نسخه شفا

نویسنده : دکتر صفدر صانعی

در بین میوه ها آنهائیکه مشابه غذا هستند عبارتند از:

انجیر، انگور، مشروط بر اینکه این میوه ها کاملاً رسیده و شیرین بوده و از هر گونه کرم زدگی، از قارچها و سایر عوامل انگلی در امان باشند و نیز خرما در سرزمین هائیکه به خوردن آن عادت دارند، اینها که گفته شد به نوبت خود خوب و مفید است.

غذاها

غذا را نباید بدون اشتها خورد و تا اشتهای حقیقی پیدا نشود تناول ننمائید. در زمستان غذائی بهتر است که گرمی و نیرو دهد برعکس در تابستان غذائی مناسب است که اندکی سردی بخشد و یا گرمی آن اندک باشد مثلاً خوردن کره در زمستان خوب و تابستان سودمند نیست.
گرمی و سردی غذا هرگز نباید خارج از توان شخص باشد و بایستی در حد تحمل، هر غذائی را مصرف نمود بر حسب عادت روزانه بایستی غذا مصرف شود نه در فراوانی اسراف و نه در کمبود امساک زیرا هر دو زیان آور است.
اگر مقداری از غذای داروئی مصرف شده باشد باید سعی کرد و صبر نمود تا کاملاً حل و جذب شود سپس غذای بعدی را صرف نمایند و چیزی که ضد آن باشد مصرف ننمایند.
اگر غذای سنگین و امتلاءآور مصرف شود باید در تعقیب آن غذای سبک و لطیف مصرف نمود زیان بخش ترین نوع، غذاهائی است که قبل از هضم غذای اولی خورده شود بدین ترتیب بدترین کارها پر کردن شکم و پرخوری است به ویژه اگر غذای ناپسند باشد.
دردهائیکه به علت پرخوری و خوردن غذاهای غلیظ (چرب سرخ کرده پرحجم) مثل دردهای مفاصل به وجود آمده باشد در هنگام خوردن اینگونه غذاها آن دردها زیادتر خواهد شد و پرخوری باعث ابتلاء به بیماریهای تنگ نفس، برونشیت، نقرس، و دردهای کبدی و بیماریهای بلغمی (سنگین و سخت شدن بدن) و سودائی خواهد شد.
پرخوری غذاهای لطیف بیماریهائی از قبیل ورم، تبهای نامنظم، و لختی و شلی به بار خواهد آورد. عوارض خوردن غذاهای چرب و سنگین و دیرهضم را می توان با کم خوری و غذاهای لطیف و ساده جبران نمود. هیچگاه نمی توان عوارض خوردن غذاهای سنگین را با غذاهای سنگین تر جبران نمود.
موضوع تناسب غذائی و رعایت سرد و گرم و ضد و نقیض بودن آنها در بیشتر کشورها معمول و مرسوم است مثلاً آشامیدنیهای مختلفی برای غذاهای مختلف در نظر گرفته اند چنانچه چلوکباب را با دوغ، کله پاچه را با آب انار، حلیم و روغن را با آب انگور و نیز ادویه هائی برای غذاها بدین طریق در نظر گرفته اند که سماق و ترشی را با چلوکباب، دارچین را با حلیم و روغن و کدو و نعناع را با پنیر و مشگ طرامشیع یا کاکوتی را با ماست و گلاب را با هندوانه مصرف نمایند.
بایستی بعد از خوردن غذاهای سنگین اندکی راه رفت و هیچگاه نباید بعد غذاهای سنگین بلافاصله خوابید و پس از خوردن غذاهای سنگین نبایستی عصبانی شد و حرکات شدیدی را انجام داد هرگز نباید آنقدر غذا خورده شود که جائی در معده نباشد باید قبل از سیر شدن و باقی ماندن اشتها دست از طعام کشید زیرا این باقیمانده اشتها خود پس از ساعتی از بین می رود. مسئله خوراک مسئله زنده بودن است و باید به مقداری عادت کرد که لازمه بدن است و هیچگاه نباید از آن مقدار پا را فراتر نهاد.
بدترین غذاها آن است که بر معده سنگینی کند و بدترین نوشابه ها آن است که زیاد مصرف شود کسی که امروز بیش از حد طبیعی خورده است برای جبران آن بایستی فردا خود را گرسنه نگهدارد و اگر بتواند در آن روز بیشتر کار کند و اگر نتوانست اندکی بیشتر راه رود و راه رفتن را ادامه دهد. یکی از دانشمندان معتقد است که من پیاده روی را بعد از نهار دوست می دارم زیرا بدن را برای غذای شام مساعد می سازد.

