نیش و نوش «نقش زبان در نیک بختی و بدبختی انسان »

نویسنده : شکیبا سادات جوهری مترجم : تهیه شده توسط ک مرکز پژوهش‏های صدا و سیما

را گرامی دار و هر کس به خدا و روز قیامت ایمان دارد، بگو یا نیک سخن گوی یا ساکت و خاموش باش(214) نشانه ج

مردی
شبی گروهی در مجلس اوزاعی گرد هم جمع شده بودند و با هم سخن می گفتندم در این میان، مرد عربی از قبیله بنی علیم میان ایشان بود، ولی ساکت و خاموش در گوشه ای نشسته بود و هیچ سخن نمی گفت. حاضران در مجلس وقتی او را خاموش دیدند، گفتند: به حق، شمارا گنگان عرب گفته اند؛ زیرا مردمانی لال و بی زبان هستند. مرد عرب در پاسخ گفت: حکیمان گفته اند لذت و خوشی مرد در گوش او و لذت و خوشی نامرد در زبان اوست. شما از آن کسانی هستید که لذت و خوشی تان در گفتار باطل و حرف های بیهوده است. پس جوان مردکسی است که ساکت و خاموش می نشیند و سخن باطل نمی گوید و حرف بی جانمی زند، ولی ناجوان مرد کسی است که هر چه بر زبانش بیاید، می گوید و حرف بی جا می زند(215)

دو گوش و یک زبان

درباره سقراط نقل شده است که او در محافل و مجالس کمتر سخن می گفت: به همین علت بر او عیب گرفتند و گفتند: چرا کم حرف می زنی؟ گفت: خداوند به من دو گوش و یک زبان داده است تا دو برابر آنچه به زبان می گویم، با گوش های خود سخن بشنوم، ولی بر عکس، شما بیشتر از آنچه با گوش خود می شنوید، با زبان، سخن می گویید(216)
یکی از حکیمان نیز گفته است: خداوند تعالی، انسان را با یک زبان و دو گوش و دو چشم آفریده است تا شنیدن و دیدنش بیشتر از سخن گفتنش باشد(217)

درمان تند زبانی

حذیفه بن یمان گفت: من مرد بد زبانی بودم و با خانواده ام تندی می کردم. به همین دلیل به حضور پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) رسیدم و عرض کردم: ای رسول خدا!می ترسم سرانجام به کیفر زشت زبانی گرفتار شوم و اهل آتش دوزخ گردم. حضرت فرمود: ای حذیفه!از استغفار غفلت مکن؛ زیرا با پشیمانی و استغفار گفتار تند و زشت خود، می توانی بد زبانی را ترک کنی و از شر زبانی در امان باشی. خود من نیز هر روز صد بار استغفار می کنم(218) در روایتی از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است:
ان رسول الله کان یتوب الی الله و یستغفره فی کل یوم و لیله مأه مره من غیر ذنب(219)
همانا رسول خدا (صلی الله علیه وآله) در هر شب و روز صد بار به درگاه الهی توبه و استغفار می کرد، در حالی که هیچ گناهی نداشت و خطایی مرتکب نشده بود.