عشق برتر«راههای ایجاد محبت اهل بیت (علیهم السلام) در کودکان و نوجوانان»

جواد محدثی‏

3- استفاده از علاقه به محبوبیت

هر کس دوست دارد مورد علاقه و محبت دیگران باشد و مورد توجه قرار گیرد. در جذب افراد، اظهار علاقه خیلی مؤثر است، بخصوص آن طرفی که انسان مورد علاقه او باشد اگر شخصیتی معروف، مهم و معتبر باشد، مورد رغبت بیشتری است. تا چه رسد به اینکه آن طرف، خدا و حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) و ائمه اطهار (علیهم السلام) باشند. باید چنین القا کرد که رشته محبت و علقه ولایی با اهل بیت (علیهم السلام) موجب می شود انسان محبوب خدا و رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) گردد و چه موهبتی بالاتر از این؟ طرح این مسأله که ائمه علیهم السلام دوستدارانشان را دوست دارند، ایجاد محبت می کند. روایت در این زمینه بسیار است، از جمله این حدیث:
کسی به محضر امام علی (علیه السلام) رسید و گفت: السلام علیک یا امیرالمؤمنین و رحمة الله و برکاته، کیف اصبحت؟ سلام (و رحمت و برکات خدا) بر تو ای امیر مؤمنان. چگونه صبح کردی و چگونه ای؟ حضرت سر بلند کرد و پاسخ سلامش را گفت و فرمود:
اصبحت محباً لمحبنا و مبغضاً لمن یبغضنا(46)
صبح کردم، در حالی که دوستدار دوستدارمان هستم و دشمن کسی که با ما دشمنی دارد.
طرح مسأله حب متقابل و رضایت طرفینی میان خدا و بنده یا پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و امت، کارساز است. قران هم نمونه هایی دارد، همچون:
رضی الله عنهم و رضواعنه،(47) فسوف یأتی الله بقوم یحبهم و یحبونه(48)
که در مورد اهل ایمان و عمل صالح و متعهدان به دین و ثابت قدمان در راه خداست.
با طرح این که خدا چه کسانی را دوست می دارد؟ و پاسخ این که محبان اهل بیت را، و نتیجه گیری این که پس محبوب خدا شدن هم در سایه مودت اهل بیت است، علاقه ها را به این خاندان می افزاید.
هم دوست داشتن برگزیدگان افتخار است، هم محبوب آنان بودن ارزش است. در زیارت امین الله در حرمهای ائمه معصومین از خداوند چنین در خواست می کنیم:
خدایا! دل و جان مرا شیفته اولیای برگزیده ات قرار بده و مرا در زمین و آسمانت محبوب گردان:
محبة لصفوة اولیاءک، محبوبة فی أرضک و سماءک(49)
دوستی با اهل بیت (علیهم السلام) انسان را با این خانواده همخون و همدل می سازد و عضو این خانواده الهی می گرداند. همچنان که سلمان فارسی را رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) از این دودمان دانست و فرمود: سلمان منا اهل البیت(50)
سلمان از ما خاندان است.
چنین تعبیری را پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) درباره ابوذر غفاری هم فرموده است و امام صادق (علیه السلام) نیز درباره فضیل بن یسار(51) و یونس بن یعقوب(52) فرموده است که اینان از ما خاندان هستند.
این موهبت بزرگی است که انسان از خاندان پیامبر محسوب شود. محبت اهل بیت، چیزی است که این امتیاز را برای دوستدار می آورد. به این دو حدیث توجه کنید (که یکی محبت و دیگری تقوا و عمل صالح را زمینه ساز عضویت در مجموعه اهل بیت می داند):
امام باقر (علیه السلام): من احبنا فهو منا اهل البیت(53)
هر که ما را دوست بدارد از ما خاندان است.
امام صادق (علیه السلام): من اتقی منکم و اصلح فهو منا اهل البیت(54)
هر کس از شما که تقوا پیشه کند و در پی صلاح و اصلاح باشد، او از ما اهل بیت است.
توجه به این نکته مهم است که محبت به تنهایی، بدون تقوا و صلاح و اصلاح، چندان کارساز نیست و محبت واقعی به همان همسویی می کشد.

