نیش و نوش «نقش زبان در نیک بختی و بدبختی انسان »

نویسنده : شکیبا سادات جوهری مترجم : تهیه شده توسط ک مرکز پژوهش‏های صدا و سیما

گریه بر گناهان خود

خداوند روزی به حضرت داوود (علیه السلام) وحی فرستاد و فرمود: ای داوود! برای گناهانت مانند مادری که فرزندش مرده و در ماتم او عزادار و سوگوار است، ناله و گریه کن. اگر حال و روز کسانی را که بازبانشان، گوشت مردم را می خورند، بدانی و ببینی، از این گونه گناهان دوری می کن؛ چون من در روز قیامت آنها را مانند سفره ای بسیار پهن، باز می کنم. آن گاه اطراف زبان آنان را با سر پوش های آتشین می پوشانم و گرزهای آتشین می کوبم. سپس ملامتگران و توبیخ کننده ای بر ایشان مسلط می کنم که درباره آنها به دوزخیان می گوید: ای اهل دوزخ! ایشان را به خوبی بشناسید. اینها کسانی هستند که زبان بد گو و زشتشان بر آنها مسلط بوده است(205)

شرط هم نشینی

روزی مردی ادیب و دانشمند به دربار پادشاه وقت رفت و از او اجازه خواست سخن بگوید. پادشاه گفت: به سه شرط می توان سخن بگویی. مرد ادیب پرسید: آن شرطها چیست؟ پادشاه گفت:
1. این که پیش روی من، مرا نستایی؛ زیرا من، خودم را بهتر از تو می شناسم. پس اگر راست و درست بگویی، در حقیقت، مرا مسخره کرده ای.
2. دیگر این که در درون خود بر خلاف بیرونت مخالف من نباشی و در دل مراتکذیب نکنی؛ زیرا آدم دروغ گو، رأی و فکر درستی از خود ندارد.
3. موضوع دیگر این که نزد من از کسی غیبت نکنی؛ زیرا غیبت کردن را کسی به خود نمی پسندد و دوست نمی دارد، مگر این که ضعف و کاستی در او باشد.
وقتی سخنان پادشاه تمام شد، آن مرد ادیب گفت: آیا می تونم از حضور شما مرخص شوم و باز گردم؟ پادشاه گفت: آری. آن مرد بدون آن که یک کلمه حرفی بزند، از حضور پادشاه مرخص(206).

زیاده گویی

روزی مرد عربی نزد رسول خدا (علیه السلام) آمد و به چاپلوسی و پر حرفی پرداخت. حضرت مانع چاپلوسی و زیاده گویی او شد و به او فرمود: ای اعرابی! جلو زبانت چند پرده دارد؟ او گفت: دو پرده، لب ها و دندان ها. پیامبر فرمود: آیا این دو پرده نمی تواند مانع از زیاده گویی تو شود؟ توجه داشته باش که به کسی در دنیا چیزی داده نشده است که برای آخرتش، زیان بارتر از زبابش باشد. زبان رها شده، پر حرف و یاوه گو است(207).
روایتی از نبی اکرم (صلی الله علیه وآله) است که می فرماید: من فقه الرجل قله کلامه(208).
از نشانه های دانایی مرد، کم حرفی اوست. نیز از ایشان است که: یأتی علی الناس زمان یتخللون فی الکلام بألسنتهم...(209)؛ روزگاری بر مردم فرا می رسد که هنگام سخن گفتن، زبان را برای چرب گویی (چاپلوسی) می گرداند.