نسخه شفا

نویسنده : دکتر صفدر صانعی

زرشک

ترکیب شیمیای :
برگ و چوب و پوست این گیاه دارای بربرین Berberineبه فرمول C02 H91 NO5است. این الکالوئید در پوست گیاه به مقدار 7/1 درصد ولی در چوب و برگ آن کمتر است.
بربرین که در گیاهان دیگر مانند Canaelensis، Hidrastisنیز یافت می شود، الکالوئیدی است که به صورت بلوریهای سوزنی شکل و زردرنگ متبلور می شود. طعم خیلی تلخ دارد به مقدار کم در آب سرد ولی به مقدار زیاد در آب گرم و الکل حل می گردد.
گل زرشگ دارای الکالوئید دیگری به نام اوکسیاکانتین Oxyacanthineو نوعی اسانس به مقدار بسیار جزئی است.
در جوانه ها و ریشه زرشگ، بعلاوه نوعی قند، مواد رزینی، موسیلاژی، مواد پکتیکی و تان نات وجود دارد. در پوست ریشه، اوکسیاکانتین و یک الکالوئید دیگر به نام بربامین Berbamineپالماتیین Palmatineژاتوریزین Jatrrbizi کلوم بارین Columbarineبر بروبین Berbrubineوجود دارد. میوه زرشک دارای موادی قندی (مجموعاً 67/4 درصد) اسید مالیک (به مقدار حداکثر 62/6 درصد) مواد پکتیک، صمغ و احتمالاً نوعی اسید عطری است.

بادیان ختائی یا انیسون

ترکیب شیمیای :
ماده مؤثر بادیان اسانس آن است که به مقدار 4 تا 5 درصد در میوه وجود دارد علاوه بر اسانس شامل موسیلاژ، قند و غیره است. دانه آن دارای روغن و آلورون می باشد.
اسانس مذکور که از میوه گیاه، با روشهای بسیار ابتدائی در محل رویش تهیه می شود، شباهت زیادی به اسانس انیس سبز دارد. مایعی است بی رنگ یا کمی مایل به زرد که از هر 60 کیلوگرم میوه تازه، به مقدار معادل 2 کیلوگرم بدست می آید. وزن مخصوص آن در گرمای 15 درجه بین 980/0 و 990/0 است. این اسانس در گرمای 20 درجه، سه برابر حجم خود با الکل 90 درجه حل می شود.
از برگ این گیاه نیز اسانس گیری می کنند و بطور تقلبی به اسانس میوه می افزایند.
قسمت اعظم اسانس حاصل از بادیان را، آنه تول Anetholتشکیل می دهد که معادل 80 تا 90 درصد اسانس است. بقیه مواد دیگر تشکیل دهنده این اسانس به مقدار کم در آن یافت می شود عبارتند از ترپن ها Terpensپینن ها Pinensاستراگول Estragolسافرول، ترپینئول Terpincol سزکوئی ترین، کاردی نن Cardinenبیزابولن Bisaboleneلیمونن چپ گرد، آلفافلاندرن، آلفادیپانتن Dipantenو غیره.

شقایق یا خشخاش بستانی

ترکیب شیمیای :
گل شقایق دارای الکالوئیدی به نام آردین Rheadineبه فرمول C12 H12 NO6است. این الکالوئید در کاسبرگها و تخمدان گل به مقدار زیادتر وجود دارد. بعلاوه مواد دیگری در گل شقایق نظیر اسید رادیک Ac.Rheadique، اسید پاپاوریک Ac.Papverique، دو ماده رنگی، اسید مکونیک، موسیلاژ، صمغ، قند و غیره یافت می شود. اسیدهای رقیق، دم کرده آن را در حرارت به رنگ قرمز در می آورند. در حالیکه همین دم کرده در مجاور قلیائیات، رنگ قهوه ای و تحت اثر اسید سولفوریک غلیظ، رنگ سبز حاصل می کند.