نسخه شفا

نویسنده : دکتر صفدر صانعی

کلشیک طبی یا (سورنجان)

ترکیب شیمیای :
دانه آن دارای 3 تا 5 درصد آب و 4 تا 5 درصد مواد معدنی و ده درصد قند احیاءکننده و به مقدار کم نشاسته است. و 5 تا 10 درصد چربی و 20 درصد پروتئید دارد. و مقدار کمی نیز وزین اسیدگالیک و تانن در آن یافت می شود.
کلشی سین در سال 1820 به وسیله پلیته و کاوانترا استخراج شده و نخست تصور می کردند از ترکیبات وراترین است تا آنکه در سال 1884 کلشی سین را به صورت کریتالیزه به دست آوردند و فرمول شیمیایی آن مشخص شد. کلشی سین که از مشتقهای بنزوسیکلوهپتانوتووپولون است و دارای ازت خارج هسته ای است.

گلشی سین به اشکال زیر یافت می شود:

(ماده A)
(ماده B)
(ماده C)
دمه کولسین یا (ماده E)
کلشامین (ماده F)
کلشامین (ماده F)
کلشی کوزید C6 H11 O5
کلشی سین ماده ایست به رنگ زرد پریده محلول در آب، الکل، خیلی کم محلول در کلروفرم، کلشی سین مثل یک الکالوئید کامل و حقیقی عمل نمی کند و در اثر هیدرولیز با اسیدهای رقیق، مبدل به کلشی سئین و الکل متیلیک می شود که با افزودن کلرورفریک به رنگ سبز در می آید.
علاوه بر کلشی سین که الکالوئید اصلی گیاه است چندین الکالوئید دیگر به طریقه کروماتوگرافی ستونی به مقدار کم از آن جدا کرده اند.
دمه کولسین با کولشامین یک دزاستیل متیل، کولشیسین است که دارای خاصیت قلیائی واضحی است.
کلشی کوزید به گلوکز و دزمتیل 2 - کلشی سین 2 - تجزیه می شود. در اثر روشنائی کلشی سین به رنگ قهوه ای در می آید.
کلشی سین دارای اثر مدر و ضد تورم است و در معالجه بیماران رماتیسمی و نقرسی به کار می رود. مکانیسم درمان بیماری نقرس به وسیله کلشی سین به خوبی روشن نیست کلشی سین عامل اساسی درمان است. الکالوئیدهای دیگر دارای اثر ضعیف تری است برای مثال اثر سمی کلشی سئین، 200 بار کمتر از کلشی سین است، بدین معنی که هسته سیکلوپنتانو پرهیدروفنانتریک در کربن هفدهم، یک حلقه لاکتونیک شش وجهی دارد. میزان مواد مؤثر در پیاز سیل 30/0 تا 40/0 درصد است وجود این عناصر در اواخر قرن نوزدهم مسلم شده لیکن برای نخستین بار در سال 1929 محققان سویسی، نخستین هتروزیدکریستالیزه سیل را به نام سیلارن همراه با اسپرفامیت یافتند.
هتروزید بیشکلی به نام سیلارن به دست آوردند که بعد معلوم شد که مخلوطی از گلوکزیدهاست.

استخراج هتروزیدها

پیاز را به قطعات کوچکی تقسیم کرده محلول سولفات آمونیم بدان می افزایند تا پروتئین پیاز را منعقد کرده و از فعالیت آنزیم ها جلوگیری کند. مخلوط بالا را چندین بار با استات اتیل اکستراسیون کرده و عصاره حاصل را زیر فشار کم، تقطیر می کنند، باقیمانده را با اتر شسته تا سایر مواد، خارج شود - محلول اتر را با الکل مجاور کرده و به وسیله هیدرواکسید دو پلمپ تاننهای موجود را رسوب می دهیم. پس از صاف کردن و تبخیر، کریستالهای سیلارن به خوبی ظاهر می شود، در نخستین محلول آبکی مجموعه ای از سیلارن باقی می ماند که بوسیله کروماتوگرافی می توان آنها را جدا کرد. استول و همکارانش از آن، 6 ماده کریستالیزه جدا کرده اند.