نسخه شفا

نویسنده : دکتر صفدر صانعی

گل رنگ (به عربی قرطم) Tinicturius

Carthemus
ترکیب شیمیایی:
از گلهای لوله ای کاپیتولهای این گیاه، ماده ای به رنگ زرد زیبا، محلول در آب و ماده دیگری به رنگ قرمز و محلول در آب قلیائی شده به دست آورده اند، ماده رنگی اخیر که کارتامین Cartamine یا اسید کارتامیک AC. Carthamiqueنامیده شده است به فرمول C41 H61 O7می باشد.
میوه این گیاه دارای 30 تا 37 درصد از پروتئینها و 45 تا 56 درصد از نوعی مواد چرب قابل استخراج است که پس از تصفیه کامل می تواند به مصارف تغذیه برسد.
روغن حاصل از میوه گیاه اگر بدون مداخله گرما تهیه شده باشد، وزن مخصوص بین 925/. و 926/. دارد در حالی که اگر این روغن در گرما به دست آمده باشد، وزن مخصوصش بین 965/. و 964/. است. صابونی شدن آن، 187 تا 194 درجه است.
این گیاه و گونه دیگری از آن به نام C. Lanatus از دو نظر مورد کشت قرار می گیرند یکی برای استفاده از ماده رنگی گلهای لوله ای آنها و دیگری برای روغن دانه آنها که پس از تصفیه، قابل خوردن می باشد.
پرورش این گیاهان مخصوصاً گونه اصلی آنها، با کاشتن دانه (میوه) آنها صورت می گیرد. در طی 15 تا 150 روز نیز به تناسب محیط زندگی، ایجاد گیاه کامل می گردد. از محاسن پرورش گل رنگی یکی آن است که میوه آن پس از رسیدن به زمین نمی افتد زیرا هر کاپیتول، آن در مجموعه ای از براکته های برگ مانند محصور است و دیگر آنکه پرندگان برای استفاده از دانه گیاه (میوه) به سوی آن هجوم نمی آورند زیرا خارهای تیز و فراوان گیاه و براکته های اطراف کاپیتول، مانع این کار است.
هر کیلوگرم دانه (میوه) معادل 33 کیلوگرم محصول می دهد.
روغن دانه این گیاه اگر هیدروژنه شود، نوعی مارگارین بسیار مرغوب، فاقد بو و طعم از آن نتیجه می گردد از روغن دانه این گیاه در حسشه برای مصارف تغذیه استفاده به عمل می آید. معدل 90 درصد این روغن را اسیدهای چرب مایع نظیر اسید اولئیک و 10 درصد آنرا نیز اسیدهای غیر مایع نظیر اسید پلمتیک و اسید استئاریک تشکیل می دهد.

عکوب یا حرشف بری

Silylum Marienun
ترکیب شیمیایی:
اعضای مختلف این گیاه دارای تانن، نوعی ماده تلخ و یک رزین است. دانه آن نیز شامل یک ماده روغنی، آمیدون و مواد آلبومینوئیدی کمی می باشد. طبق عقیده H. Chultzمواد مذکور در آلبومین دانه، واقع در زیر پوسته خارجی آن وجود دارد از این نظر برای درمان بیماریها، مصرف دانه له شده آن توصیه گردیده است.

زنجبیل شامی

Ynulahenium
ترکیبب شیمیایی:
ریشه این گیاه دارای 40 درصد اینولین است که مقدار آن در پائیز به حداکثر می رسد. اینولین چون نخستین بار در این گیاه کشف گردید، از این جهت به نام jnula نامگذاری شده است.
از تقطیر ریشه این گیاه مقدار کمی اسانس، مخلوط با توده چسبنده ای مرکب از آلانتولاکتون Alantolactone ایزوآلانتولاکتون حاصل می شود ایزو آلانتولاکتون به فرمول )C6 H8 O(n است و به صورت گوگرد بلوری سفیدرنگ به دست می آید. در گرمای 115 درجه ذوب می شود به مقدار کم در الکل رقیق و به مقادیر زیاد در الکل مطلق، اتروکلروفرم حل می گردد. در آب غیر محلول است.
ماده ای به نام هلنین Helenine (به مقدار 1 تا 2 درصد) که به غلط هتروزیدی تصور می رفت در واقع از ایزوآلانتولاکتون مرکب می باشد.
هلنین به فرمول C12 H82 O3 و داری حالت تبلور به صورت ذرات کوچک و منشوری شکل است فاقد بو و بدون رنگ می باشد. در گرمای 115 درجه ذوب می شود. در آب غیر محلول و در الکل، اتر، کلروفرم و روغن ها به مقادیر زیاد حل می گردد. آلانتول را می توان با فشردن توده متبلور، به مقادیر کم و به صورت ماده ای روغنی به دست آورد.
آنچه که در بازار تجارت تحت نام هلنین عرضه می شود، در واقع آیزو آلانتولاکتون نیست بلکه آلانتولاکتون می باشد.