نسخه شفا

نویسنده : دکتر صفدر صانعی

گل گندم

Gentaurca cyanu
ترکیب شیمیایی:
گلهای این گیاه دارای اثر مدر است و از آن در آب آوردن انساج مخصوصاً در استسقاء استفاده به عمل می آید بعلاوه در سرماخوردگی، جهت رفع سرفه و در بیماریهای سینه به کار می رود. دم کرده یا آب مقطر آن سابقاً به صورت لوسیون، در رفع التهاب چشم به کار می رفته است در ترکیب شیمیایی آن سیانین Cyanine در بعضی از آنها بارگونین Bargonineیافت می شود - پتاس - اسید فسفریک - منیزیوم - تانن و یک ماده شفاف در آن وجود دارد.

گل رنگ (به عربی قرطم) Tinicturius

Carthemus
ترکیب شیمیایی:
از گلهای لوله ای کاپیتولهای این گیاه، ماده ای به رنگ زرد زیبا، محلول در آب و ماده دیگری به رنگ قرمز و محلول در آب قلیائی شده به دست آورده اند، ماده رنگی اخیر که کارتامین Cartamine یا اسید کارتامیک AC. Carthamiqueنامیده شده است به فرمول C41 H61 O7می باشد.
میوه این گیاه دارای 30 تا 37 درصد از پروتئینها و 45 تا 56 درصد از نوعی مواد چرب قابل استخراج است که پس از تصفیه کامل می تواند به مصارف تغذیه برسد.
روغن حاصل از میوه گیاه اگر بدون مداخله گرما تهیه شده باشد، وزن مخصوص بین 925/. و 926/. دارد در حالی که اگر این روغن در گرما به دست آمده باشد، وزن مخصوصش بین 965/. و 964/. است. صابونی شدن آن، 187 تا 194 درجه است.
این گیاه و گونه دیگری از آن به نام C. Lanatus از دو نظر مورد کشت قرار می گیرند یکی برای استفاده از ماده رنگی گلهای لوله ای آنها و دیگری برای روغن دانه آنها که پس از تصفیه، قابل خوردن می باشد.
پرورش این گیاهان مخصوصاً گونه اصلی آنها، با کاشتن دانه (میوه) آنها صورت می گیرد. در طی 15 تا 150 روز نیز به تناسب محیط زندگی، ایجاد گیاه کامل می گردد. از محاسن پرورش گل رنگی یکی آن است که میوه آن پس از رسیدن به زمین نمی افتد زیرا هر کاپیتول، آن در مجموعه ای از براکته های برگ مانند محصور است و دیگر آنکه پرندگان برای استفاده از دانه گیاه (میوه) به سوی آن هجوم نمی آورند زیرا خارهای تیز و فراوان گیاه و براکته های اطراف کاپیتول، مانع این کار است.
هر کیلوگرم دانه (میوه) معادل 33 کیلوگرم محصول می دهد.
روغن دانه این گیاه اگر هیدروژنه شود، نوعی مارگارین بسیار مرغوب، فاقد بو و طعم از آن نتیجه می گردد از روغن دانه این گیاه در حسشه برای مصارف تغذیه استفاده به عمل می آید. معدل 90 درصد این روغن را اسیدهای چرب مایع نظیر اسید اولئیک و 10 درصد آنرا نیز اسیدهای غیر مایع نظیر اسید پلمتیک و اسید استئاریک تشکیل می دهد.

عکوب یا حرشف بری

Silylum Marienun
ترکیب شیمیایی:
اعضای مختلف این گیاه دارای تانن، نوعی ماده تلخ و یک رزین است. دانه آن نیز شامل یک ماده روغنی، آمیدون و مواد آلبومینوئیدی کمی می باشد. طبق عقیده H. Chultzمواد مذکور در آلبومین دانه، واقع در زیر پوسته خارجی آن وجود دارد از این نظر برای درمان بیماریها، مصرف دانه له شده آن توصیه گردیده است.