نیش و نوش «نقش زبان در نیک بختی و بدبختی انسان »

نویسنده : شکیبا سادات جوهری مترجم : تهیه شده توسط ک مرکز پژوهش‏های صدا و سیما

بیهوده سخن نگفتن

یکی از خلفای عباسی خواب وحشتناکی دید. خواب گزاری را احضار کرد و خواب خود را برای او باز گفت تا آن را تعبیر کند. گفت: تعبیر این خواب این است که پیش از فرار سیدن زمان مرگ خلیفه، همه خویشاوندان او خواهند مرد و مرگ خلیفه بعد از مرگ آنان روی می دهد. خلیفه از این سخن بر آشفت، و او را از نزد خود راند و خواب گزار دیگر احضار کرد. او پس از شنیدن خواب خلیفه گفت: تعبیر خواب شما این است که خداوند به شما عمری طولانی عطا می کند، به گونه ای که عمر شما از همه خویشاوندانتان طولانی تر می شود. خلیفه او را نوازش کرد و جایزه ای بدو بخشید(233).
محمد بن کعب گفت: روزی با جمعی از یاران پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) به اتفاق آن حضرت در مسجد نشسته بودیم. در این زمان حضرت فرمود: اکنون مردی از این در داخل می شود که اهل بهشت است. پس عبد الله بن سلام وارد شد. بعضی از یاران حضرت نزد او رفتند و گفتند: ای عبدالله! ما را از کارهای خود امید و اعتماد داری تا به وسیله آن وارد بهشت شوی، آگاه کن. گفت من مردی ناتوان و کم عمل هستم، ولی بهترین چیزی که به واسطه آن به خداوند امید دارم تا مرا مورد آمرزش قرار دهد، دو چیز است: اول آن که سلامت و پاکی نفس دارم و هرگز بد خواه کسی نیستم؛ دوم آن که گفتار بیهوده را ترک کرده ام و از چیزهایی که برایم ضروری نیست، سخن نمی گویم(234).
رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمود:
طوبی لمن أمسک الفضل من لسانه و أنفق الفضل من ماله(235)
خوشا به حال کسی که زیادی زبانش را نگه دارد و زیادی مالش را انفاق کند.

خوراک غیبت کنندگان

در شب معراج، هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه وآله) همراه جبرئیل (علیه السلام) به آسمان ها عروج کرد، صحنه های بسیار دردناکی را در مورد مردم مشاهده کرد. یکی از آن صحنه ها این است که فرمود:
در شب معراج از کنار عده ای از مردم می گذشتم که دیدم با ناخن های خود پوست و گوشت گوشت صورت خویش را چنگ می زدند و می خراشیدند. از جبرئل پرسیم: این افراد نگون بخت چه کسانی اند؟ جبرئیل گفت: اینها غیبت کنندگانند که در دنیابا حیثیت و آبروی مردم بازی می کردند(236).
در روایت دیگری هم آمده است که حضرت فرمود:
در شب معراج به آتش دوزخ نگاه کردم. عده ای از مردم را دیدم که از لاشه گندیده مرداری می خورند. از جبرئیل پرسیدم: اینها چه کسانی اند؟ گفت: اینها کسانی اند که به وسیله غیبت کردن، گوشت بدن مردم را می خوردند(237)

عذاب قبر برای غیبت کنندگان

جابر ابن عبدالله انصاری می گوید: در سفری همراه پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) بودم. به قبرستانی رسیدیم که در آن، صاحبان دو قبر در عذاب و شکنجه بودند.
حضرت درباره عذاب و کیفر آن دو فرمود:
اینها به دلیل ارتکاب گناهان کبیره ای که شما گمان می کنید، در عذاب نیستند، بلکه عذابشان به سبب گناه بزرگی است که نزد بیشتر شما کوچک به حساب می آید و آن گناه، این است که یکی غیبت مردم را می کرد و دیگری از ترشح نجاسات، پرهیز نمی کرد و طهارت را رعایت نمی کرد(238)
در روایتی از ابن عباس نقل شده است:
عذاب القبر ثلاثه أثلاث، ثلث للغیبه و ثلث للنمیمه و ثلث للبول(239)
عذاب قبر سه بخش دارد: بخشی از آن برای غیبت کردن، بخشی برای سخن چینی و بخشی از آن برای پرهیز نکردن از ترشح نجاست است.