نیش و نوش «نقش زبان در نیک بختی و بدبختی انسان »

نویسنده : شکیبا سادات جوهری مترجم : تهیه شده توسط ک مرکز پژوهش‏های صدا و سیما

حفظ زبان، راهی به بهشت

شخصی حضور رسول الله (صلی الله علیه وآله) آمد. حضرت فرمود: آیا تو را به امری راهنمایی کنم تا خداوند به وسیله آن، تو را به بهشت ببرد. آن شخص گفت: آری یا رسول الله!حضرت فرمود: از آنچه خداوند به تو نعمت داده، به دیگران عطا کن. عرض کرد: اگر خودم نیاز مندتر باشم، چه کنم؟ حضرت فرمود: شخص مظلومی را یاری کن. گفت: اگر خودم مظلوم تر و ناتوان تر بودم، چه کنم؟ فرمود: شخص نادان و ناآگاهی را راهنمایی کن. گفت: اگر خودم از او نادان تر و ناآگاه تر بودم، چه کنم؟ حضرت فرمود: از زبانت مراقبت کن و جز در موارد نیک آن استفاده نکن. سپس حضرت فرمود: آیا خوش حال نمی شوی که یکی از این ویژگی ها را انجام دهی تا به واسطه آن به بهشت بروی(225).

حساب رسی از زبان

روایت است که ربیع بن خثیم هر روز قلم و کاغذی آماده می کرد و سخنان و گفتار خود را در آن می نوشت. سپس هنگام غروب آفتاب تمام کلماتی را که یادداشت کرده بود، بررسی می کرد تا ببیند در طول روز چه حرف هایی به سود یا زیان خود گفته است. پس از رسیدگی به سخنان خود، آهی از ته دل می کشید و می گفت: همانا کسانی که ساکت و خاموش بودند و از زبان خود به خوبی مراقبت کردند، نجات یافتند، ولی ما با این حرف های بیهوده و سخنان فتنه انگیز، در سنگینی گناه و غذاب و مجازات زبان خویش گرفتار شدیم(226). امام علی (علیه السلام) نیز می فرماید: کل مومن ملجم(227) هر انسان با ایمانی، لجام و دهنه ای بر دهان دارد.

حفظ زبان، مایه نجات

عقبه بن عامر گفت: روزی به حضور مبارک نبی مکرم اسلام (صلی الله علیه وآله) رسیدم و به آن حضرت گفتم: ای رسول خدا! درود خداوند بر شما باد! به من بفرمایید نجات و راحتی انسان در چیست؟ حضرت در پاسخ فرمود:
أمسک علیک لسانک و لیسعک بیتک و ابک علی خطیئتک(228)؛
زبانت را در اختیار خود بگیر و در گوشه خانه ات بیشین و برگناه و خطایی که مرتکب شده ای، [اندوهگین باش ] و گریه کن.
ابو علی جوانی گفت: روزی امام صادق (علیه السلام) را دیدم که انگشت خود را بر روی لب های مبارکش گذاشته بود و به غلامش، سالم می فرمود: یا سالم احفظ لسانک تسلم(229) ای سالم! زبانت را حفظ کن تا سالم بمانی.