نیش و نوش «نقش زبان در نیک بختی و بدبختی انسان »

نویسنده : شکیبا سادات جوهری مترجم : تهیه شده توسط ک مرکز پژوهش‏های صدا و سیما

سخن چینی

پیامبر اعظم (صلی الله علیه و اله)فرمود:
1. لایدخل الجنه نمام(317) سخن چین داخل بهشت نمی شود.
2. ان عذاب القبر من النمیمه و الغیبه و الکذب(318) به درستی که سخن چینی، غیبت کردن و دروغ گویی، موجب عذاب قبر است.
3. صاحب النمیمه لا یستریح من عذاب الله فی الاخره(319) کسی که میان مردم خبر چینی می کند، در سرای آخرت، راه نجاتی از عذاب الهی ندارد.
4. ألاأخبر کم بشرار کم؟ قالوا: بلی یا رسول الله. قال: المشاوون بالنمیمه المفرقون بین الأحبه(320) آیا شما را به بدترین انسان ها آگاه سازم؟ گفتند: بلی ای رسول خدا. فرمود: کسانی که در میان مردم سخن چینی می کنند و میان دوستان تقرقه می اندازند [و روابط صمیمانه آنها را به روابط خصمانه و کینه توزانه تبدیل می کنند].
امام علی (علیه السلام) فرمود:
1. من نقل الیک نقل عنک(321) کسی که از دیگران پیش تو سخن چینی می کند، از تو نیز نزد دیگران سخن چینی خواهد کرد.
2. النمام سهم قاتل(322) سخن چین، تیری سهمگین و کشنده است.
3. النمام جسر الشر(323) سخن چین، پل ارتباطی و واسطه شر و بدی است.
4. ایاکم و النمائم فانها تورث الضغائن از سخن چینی بپرهیزید؛ زیرا موجب دشمنی می شود(324).
5. شرار کم المشاوون بالنمیمه المفرقون بین الأحبه المبتغون للبراء المعایب(325) خبیث ترین شما، کسانی هستند که میان افراد سخن چینی می کنند و میان دوستان جدایی می اندازند و به اشخاص پاک دامن، ننگ و عیبی نسبت می دهند.
امام باقر (علیه السلام) فرمود:
محرمه الجنه علی القتاتین المشائین بالنمیمه(326) بهشت بر افراد فتنه گری که پیش این و آن می روند و خبر چینی می کنند، حرام است.
امام صادق (علیه السلام) فرمود:
و النمام أشر من وطی ء الأرض بقدم(327) خبر چین، بدترین و خبیث ترین فردی است که روی زمین راه می رود.

غیبت

پیامبر اعظم (صلی الله علیه و اله)فرمود:
1. اجتنبوا الغیبه فانها ادام کلاب النار(328) از غیبت کردن بپرهیزید. به درستی که این خوی زشت، نان و خورش سگ های دوزخ است.
2. تحرم الجنه علی المغتاب(329) بهشت بر غیبت کنندگان حرام است.
3. الغیبه أسرع فی دین الرجل المسلم من الا کله فی جوفه(330) تأثیر غیبت در دین مسلمان سریع تر است از تأثیر غذا در بدن انسان.
4. الغیبه أسرع فی جسد المومن الا کله فی لحمه(331) غیبت کردن، در جسم مؤمن، زودتر از بیماری خوره در گوشت او اثر می گذارد.
5. لا تغتابوا المسلمین فمن اغتاب أخاه المسلم جاء یوم القیامه و لسانه معقود الی قفاه لایحله الا عفو الله عزوجل او عفو من اغتابه(332) غیبت مسلمانان را نکنید؛ زیرا هر کس از برادر مسلمانش غیبت کند، در روز قیامت زبانش به پشت گردنش بسته می شود که جز عفو خدای عزوجل یا گذشت و بخشش غیبت شده، هیچ چیز آن را نمی گشاید.
6. لان یا کل أحد کم من جیفه حتی یشبع خیرله من أن یا کل لحم أخیه المسلم(333) اگر یکی از شما از گوشت مردار بخورد تا سیر شود، بهتر از آن است که گوشت برادر مسلمان خود را بخورد.
7. فنز هوا أسما عکم من استماع الغیبه فان القائل و المستمع لها شریکان فی الاثم گوش های خود را از شنیدن غیبت در امان دارید؛ زیرا گوینده و شنونده غیبت هر دو در این گناه شریک هستند(334).
امام علی (علیه السلام) فرمود:
1. الغیبه لوم باطن(335) از پستی و فرو مایگی باطن آدمی، غیبت کردن است.
2. الغیبه ربیع اللئام(336) غیبت کردن، بهار، پست فطرتان است.
3. الغیبه ایه المنافق(337) غیبت کردن، از نشانه های شخص منافق و دورو است.
4. الغیبه قوت کلاب النار(338) غیبت کردن، خوراک سگ های دوزخ است.
5. أبغض الخلائق الی الله المغتاب(339) منفورترین مردم نزد خداوند، غیبت کنندگانند.
امام زین العابدین (علیه السلام) فرمود:
ان لکل شی ء اداماً و ادام کلاب الناس الغیبه(340) هر موجودی خوراکی دارد و خوراک مردم سگ خوی، غیبت کردن است.
امام صادق (علیه السلام) فرمود:
1. الغیبه تاکل الحسنات کما تأکل النار الحطب(341) غیبت کردن، نیکی ها را نابود می سازد، همان گونه که آتش، هیزم خشک را می بلعد و می سوزاند.
2. ملعون، ملعون من اغتاب أخاه(342) ملعون است ملعون، کسی که از برادر مسلمانش غیبت کند.