4- توجه به عنایت اهل بیت به شیعه

پیروان و دوستداران اهل بیت (علیهم السلام) مورد عنایت و توجه و تقدیر خاندان پیامبرند. توجه داشتن و توجه دادن به این عنایت و محبت و تکریم، محبت آنان را در دلها ایجاد می کند یا می افزاید. اهل بیت، هوادارانشان را دوست دارند، آنان را می شناسند، آنان را شاخ و برگ درختی می دانند که به خودشان مربوط می شود، در دنیا گرفتاری هایشان را حل می کنند، در آخرت از آنان شفاعت می کنند و محبان خویش را از یاد نمی برند.
در این زمینه احادیث فراوانی است که به چند نمونه اشاره می شود:
1- حذیفة بن اسید غفاری گوید: امام حسن مجتبی (علیه السلام) وقتی با معاویه صلح کرد و به مدینه بر می گشت همراهش بودم. پیش او یک بار شتر بود که همواره همراه آن بود و جدا نمی شد. روزی گفتم: این بار چیست که از تو جدا نمی شود؟
فرمود: می دانی چیست؟ گفتم: نه. فرمود: دیوان است. گفتم: دیوان و دفتر چیست؟ فرمود: دفتر شیعیان ماست، نامهایشان در آن است: دیوان شیعتنا فیه اسمائهم(55)
2- امام صادق (علیه السلام) به ابوبصیر فرمود:
....و عرفنا شیعتنا کعرفان الرجل اهل بیته(56)
ما شیعیان خود را می شناسیم، همانگونه که یک فرد، خانواده خود را می شناسد.
3- امام سجاد (علیه السلام) فرمود: ما هر کس را ببینیم، می شناسیم که مؤمن حقیقی است یا منافق. شیعیان ما ثبت شده اند و نامهایشان و نامهای پدرانشان معروف است، خدا از ما و از آنان پیمان گرفته است، هر جا که ما وارد شویم آنان نیز وارد می شوند:
ان شیعتنا لمکتوبون معروفون بأسمائهم و اسماء آبائهم، اخذ الله المیثاق علینا و علیهم، یردون مواردنا و یدخلون مداخلنا(57)
4- امام کاظم (علیه السلام) در مورد آیه: و ممن هدینا و اجتبینا(58)
فرمود:
فهم والله شیعتنا الذین هداهم الله لمودتنا و اجتباهم لدیننا....(59)
به خدا قسم اینانند شیعیان ما، آنان که خداوند بر مودت و دوستی ما هدایتشان کرده و برای آیین ما آنان را برگزیده است.
این که انسان توفیق مودت و پیروی این خاندان را داشته باشد، توفیق ارزشمندی است که نصیب همه نمی شود و بر این نعمت معنوی باید خداوند را سپاس گفت. عنایت دیگر ائمه، در مورد حساب و شفاعت شیعه جلوه گر است که در حدیث بعد آمده است.
5- امام صادق (علیه السلام) در ذیل آیه ان الینا ایابهم ثم ان علینا حسابهم(60) فرمود:
اذا کان یوم القیامة جعل الله حساب شیعتنا علینا....(61)
چون روز قیامت فرا رسد، خداوند حسابرسی شیعیان ما را بر عهده ما می گذارد.
و در حدیث دیگری از آن حضرت است:
نشفع لشیعتنا فلا یردنا ربنا(62)
ما برای شیعیان خود شفاعت می کنیم، خداوند هم شفاعت ما را رد نمی کند.
6- امام صادق (علیه السلام) فرمود:
اینما نکون فشیعتنا معنا(63)
ما هر جا که باشیم، پیروان ما با مایند.
حتی در ورود به بهشت نیز این همراهی وجود دارد، علی (علیه السلام) فرموده است: از هشت در بهشت، پنج در است که شیعیان و دوستداران ما اهل بیت از آن وارد می شوند:
...و خمسة ابواب یدخل منها شیعتنا و محبونا(64)
7- امام صادق (علیه السلام) در مسجد، گروهی از شیعیان را دید، به آنان نزدیک شد و سلامشان داد و فرمود: به خدا قسم من بوی شما و روح شما را دوست دارم، ما را با تقوا و تلاش، یاری کنید. شما یاران دین خدایید، شما پیشتازان به سوی بهشتید، ما بهشت را برای شما تضمین کرده ایم، هر چیزی شرفی دارد، شرافت دین، شیعه است. هر چیزی ستونی دارد، ستون دین، شیعه است. هر چیزی سروری دارد، و بهترین مجالس و سرور آنها، مجالس شیعه است:
