نسخه شفا

نویسنده : دکتر صفدر صانعی

زیره

ترکیب شیمیای :
زیره دارای 8 درصد تانن ماده روغنی به رنگ سبز و مقدار 7 درصد، موم، موسیلاژ، مواد رزینی، مواد قندی مختلف، 19 تا 20 درصد مواد ازته 5/3 تا 9 درصد اسانس است. از سوختن آن، 6 تا 9 درصد خاکستر برجای می ماند. مواد تشکیل دهنده میوه (دانه)، زیره مخصوصا اسانس از، برحسب مشخصات محل رویش و اختصاصات زمین زراعتی و غیره فرق می کند.
اسانس زیره، از میوه گیاه به وسیله تقطیر با بخار آب حاصل می گردد ولی قبل از این عمل باید میوه را به خوبی له نمود و سپس اسانس گیری به عمل آورد. باقیمانده یا تفاله میوه آن پس از عمل تقطیر نیز به علت دارا بودن مواد ازته نسبتاً فراوان، کود بسیار خوبی برای زراعت است.
اسانس زیره در حالت تازه، مایعی بی رنگ با واکنش خنثی است ولی در مجاورت هوا تدریجا رنگ آن زرد می شود و حالت تغلیظ یافته پیدا می کند. وزن مخصوص آن بین 903/0 و 918/0 است.
اسانس زیره به هر نسبتی در الکل مطلق ولی در سه برابر حجم خود، الکل 85 درجه حل می شود. درجه انحلال آن در آب خیلی کم است. اگر ید به آن تأثیر داده شود، ایجاد گرما و بخار می کند ولی با افزودن چند قطره کلروفریک رنگ بنفش حاصل نمی نماید.
اسانس زیره شامل نوعی ترپن بنام کارون carvene(لیمونن راست). دی هیدروکاروول Dihydrocasvol دو نوع ستن، یک کارون راست Carrene به فرمول H61 OC01 و دیگری دی هیدروکاروون به فرمول C01 H41 O است. قسمت اصلی اسانس زیره را بطوری که مشاهده می شود، کارون و لیمونن تشکیل می دهد این اسانس اگر با اسید فسفریک غلیظ (به غلظت شربت) مجاور گردد ایجاد کارواکرول Carvacocrol می شود که ایزومر کارون است. چون اسانس نژادهای پرورش یافته زیره، مرغوب تر از انواع دیگر است از این جهت غالبا اسانس حاصل از گیاه وحشی و یا اسانس گیاهان دیگر مانند Cuminum. Cyminum و حتی اسانس تربانتین الکل و غیره بطور تقلب بدان افزوده می شود.

شوید

ترکیب شیمیای :
میوه شوید دارای 3 تا 4 درصد اسانس است که بر اثر تقطیر با بخار آب از آن حاصل می شود. اسانس مذکور، مایعی است بیرنگ یا زرد رنگ که در حلالهای عمومی اسانسها حل می گردد : اگر اسید سولفوریک بدان اضافه شود، رنگ زرد کدر پیدا می کند ولی با وارد کردن الکل، صاف می شود و رنگ دارچین ظاهر می سازد وزن مخصوص این اسانس ببین 00/00 و 915/0 درصد است. اسانس شوید دارای لیمونن راست، فلاندرن، 40 تا 60 درصد کارون است شبیه اسانس زیره سیاه و به مقدار بسیار جزئی از نوعی پارافین جامد است. اسانس شوید هند که از یکی از واریته ها و فرمهای گیاه فوق به دست می آید، علاوه بر مواد مذکور دارای ماده ای به نام دیلاپیول است.

جعفری

ترکیب شیمیای :
میوه این گیاه دارای مواد روغنی، کالورون، تانن یک ماده ملون به رنگ زرد یک گلوکزید سمی به نام آپی ئین Apiine و اسانس است. اسانس آن که از گرد میوه جعفری به وسیله تأثیر بخار آب به دست می آید، مایعی بیرنگ، لوژیر به وزن مخصوص 05/1 تا 10/1 (برحسب منشاء گیاه) محلول در روغن و اسانسها است. و اگر تحت اثر سولفات آهن قرار گیرد، به رنگ قرمز خونی در می آید، بوی آن معطر و شامل آپیول Apiol میریستیسین myristicineبه مقادیر کم از اتراکسیدها، فنل ها، اسیدپالمیتیک،الدئیدها و ستن هاست.
گلوکز مذکور که آپیوزیدAposide نیز نامیده می شود، اگر بطور ساده تجزیه گردد ماده ای به نام آپی ژنین Apigenine و نوعی قند به نام آپیوز Apieseمی دهد ریشه جعفری دارای 05/0 تا 08/0 درصد اسانس، مواد قندی و 5 درصد مواد معدنی است. بوی ریشه جعفری بوی معطر و طعم آن کم و بیش شبیه قسمتهای هوائی گیاه است.