نیش و نوش «نقش زبان در نیک بختی و بدبختی انسان »

نویسنده : شکیبا سادات جوهری مترجم : تهیه شده توسط ک مرکز پژوهش‏های صدا و سیما

زخم زبان

عده ای از یاران پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) به آن حضرت عرض کردند: یکی از زنان (در محله ما) روزها زوره می گیرند و شب ها نماز می خواند، ولی بداخلاق است؛ به همسایگان زخم زبان می زند و آنها را با زبان آزار می دهد. حضرت فرمود: خیری در او نیست؛ او از اهل دوزخ است(213) هم چنین رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه وآله) فرمود:
هر کس به خداو روز وپسین ایمان دارد، بگو همسایه را مر نجان. هر کس به خدا و روز رستاخیز ایمان دارد، بگو مهمان

را گرامی دار و هر کس به خدا و روز قیامت ایمان دارد، بگو یا نیک سخن گوی یا ساکت و خاموش باش(214) نشانه ج

مردی
شبی گروهی در مجلس اوزاعی گرد هم جمع شده بودند و با هم سخن می گفتندم در این میان، مرد عربی از قبیله بنی علیم میان ایشان بود، ولی ساکت و خاموش در گوشه ای نشسته بود و هیچ سخن نمی گفت. حاضران در مجلس وقتی او را خاموش دیدند، گفتند: به حق، شمارا گنگان عرب گفته اند؛ زیرا مردمانی لال و بی زبان هستند. مرد عرب در پاسخ گفت: حکیمان گفته اند لذت و خوشی مرد در گوش او و لذت و خوشی نامرد در زبان اوست. شما از آن کسانی هستید که لذت و خوشی تان در گفتار باطل و حرف های بیهوده است. پس جوان مردکسی است که ساکت و خاموش می نشیند و سخن باطل نمی گوید و حرف بی جانمی زند، ولی ناجوان مرد کسی است که هر چه بر زبانش بیاید، می گوید و حرف بی جا می زند(215)

دو گوش و یک زبان

درباره سقراط نقل شده است که او در محافل و مجالس کمتر سخن می گفت: به همین علت بر او عیب گرفتند و گفتند: چرا کم حرف می زنی؟ گفت: خداوند به من دو گوش و یک زبان داده است تا دو برابر آنچه به زبان می گویم، با گوش های خود سخن بشنوم، ولی بر عکس، شما بیشتر از آنچه با گوش خود می شنوید، با زبان، سخن می گویید(216)
یکی از حکیمان نیز گفته است: خداوند تعالی، انسان را با یک زبان و دو گوش و دو چشم آفریده است تا شنیدن و دیدنش بیشتر از سخن گفتنش باشد(217)