نیش و نوش «نقش زبان در نیک بختی و بدبختی انسان »

نویسنده : شکیبا سادات جوهری مترجم : تهیه شده توسط ک مرکز پژوهش‏های صدا و سیما

شکنجه مخصوص زبان

امام صادق (علیه السلام) نقل می کند که رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمود: در روز قیامت، خداوند، زبان را از همه اعضای برن بدن، شدیدتر عذاب و شکنجه می کند. در این هنگام، زبان به سخن می آید و می گوید: پروردگارا! چرا مرا به گونه ای سخت شکنجه و مجازات کردی که هیچ یک از اعضای بدن را چنین عذابی نبود؟ در پاسخ زبان گفته می شود: ای زبان! از طرف تو کلمه، سخن و جمله ای گفته شد که به شرق و غرب زمین رسید و این امر سبب قتل و خون ریزی افراد بی گناه و غارت مال و اموال مردم و هتک عفت و ناموس و شرف اشخاص از راه حرام شد. پس به عزت و جلالم سوگند، تو را چنان عذاب می کنم که هیچ یک از اعضای دیگر بدن را آن گونه مجازات و شکنجه نکرده باشم(220)
بلال بن حارث مزنی نقل می کند که پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) فرمود: گاه شخص سخنی می گوید، ولی نمی داند اثر گفتارش به کجا می رسد و به چه کسی بر می خورد و چه می شود. در نتیجه، خداوند هم به وسیله همان سخن، تا روز قیامت، او را مشمول خشم و غضب خود قرار می دهد. یکی از بزرگان می گفت: هر وقت ومی خواستم حرفی بزنم، نقل قول و سخن بلال، مانع از حرف زدنم می شد(221).

خواهش اعضای بدن از زبان

سحر گاهان انسان از بستر خواب بر می خیزد و برای تلاش روزانه آماده می گردد. تمام اعضای بدن متوجه زبان می شوند، در مقابل او تعظیم می کنند و می گویند: ای زبان!در حق ما تقوای الهی را پیشه کن و از خدا بترس؛ زیرا اگر تو راست و درست باشی و به نیکی سخن بگویی و حرف های زشت و بیهوده نگویی، ما هم به خوبی و درستی عمل می کنیم. اصلاح کار ما به عمل تو وابسته است، ولی اگر کج روی کنی و هر نوع سخن زشتی از تو صادر شود، ما نیز به واسطه عملکرد تو کج روی می کنیم و هر کار زشتی را انجام می دهیم(222).
امام صادق (علیه السلام) فرمود:
هیچ روزی نیست، مگر این که عضوی از اعضای بدن، از زبان خواهش می کند و می گوید، تو را به خدا سوگند، مبادا مرا به خاطر تو در عذاب افکنند(223)
امام سجاد (علیه السلام) درباره همین موضوع می فرماید:
هر روز صبح، زبان انسان به تمام اعضای بدن متوجه می شود و می گوید: امروز چگونه هستید؟ می گویند: اگر تو ما را به حال خود رها کنی، خوب خواهیم بود. آن وقت خدا را شاهد می گیرند و سوگندش می دهند و می گویند: ما به سبب اعمال توست که ثواب و عقاب می بینیم(224).

حفظ زبان، راهی به بهشت

شخصی حضور رسول الله (صلی الله علیه وآله) آمد. حضرت فرمود: آیا تو را به امری راهنمایی کنم تا خداوند به وسیله آن، تو را به بهشت ببرد. آن شخص گفت: آری یا رسول الله!حضرت فرمود: از آنچه خداوند به تو نعمت داده، به دیگران عطا کن. عرض کرد: اگر خودم نیاز مندتر باشم، چه کنم؟ حضرت فرمود: شخص مظلومی را یاری کن. گفت: اگر خودم مظلوم تر و ناتوان تر بودم، چه کنم؟ فرمود: شخص نادان و ناآگاهی را راهنمایی کن. گفت: اگر خودم از او نادان تر و ناآگاه تر بودم، چه کنم؟ حضرت فرمود: از زبانت مراقبت کن و جز در موارد نیک آن استفاده نکن. سپس حضرت فرمود: آیا خوش حال نمی شوی که یکی از این ویژگی ها را انجام دهی تا به واسطه آن به بهشت بروی(225).