مقدار غذا

مقدار غذای روزانه بایستی بر مبنای عادت باشد. شخص تندرست باید آنقدر بخورد که احساس سنگینی نکند، شکمش نفخ نکند، غذا در گلویش نیاید و حالت تهوع و استفراغ پیدا ننماید و بی خوابی بر او غلبه نکند.
هر غذایی که طعمش دیر احساس شود یعنی دیرچش باشد ناپسند و هر غذائی که نبض را تند و نفس را کوتاه نماید، آن غذا از حد اعتدال بیشتر مصرف شده است.
اگر کسی بر اثر خوردن غذائی مزاجش بیشتر به سردی یا به گرمی گراید باید در مصرف آن تأمل کند. کسی که غذایش در یک وعده هضم نمی شود باید بتدریج غذا را تناول کند و از آن بکاهد. غذای سودامزاجان بایستی اندکی خنک و کمتر گرم باشد، و غذای صفراوی مزاجان بایستی رطوبتی و خنک کننده باشد کسی که خونش گرم است به غذاهای سرد و کم انرژی و کسی که خونش بلغمی است باید خوراکش اندک و کمی گرم و لطیف باشد طالبان سلامتی و پیروان بهداشت بایستی نکات زیر را رعایت نمایند.
اگر غذای سرد و دیرهضم مصرف کرده باشند نباید به دنبال آن غذای زود هضم و رقیق مصرف نمایند زیرا این غذای رقیق دنباله رو، زودتر از غذای قبلی هضم شده و غذای دیرهضم باقی می ماند لذا فاسد و متعفن می گردد و هر چه با آن غذا بیامیزد آن هم تباه می گردد مگر در حالتی که بعداً ذکر خواهد شد و شایسته نیست که عکس این رژیم برقرار شود (خوردن خوراک غلیظ به دنبال غذای رقیق).
کسانی که از غذاهای نامطلوب لذت می برند خود را فریب می دهند زیرا این غذاها به مرور ایام، خلطهای ناپسند و بیمار کننده به وجود می آورند.
کسی که در بدنش خلطهای بد وجود داشته باشد رواست که از غذاهای خوب استفاده کند تا به تدریج خلط غالب ناپدید شود.
کسی که زیاد گوشت مصرف کند باید هر چند وقت مقداری خون بدهد به این نکته باید توجه داشت که بهترین غذای مطلوب آن است که آدمی از خوردن آن لذت می برد لیکن غذای لذیذ در شرایطی خوب است که اندامهای اصلی همه سالم باشند وگرنه لذت بردن دلیل بر خوبی نمی شود و باید دانست تناول غذای بیش از حد طبیعی خود زیان آور است. وعده های غذا بهترین دستور در مورد صرف طعام است و بایستی اعتیاد را مراعات کرد که اگر روزی 2 وعده غذا خورده می شود همچنان اکتفا شود زیرا کم کردن آن مساوی است با لاغر شدن و زیادی آن برابر است با چاق شدن.
اگر غذای وعده قبلی هضم نشده باشد، و بخواهند غذا میل کنند باعث نفخ، ترش کردن، بدطعمی دهان، تلخی دهان و لینت شکم خواهد شد.
افراد چاق و فربه نبایستی بلافاصله که از حمام خارج شده اند غذا تناول کنند و اینگونه اشخاص چاق و فربه بهتر است روزانه یک وعده غذا را کم نمایند و نبایستی در هنگام صرف غذا آب زیادی بنوشند.
کسانی که بیماریهای صفراوی دارند اگر مدت زیادی گرسنه بمانند صفرا در معده آنها راه یافته غذای بعدی را فاسد خواهد کرد. افرادی که دارای بدنی مرطوب و مزاج رطوبتی باشند نمی توانند مانند خشک بدنها تحمل گرسنگی داشته باشند، نوشیدن آب در موقع غذا خوردن و بلافاصله بعد از غذا آب خوردن زیان آور است زیرا آب چون سریع الضهم است غذائی که با آن مصرف شود نیز زود هضم شده و گذشتن آن از معده بدون واقع شدن تحت اعمال شیمیائی مخصوص باعث ناراحتیهای گوارشی است. دو ساعت بعد از غذا خوردن آب مفید است.
کسانی که دارای طبع گرم هستند بعد از خوردن غذای غلیظ دچار کشیدگی معده و افتادگی آن می گردند.
کسی که معده اش خالی است چنانچه غذای لطیف بخورد معده اش را سلامت نگهداشته است.
باید دانست که مبتلایان به پری معده و امتلاء آن همیشه دچار سستی و خمیازه می باشند کسی که پیر شده و سالیان درازی از عمرش گذشته است باید بداند که معده اش نیز پیر شده است و باید مطابق پیری با آن رفتار کند والا غذای خورده شده تبدیل به مواد زائد گردیده در بدنش جمع می شود.
کسی که عادت به خوردن غذای غلیظ دارد (چرب و پرحجم) اگر بخواهد یک دفعه به غذای رقیق رو آورد صلاح نیست و بایستی به تدریج این کار را شروع کند و عکس آن نیز صادق است.
مصرف غذاهای غلیظ در پیران بیشتر باعث جمع شدن مواد اضافی در دستگاههای گوارش و عروق آنها خواهد شد و دردهای مفصلی را تشدید خواهد کرد.
زیانهائی که خوردن غذای گرم روی می دهد با خوردن سکنجبین جبران خواهد شد. کسی که از غذای غلیظ ناراحت شود و مزاجش گرم باشد چاره اش با سکنجبین و اگر مزاجش سرد باشد با خوردن مقداری فلفل و پودینه آسایش خواهد یافت. غذاهای لطیف برای سلامتی بدن بهتر، لیکن نیرودهندگی آن کمتر است کسی که مایل است تنی چابک و چالاک داشته باشد باید از غذاهای غلیظ و پرحجم به اندازه اعتدال استفاده کند ورزشکاران و کسانی که دارای کارهای سنگین و خسته کننده هستند می توانند از غذاهای غلیظ استفاده کنند. خوابهای دراز باعث هضم غذای غلیظ است و خوردن میوه جات در تابستان قبل از غذاها لازم است لیکن در اثر رقیق شدن خون، بدن را آماده پذیرش بیماری می نماید.
روش مطلوب این است که افرادی که میوه زیاد مصرف می کنند بایستی پیاده روی بیشتر داشته باشند زیاده روی در غذاهای خشک اشتها را کم، رنگ و رو را زشت و مزاج را خشک می کند زیاده روی در غذاهای ترش پیری را زودتر می رساند با خوردن غذای تند و شور و تندی غذا، معده را آسیب و شوری بیحد چشم را ضعیف می نماید.