نیش و نوش «نقش زبان در نیک بختی و بدبختی انسان »

نویسنده : شکیبا سادات جوهری مترجم : تهیه شده توسط ک مرکز پژوهش‏های صدا و سیما

دو گوش و یک زبان

درباره سقراط نقل شده است که او در محافل و مجالس کمتر سخن می گفت: به همین علت بر او عیب گرفتند و گفتند: چرا کم حرف می زنی؟ گفت: خداوند به من دو گوش و یک زبان داده است تا دو برابر آنچه به زبان می گویم، با گوش های خود سخن بشنوم، ولی بر عکس، شما بیشتر از آنچه با گوش خود می شنوید، با زبان، سخن می گویید(216)
یکی از حکیمان نیز گفته است: خداوند تعالی، انسان را با یک زبان و دو گوش و دو چشم آفریده است تا شنیدن و دیدنش بیشتر از سخن گفتنش باشد(217)

درمان تند زبانی

حذیفه بن یمان گفت: من مرد بد زبانی بودم و با خانواده ام تندی می کردم. به همین دلیل به حضور پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) رسیدم و عرض کردم: ای رسول خدا!می ترسم سرانجام به کیفر زشت زبانی گرفتار شوم و اهل آتش دوزخ گردم. حضرت فرمود: ای حذیفه!از استغفار غفلت مکن؛ زیرا با پشیمانی و استغفار گفتار تند و زشت خود، می توانی بد زبانی را ترک کنی و از شر زبانی در امان باشی. خود من نیز هر روز صد بار استغفار می کنم(218) در روایتی از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است:
ان رسول الله کان یتوب الی الله و یستغفره فی کل یوم و لیله مأه مره من غیر ذنب(219)
همانا رسول خدا (صلی الله علیه وآله) در هر شب و روز صد بار به درگاه الهی توبه و استغفار می کرد، در حالی که هیچ گناهی نداشت و خطایی مرتکب نشده بود.

شکنجه مخصوص زبان

امام صادق (علیه السلام) نقل می کند که رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمود: در روز قیامت، خداوند، زبان را از همه اعضای برن بدن، شدیدتر عذاب و شکنجه می کند. در این هنگام، زبان به سخن می آید و می گوید: پروردگارا! چرا مرا به گونه ای سخت شکنجه و مجازات کردی که هیچ یک از اعضای بدن را چنین عذابی نبود؟ در پاسخ زبان گفته می شود: ای زبان! از طرف تو کلمه، سخن و جمله ای گفته شد که به شرق و غرب زمین رسید و این امر سبب قتل و خون ریزی افراد بی گناه و غارت مال و اموال مردم و هتک عفت و ناموس و شرف اشخاص از راه حرام شد. پس به عزت و جلالم سوگند، تو را چنان عذاب می کنم که هیچ یک از اعضای دیگر بدن را آن گونه مجازات و شکنجه نکرده باشم(220)
بلال بن حارث مزنی نقل می کند که پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) فرمود: گاه شخص سخنی می گوید، ولی نمی داند اثر گفتارش به کجا می رسد و به چه کسی بر می خورد و چه می شود. در نتیجه، خداوند هم به وسیله همان سخن، تا روز قیامت، او را مشمول خشم و غضب خود قرار می دهد. یکی از بزرگان می گفت: هر وقت ومی خواستم حرفی بزنم، نقل قول و سخن بلال، مانع از حرف زدنم می شد(221).