نیش و نوش «نقش زبان در نیک بختی و بدبختی انسان »

نویسنده : شکیبا سادات جوهری مترجم : تهیه شده توسط ک مرکز پژوهش‏های صدا و سیما

بزرگ بینی عیب دیگران

در روایتی از رسول اکرم (صلی الله علیه و اله)نقل شده است که فرمود: کفی بالمرء عیباً أن یبصر من الناس ما یعمی عنه(276) همین بدبختی برای آدمی کافی است که عیب مردم را ببیند، ولی در مورد عیوب خود کور و غافل باشد.
یکی از بزرگان می گفت: یکی از شما خسی را در چشم برادر خود بیند، ولی تیر را در چشم خود نمی بیند(277).
عیب کسانی منگر و احسان خویش - دیده فرو بر به گریبان خویش(278)

گریه بر عیب خود

روزی ربیع بن خیثم و عده ای دور هم نشسته بودند و گفت و گو می کردند. یکی از حاضران به ربیع گفت: هیچ گاه ما نشنیدیم تو از کسی غیبت و عیب جویی کنی؟ ربیع در پاسخ او گفت: چنان از اوضاع و احوال خود راضی و خشنود نیستم تا به غیبت و عیب جویی دیگران بپردازم. بعد در ادامه افزود: مرا گریه بر خویش است، به بر دیگران؛ یعنی اشتغال و پرداختن به عیب خویش، مرا از غیبت و عیب جویی دیگران باز داشته است(279).
به از من، کسی در جهان عیب من - نداند به جز عالم الغیب من
مکن عیب خلق ای خردمند فاش - به عیب خود از خلق مشغول باش(280) .

سخن چین، مانع رحمت الهی

ابو حامد می گوید: نقل شده بنی اسرائیل در زمان حضرت موسی (علیه السلام) به خشک سالی دچار شدند. آن حضرت با پیروان خویش چندین با از درگاه الهی طلب باران کرد، ولی دعای موسی مستجاب نشد. تا این که به او وحی شد در میان شما شخصی سخن چینی هست که بر این گناه اصرار دارد و تا زمانی که او میان شماست، دعای تو و پیروانت را مستجاب نمی کنم(281)