نسخه شفا

نویسنده : دکتر صفدر صانعی

اگر سردرد مربوط به خود جمجمه باشد درد آن به کجا تیر می کشد؟

اگر آسیب و رنج در بالای چادرینه مخچه باشد، درد در مسیر عصب پنجم ایجاد می شود که بیشتر در حوالی قسمت فوقانی سر در جلوی گوش بوده، لذا دردهای مربوط به مخچه و چادرینه آن، به ناحیه پیشانی منتشر می گردد.
حال اگر درد در زیر چادرینه مخچه باشد از راه دومین عصب گردنی به دستگاه مرکزی اعصاب وارد می شود و چون پوست سر در ناحیه پشت گوش جزء قلمرو این عصب است لذا درد در پشت سر خواهد بود.

اقسام سردردهای درون جمجمه

1- سردرد مربوط به مننژیت، مننژیت یکی از شدیدترین سردردها را ایجاد می کند، این بیماری موجب التهاب تمام قسمتهای مننژ یا پرده مغز از جمله مناطق حساس سخت شامه و نواحی حساس اطراف جیبهای وریدی می شود، در این هنگام درد آن تمام کاسه سر را فرا می گیرد.
2- سردردهائیکه در اثر ضربه به پرده مغز ایجاد می شود.
در اثر جراحی مغز بیمار، به علت دستکاری پرده مغز روزها حتی هفته ها سردرد ممکن است پیش آید.
3- تومورهایی که به پرده مغز فشار وارد می آوردند موجب سردرد شدید می گردند، این سردردها معمولاً مربوط به منطقه خود تومور هستند یعنی هر جایی که تومور یا غده باشد همانجا درد ایجاد می شود و این درد موقعی مربوط به تحت فشار قرار گرفتن ناحیه ای از پرده مغز است که تومور در مجاورت آن قرار گرفته باشد، اگر بخاطر داشته باشیم که تومورهای بالای چادرینه مخچه دردی بطرف جلو سر و تومورهای زیر چادرینه مخچه دردی به طرف عقب سر ایجاد می کند به آسانی جای تومورهای دیگر مغز را خواهیم شناخت.
4- سردرد به علت کم شدن مایه نخاع: اگر تنها بیست سی سی از مایه نخاع گرفته شود درد شدیدی در سر ایجاد خواهد شد مخصوصاً اگر بیمار ایستاده باشد این درد به علت فشار منفی است که در مغز به وجود می آید، زیرا فشار مایه نخاع در ازاء هر 20 سی سی مایه کشیده شده حدود 200 میلی لیتر آب تنزل می نماید که این کاهش باعث کشیده شدن سطوح مختلف سخت شامه می شود و درد ایجاد می شود، می دانیم که مغز در مایعی که درون جمجمه قرار گرفته است وجود دارد مثل پرتقالی که در ظرف آبی قرار گرفته باشد، کم شدن مایع درون ظرف باعث می شود که پرتقال بتواند به سطح ظرف برخورد کند یکی از موهبت های آفرینش همین وجود مایه درون جمجمه است والا در هر ضربه یا تکان تصادفی که برای آدمی پیش می آمد در اثر اصطکاک مغز با استخوان جمجمه درد شدیدی به وجود می آمد.

سردردهای میگرنی

گرچه هنوز علت اصلی میگرن شناخته نشده لیکن آن را به یک پدیده عروقی نسبت می دهند، معمولاً احساسهائی نظیر تهوع، کاهش بینائی در قسمتی از میدان بینائی (اورای بینائی یا عامل خبر دهنده) یا سایر اقسام توهمات حسی فرا رسیدن سردرد میگرنی را اعلام می دارند.
از این رو بیشتر بیماران خود می فهمند که سردردشان فرا خواهد رسید و آماده پذیرائی این مهمان دردناک خواهند شد این علائم معمولاً پیش درآمد شروع درد است.
یکی از نظریات دانشمندان درباره میگرن این است که:
هیجانات و فشارهای روحی طویل المدت از طریق رفلکس باعث انقباض بعضی از سرخ رگهای سر از جمله آنهائی که به مغز خون می دهند می گردد. این انقباضات باعث کم شدن خون قسمتی از مغز شده که این کم خونی را معرف عامل خبر دهنده یا علائم پیش رس سردرد می دانند.
این کم خونی کم کم شدیدتر شده باعث تغییراتی در دیواره رگها می گردد، این تغییرات موجب شل شدن دیواره عروقی خون شده، این عروق حدود 24 تا 48 ساعت تونوس (سفتی) خود را از دست می دهند فشار موجود در این رگها موجب گشادی آنها شده ضرباتی شدید به صورت کلنگ زدن یا ضربه زدن برای بیمار به وجود می آورد و به نظر می رسد گسترش بیش از حد جدار عروق باعث پیدایش میگرن باشد.
اثرات ثانوی کم خونی نیز خود عامل دیگری در تشدید سردرد است.
اگر سندرم میگرن در مراحل اولیه و پیش رس به وسیله ترکیبات تارترات ارگوتامین (سد) شود، سردرد شدیدی به وجود نمی آید، این ترکیبات می توانند از ایسکمی یا کم خونی اولیه عروق جلوگیری کرده مانع به وجود آمدن سردرد شوند مکانیسم بروز حمله میگرنی را می توان بدین طریق شرح داد که طی سه مرحله این درد به وجود می آید.
1- مرحله احتباس آب و نمک در بدن که این بیشتر در نزد زنان بلند قدی که مبتلا به حالت عصبانی و زودرنجی و تحریک پذیری هستند دیده می شود، در روزهای اول قاعدگی که الدسترون خون و ادرار زیاد می شوند، این سردرد شدت می یابد.
2- مرحله انقباض و سوم مرحله انبساط عروق است که در این مرحله اطراف عروق مایعات پولی پپتیدی شبیه به برادی کینین یافت می شود که علت پیدایش آن معلوم نیست، شاید آشفتگی سوخت و ساز سروتونین در ایجاد میگرن مؤثر باشد که داروهای ضد سروتونین بر روی آن مؤثر است.