والله انی لاحب ریحکم و ارواحکم... انتم السابقون الی الجنة، قد ضمنا لکم الجنان بضمان الله و رسوله...الا و ان لکل شی ء شرفاً و شرف الدین الشیعة، الا ان لکل شی ء عماداً و عماد الدین الشیعة، الا و ان لکل شی ء سیداً و سید المجالس مجالس شیعتنا(65)
8- امام باقر (علیه السلام) درباره شجره طیبه که در قرآن است، فرمود: آن درخت حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) است، تنه آن، علی (علیه السلام) است، شاخه اش فاطمه علیها السلام است، میوه هایش فرزندان فاطمه زهرایند و شیعه، برگهای آن درخت اند (و اوراقها شیعتنا) هرگاه یکی از شیعیان ما از دنیا برود، برگی از آن درخت افتاده و هرگاه نوزادی برای شیعه به دنیا آید، به جای آن برگ، برگی می روید.(66)
9- امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود:
ان الله تعالی اطلع الی الأرض فاختارنا واختار لنا شیعة ینصرننا و یفرحون بفرحنا و یحزنون لحزننا و یبذلون انفسهم و اموالهم فینا، فاولئک منا و الینا و هم معنا فی الجنان(67).
خداوند بر زمین اشراف و عنایت و نگاه کرد پس ما را برگزید و برای ما پیروانی برگزید که ما را یاری می کنند، با شادی ما شاد می شوند، بر اندوه ما اندوهگین می شوند و جانها و مالهایشان را در راه ما خرج می کنند، پس آنان از ما و به سوی مایند و آنان در بهشت با ما خواهند بود.
این نیز عنایت خدا و اهل بیت به پیروان این خاندان و برگزیدگی و منتخب بودن صاحبان این محبت و ولایت را می رساند.این عنایت خاص، موجب ازدیاد محبت انسان به این خاندان جود و کرم می شود و دلبستگی و دلدادگی می آورد.
درباره جایگاه و منزلت شیعه نزد ائمه اطهار و توجه خاصی که به موالیان خود دارند و مقامی که خدا برای سیراب شدگان از چشمه محبت و ولای آل الله قرار داده، آن قدر حدیث است که از شما بیرون است. نقل آنها کتابی قطور خواهد شد. اما برای آشنایی با مضامین گوشه ای از این احادیث، عنوان بعضی از این فضیلتها و ویژگیها را می آوریم:(68)
شیعیان علی (علیه السلام) در قیامت سیراب، و رستگار کامیابند. شیطان بر پیروان علی (علیه السلام) سلطه ندارد. شیعیان علی شیعه خدایند، شیعیان علی، آمرزیده اند، در قیامت به دست علی (علیه السلام) از کوثر سیراب می شوند، پیروان او در دنیا و آخرت منصورند و برگه عبور از آتش می گیرند و ایمن اند، اگر شیعه نبود، دین خدا استوار نمی شد، آنان بهترین بندگان و بر صراط حق اند و دین اهل بیت را گرفته اند، شیعیان ما به خدا و عرش خدا و به ما نزدیکتر از دیگرانند، پیروان ما گواه و شاهد بر مردم دیگرند، ما و شیعه ما اصحاب الیمین هستیم، شیعیان ما هدایت یافته، صابر، گرانقدر، صادق و رها از سلطه و نفوذ شیطانند، پیروان ما هنگام رستاخیز، با چهره های نورانی از قبرها برانگیخته می شوند و سواره به محشر می آیند، با نور خدایی می نگرند، از سرشت ما آفریده شده اند، هم ما برگزیده ایم هم شیعیان ما، آنان از شعاع نور ما خلق شده اند. خداوند در دنیا شیعه ما را از گناهانشان پاک می کند، خداوند از شیعیان ما میثاق ولایت گرفته است، ما گواه بر شیعیانیم و شیعیان شاهد بر دیگرانند، شیعیان ما می توانند نسبت به خانواده خود هم شفاعت کنند، شهید شیعه بر شهدای دیگر برتری دارد، پیروان با ایمان ما با پیامبر خویشاوندند و.... صدها کرامت و فضیلت ارجمند.
البته این اوصاف و فضایل و جایگاه والا، به همان اندازه که قیمتی و محبت آور و دوست داشتنی است، مسؤولیت و تعهد و مراقبت و دینداری بیشتری می طلبد، تا انسان شایسته این همه مقام و رتبه شود (به نکایات پایانی این جزوه دقت کنید).

