نسخه شفا

نویسنده : دکتر صفدر صانعی

غافث، خدالت

Eupatorium Cannabinum
ترکیب شیمیای :
اعضای مختلف این گیاه دارای تانن، مواد رزینی، اسانس، اینولین و نوعی ماده تلخ به نام اوپاتورین Eupaturine در سال (1828) است بعلاوه دو نوع ساپونین با اثر مدر و معرق توسط R.Collbert در سال 1916 از آن به دست آمده است.
اوپاتوزین، ماده ای است تلخ و گزنده که به صورت گرد و سفید رنگ از اعضای مختلف این گیاه و گونه های دیگر آن به دست آمد. در آب و الکل نیز حل می گردد.
تاریخچه: استفاده های درمانی از اعضای این گیاه، به زمانهای خیلی قدیم ارتباط پیدا نمی کند زیرا در کتب قدیمه، هیچگونه اشاره ای از آن به عمل نیامده است. نخستین بار در سال 1543، دانشمندان گیاه شناسی به نام L.Fuche اعضای هوائی گیاه را به صورت خشک شده در عطاریهای آن زمان که گیاهان داروئی می فروختند تحت نام Eupatoniumپیدا نمود و بعداً این بررسی ادامه پیدا کرد و معلوم شد که در مراکز داروفروشی کشورهای مختلف نیز تحت همین نام، در معرض استفاده مردم قرار می گیرد. بعضی از دانشمندان دیگر نیز مانند Boch (در سال 1572) اعلام داشته اند که حیوانات مجروح مانند آهو از این گیاه منحصراً آن هم در بعضی نواحی برای درمان خود استفاده به عمل می آورند. فقط در بعضی از کتب داروئی چنین منعکس است که قدمت درمانی این گیاه با زمان Tournefort دانشمند گیاه شناسی قرن 13 میلادی می رسد و حتی چنین ذکر گردیده است که از آن استفاده های درمانی مختلف نیز به عمل آمده است. بررسیهای علمی حتی در زمان حاضر نیز در مورد این گیاه، بنحوی که آنرا در ردیف انواع داروئی شناخته شده قرار دهد، به عمل نیامده و فقط با توجه به اختصاصات و شهرت های درمانی گیاه است که مصرف آن در بعضی نواحی، به منظور درمان بیماریها بین مردم معمول گردیده است.

گل گندم

Gentaurca cyanu
ترکیب شیمیایی:
گلهای این گیاه دارای اثر مدر است و از آن در آب آوردن انساج مخصوصاً در استسقاء استفاده به عمل می آید بعلاوه در سرماخوردگی، جهت رفع سرفه و در بیماریهای سینه به کار می رود. دم کرده یا آب مقطر آن سابقاً به صورت لوسیون، در رفع التهاب چشم به کار می رفته است در ترکیب شیمیایی آن سیانین Cyanine در بعضی از آنها بارگونین Bargonineیافت می شود - پتاس - اسید فسفریک - منیزیوم - تانن و یک ماده شفاف در آن وجود دارد.

گل رنگ (به عربی قرطم) Tinicturius

Carthemus
ترکیب شیمیایی:
از گلهای لوله ای کاپیتولهای این گیاه، ماده ای به رنگ زرد زیبا، محلول در آب و ماده دیگری به رنگ قرمز و محلول در آب قلیائی شده به دست آورده اند، ماده رنگی اخیر که کارتامین Cartamine یا اسید کارتامیک AC. Carthamiqueنامیده شده است به فرمول C41 H61 O7می باشد.
میوه این گیاه دارای 30 تا 37 درصد از پروتئینها و 45 تا 56 درصد از نوعی مواد چرب قابل استخراج است که پس از تصفیه کامل می تواند به مصارف تغذیه برسد.
روغن حاصل از میوه گیاه اگر بدون مداخله گرما تهیه شده باشد، وزن مخصوص بین 925/. و 926/. دارد در حالی که اگر این روغن در گرما به دست آمده باشد، وزن مخصوصش بین 965/. و 964/. است. صابونی شدن آن، 187 تا 194 درجه است.
این گیاه و گونه دیگری از آن به نام C. Lanatus از دو نظر مورد کشت قرار می گیرند یکی برای استفاده از ماده رنگی گلهای لوله ای آنها و دیگری برای روغن دانه آنها که پس از تصفیه، قابل خوردن می باشد.
پرورش این گیاهان مخصوصاً گونه اصلی آنها، با کاشتن دانه (میوه) آنها صورت می گیرد. در طی 15 تا 150 روز نیز به تناسب محیط زندگی، ایجاد گیاه کامل می گردد. از محاسن پرورش گل رنگی یکی آن است که میوه آن پس از رسیدن به زمین نمی افتد زیرا هر کاپیتول، آن در مجموعه ای از براکته های برگ مانند محصور است و دیگر آنکه پرندگان برای استفاده از دانه گیاه (میوه) به سوی آن هجوم نمی آورند زیرا خارهای تیز و فراوان گیاه و براکته های اطراف کاپیتول، مانع این کار است.
هر کیلوگرم دانه (میوه) معادل 33 کیلوگرم محصول می دهد.
روغن دانه این گیاه اگر هیدروژنه شود، نوعی مارگارین بسیار مرغوب، فاقد بو و طعم از آن نتیجه می گردد از روغن دانه این گیاه در حسشه برای مصارف تغذیه استفاده به عمل می آید. معدل 90 درصد این روغن را اسیدهای چرب مایع نظیر اسید اولئیک و 10 درصد آنرا نیز اسیدهای غیر مایع نظیر اسید پلمتیک و اسید استئاریک تشکیل می دهد.