نردبان خوشبختی

نویسنده : رضا محبی راد لاهیجی

پیش گفتار

سخنی در مورد اهمیت دعا
دعا از نظر اسلام و کتاب انسان ساز آن، یعنی قرآن فوق العاده حائز اهمیت بوده و بر عکس، دعا نکردن و با خدا رابطه نداشتن بسیار مورد مذمت واقع شده است. خداوند متعال در قرآن شریف می فرماید:
ادعونی استجب لکم(1)
بخوانید مرا تا اجابت کنم شما را.
در حدیثی از پیغمبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) آمده است که:
الدعاء هو العباده(2)
دعا عبادت است.
در حدیث دیگری از امام صادق (علیه السلام) وارد شده است که: یکی از یارانش سؤال کرد:
ما تقول فی رجلین دخلا المسجد جمیعاً کان أحدهما أکثر صلاه، و الاخر دعاء، فأیهما أفضل؟ قال: کل حسن؛
چه می فرمایید درباره دو نفر که هر دو وارد مسجد شدند، یکی نماز بیشتری بجا آورد، و دیگری دعای بیشتری، کدامیک از این دو افضلند؟ حضرت فرمود: هر دو خوبند.
سؤال کننده مجدداً عرض کرد: قد علمت، ولکن أیهما أفضل؟می دانم هر دو خوبند، ولی کدام یک افضل هستند؟ امام (علیه السلام) فرمود:
أکثرهما دعاء، أما تسمع قول الله تعالی: ادعونی أستجب لکم الذین یستکبرون عن عبادتی سیدخلون جهنم داخرین
آن کس که بیشتر دعا می کند افضل است، مگر سخن خداوند متعال را نشنیده اید که در قرآن کریم می فرماید: بخوانید مرا تا اجابت کنم شما را؛ کسانی که در زندگی شان دعا نیست، حتماً به جهنم می روند، و در جهنم خوار و ذلیل و سرافکنده هستند.
سپس افزودند: هی العباده الکبری؛ دعا عبادت بزرگ است.(3)
در روایتی از امام باقر (علیه السلام) وارد شده است که در جواب این سؤال که چه چیز نزد خدا افضل است و چه کسی مبغوض و منفور است، فرمودند:
ما من شی ء أفضل عندالله من ان یسئل و یطلب مما عنده، و ما أحد أبغض الی الله (عزوجل) ممن یستکبر عن عبادته، و لایسئل ما عنده(4)
چیزی نزد خدا افضل از این نیست که از او تقاضا کنند و از آنچه نزد اوست بخواهند، و هیچ کس مبغوض تر و منفورتر نزد خداوند از کسی که از عبادت او تکبر می نماید و از مواهب او تقاضا نمی کند نیست.
قرآن کریم می فرماید: اگر در زندگی شما دعا نباشد، پروردگار عالم به شما اعتنا ندارد و بدا به حال کسی که خداوند به او اعتنا نداشته باشد. اگر دست عنایت خداوند بر سر کسی نباشد، او نمی تواند به جایی برسد و اگر خداوند کسی را به حال خود رها کند، دنیا برای او تاریک می شود و وقتی دنیا برای او تاریک شد، قطعاً آخرت نیز برای او تاریک خواهد شد؛ رسول خدا حضرت محمد مصطفی (صلی الله علیه و آله و سلم) در این باره می فرماید:
کما تعیشون تموتون و کما تموتون تبعثون و کما تبعثون تحشرون(5)؛
آن گونه که زندگی می کنید، می میرید و آن گونه که مردید مبعوث خواهید شد.
خداوند می فرماید: اگر مرا بخوانید جواب می دهم به فرموده علامه بزرگوار سید محمد حسین طباطبائی (قدس سره) در کتاب تفسیر المیزان اگر بخواند جوابش می دهد؛ دیگر شرط هم ندارد؛ حالا هر کسی که باشد.
محورهای بحث حقیر مدار پنج سؤال به نیت پنج تن آل عبا می باشد:
1. اصل دعا چیست؟
2. آیا دعا مشروعیت دارد؟
3. آیا دعا در ادیان دیگر هم بوده یا نه فقط در دین ما بوده است؟
4. پیامبران الهی چگونه دعا کردن را به مردم آموختند؟
5. آیا خود انبیا و اولیای گرامی اسلام دعا می کردند؟
که ان شاء الله به حول قوه الهی بحث خواهد شد.
رضا محبی راد (لاهیجی)

فصل اول: اهمیت و ماهیت دعا

قال علی (علیه السلام):
الدعاء مفاتیح النجاح، و مقالید الفلاح؛
دعا کلیدهای پیروزی و رشته های رستگاری است.
مستدرک نهج البلاغه، ص 168

دعا چیست؟ چگونه باید دعا کرد؟

اسرار دعا و اهداف و حکمت های معینی که دارد به قدری مهم و حیاتی هستند که اگر انسان به آنها دست پیدا کند، گنج بزرگی را یافته است. معمای بزرگی که چه بسا قبلاً از آن هیچ نمی دانسته است.
امری که حلال مشکلات پیچیده ایی است که انسان در زندگی به آنها مبتلا است و راه حلی است برای دشواری هایی که در مسیر زندگی به او روی می آورد و درمانی است برای دردهای روحی و روانی و آلودگی های ناشی از تعاملات بی منطق فردی و اجتماعی جوامع بشری و... .
انسان به هنگام برخورد با مشکلات در جستجوی راه حلی است و به درک فطری می داند که این راه حل در دست وجودی برتر است و اینکه هر امر مشکلی هر چند بزرگ هم باشد و هر چند انسان را به ناامیدی فرا خواند، راه حلی به دست او دارد، اما او کیست و کجاست؟ به کجا روی آوریم تا به او نزدیک باشیم و رو به سویش سخن گوییم و از او درخواست نماییم؟ آیا او در مسجد است؟ آیا در دشت یا بر روی کوه هاست؟ و بالاخره در کجا به او نزدیک تریم؟
این سئوالات برخاسته از روح و جان همه مردم است و تنها، سؤال آنانی که در روزگار پیامبران (علیهم السلام) و اوصیای آنان می زیستند، نیست که از او نشانی بجویند و از او بخواهند، ما نیز هر گاه با مشکلات مواجه می شویم، جایی را می جوییم که در آن به آن موجود برتر نزدیک تر باشیم و او را در آنجا بخوانیم.
قرآن مجید برای هدایت انسان سرگشته به او می فرماید:
و اذا سألک عبادی عنی فانی قریب اجیب دعوه الداع اذا دعان فلیستجیبوا لی و لیؤمنوا بی لعلهم یرشدون(6)
و زمانی که بندگان من از تو درباره من می پرسند، بگو من نزدیکم، دعای دعا کننده را به هنگامی که مرا می خواند پاسخ می گویم؛ پس باید دعوت مرا بپذیرند تا راه یابند و به مقصد برسند.
بله او خداست خالقی هستی بخش و قادر متعال؛ هستی لامکان! پس دیگر انسان به واسطه ای و طریقی که آن را طی کند تا به خداوند برسد، نیاز ندارد؛ زیرا که خداوند نزدیک است و دعای دعا کننده را، به هنگامی که او را می خواند پاسخ می گوید. پس انسان باید دعوت خدا را بپذیرد و به او ایمان بیاورد، تا راه بیابد (و به مقصد برسد).
پس خداوند دعای دعا کنندگان را اجابت می کند، اما اجابت دعای اهل دعا و مناجات در پیشگاه ربوبی شرایط خاصی دارد که انسان با ایمان باید در سدد احراز و به دست آوردن آنها باشد!