عیب جویی

پیامبر اعظم (صلی الله علیه و اله)فرمود:
من ستر علی مسلم ستره الله فی الدنیا و الاخره(343) هر که عیبی از مسلمانی بپوشاند، خداوند در دنیا و آخرت، عیب های او را می پوشاند.
امام علی (علیه السلام) فرمود:
1. من ابصر عیب نفسه لم یعب أخداً(344) هر کس به عیب های خود بنگرد باشد هرگز از کسی عیب جویی نمی کند.
2. من نظر عیب نفسه اشتغل عن عیب غیره(345) هر کس به عیب خویش بنگرد، سرگرم عیب جویی از دیگران نمی شود.
3. أبصر الناس من أبصر عیوبه و أقلع عن ذنوبه(346) بیناترین مردم کسی است که عیب خود را ببیند و ریشه گناه را از وجود خویش برکند.
4. معرفه المرء بعیوب نفسه أنفع المعارف(347) آگاهی انسان از عیب های خود، سود مندترین دانش است.
5. من تتبع عورات الناس کشف الله عورته(348) هر کس در پی عیب های مردم باشد، خداوند، عیب های او را آشکار ومی کند.
6. لا تتبعن عیوب الناس فان لک من عیوبک ان عقلت ما یشغلک من أن تعیب أحداً(349) در پی عیب های مردم مباش؛ زیرا خودت آن قدر عیب داری که اگر به آنها توجه کنی، تو را از عیب جویی دیگران باز می دارد.
7. من بحث عن عیوب الناس فلیبدأ بنفسه(350) هر کس می خواهد در جست و جوی عیب های مردم باشد، باید نخست از خودش آغاز کند.
8. الهماز مذموم مجروح(351) عیب جو، شخصی زشت خو، ناشایست و بیمار است.
9. أمقت الناس العیاب(352) دشمن ترین مردم، عیب جویان هستند.
10. تتبع العورات من أعظم السوءات(353) جست و جو کردن عیب های مردم، از بزرگ ترین گناهان و ویژگی های ناپسند است.
11. تتبع العیوب من اقبح العیوب و شر السیئات(354) عیب جویی، از زشت ترین عیب ها و بدترین گناهان است.
12. ذوو العیوب یحبون اشاعه معائب الناس لیتسع لهم العذر فی معائبهم(355) کسانی که عیب دارند، دوست دارند عیب مردم را اشاعه دهند تا میدان عذر و بهانه برای عیب های خودشان گسترده باشد.
13. ایاک و معاشره متتبعی عیوب الناس فانه لم یسلم مصاحبهم منهم(356) از هم نشینی با کسانی که درپی عیب های مردمند، بپرهیز؛ زیرا هم نشین آنها از آسیبشان سالم نمی ماند.
امام صادق (علیه السلام) فرمود:
من عاب أخاه بعیب فهو من أهل النار(357) هر کس از برادر دینی خود عیب جویی کند، اهل آتش است.