5- بیان فضیلت حب آل پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)

فعال ساختن کانال تبلیغ محبت اهل بیت (علیهم السلام)، در جذب دیگران اثر دارد. گفتن و مطرح کردن خوبیهای آنان مؤثر است. به عنوان یک دستور کار، باید فضیلت، آثار و برکات محبت اهل بیت (علیهم السلام) را بصورت پیوسته طرح کرد. به هر حال در عده ای اثر می گذارد و مردم به دنبال یک موج تبلیغاتی در رسانه ها یا مراکز فرهنگی، به سمت و سویی گرایش می یابند.
در این باره احادیث فراوان است. به عنوان نمونه: پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:
الا و من مات علی حب آل محمد مات شهیداً،
الا و من مات علی حب آل محمد مات مغفوراً له
الا و من مات علی حب آل محمد مات مؤمنا مستکمل الأیمان
الا و من مات علی حب آل محمد بشره ملک الموت بالجنة
الا و من مات علی حب آل محمد فتح له فی قبره بابان الی الجنة،
الا و من مات علی حب آل محمد جعل الله قبره مزار ملائکة الرحمة...(69)
هر کس با محبت آل محمد بمیرد، شهید مرده است، آمرزیده می شود، با توبه می میرد، با ایمان کامل می میرد، فرشته مرگ او را به بهشت مژده می دهد، در قبرش دو در به روی بهشت گشوده می شود، قبر او زیارتگاه فرشتگان رحمت الهی می شود.
چنین روایاتی فراوان است. ذکر اینها دلها را تکان می دهد و شیفته اهل بیت (علیهم السلام) می سازد. از جمله نکاتی که در فضیلت این محبت در روایات فراوان آمده است اینهاست:
- حب اهل بیت، اساس دین و نظام دین است.(70)
- حب اهل بیت، حب خداست.(71) به قول مولوی:
این محبت از محبتها جداست - حب محبوب خدا، حب خداست
- حب اهل بیت، حب رسول خداست.(72)
- حب اهل بیت، هدیه الهی است.(73)
- حب اهل بیت، برترین عبادت است.(74)
- حب اهل بیت، باقیات الصالحات است.(75)
پس وقتی حب اهل بیت (علیهم السلام) این همه فضیلت دارد، باید ظرف دل را از محبت آنان پر کرد و عشقها و علاقه ها را نثار آنان نمود که شایسته ترین افراد برای دوست داشتن و عشق ورزیدن اند و ارزش دل به عنوان یک ظرف، بستگی به محتوای محبتی دارد که در آن است. قیمت انسان، به عشقی است که در ظرف دلش جای می گیرد. هر چه آن معشوق و محبوب، ارزشمندتر و نفیس تر باشد، انسان هم قیمتی تر و پربهاتر می شود.
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: ای مردم! پیوسته مودت ما خاندان را داشته باشید و از آن جدا نشوید، هر کس خدا را در حالی ملاقات کند که مودت ما را داشته باشد، با شفاعت ما وارد بهشت می شود.(76)