مرواریدهای درخشان

نویسنده : حاج شیخ عباس قمی (رضوان الله علیه)

مقدمه

پروردگارا!
تو را سپاس بی حد می کنیم که باب دعا و نیایش را به سوی بندگان، گشودی و به آنان درس دعا و ارتباط با خود را آموختی، آنجا که در قرآن کریم، فرمودی: (ادعونی استجب لکم): مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم و همچنین تو را سپاس فراوان می گوئیم که پیامبر نور و رحمت را - که درود و سلام فراوان بر او و اهل بیت طاهرینش باد - برای عالمیان فرستادی و خطاب به او فرمودی: هنگامی که بندگان من از تو درباره من بپرسند، بگو من نزدیکم و دعای دعا کنندگانی که مرا بخوانند، اجابت می کنم پس به من روی آورده و به من اعتماد نمایند. (سوره بقره، آیه 186).
من بی تو دمی قرار نتوانم کرد - احسان تو را شمار نتوانم کرد
گر بر تن من زبان شود هر موئی - یک شکر تو از هزار نتوانم کرد
معبودا!
چه گوهر گران بهایی را برای بشر به ارمغان آوردی و راه ارتباط را موکول به زمانی خاص ننمودی بلکه در آیات متعدد خواهان دعا از طرف بندگان شدی و فرمودی: بگو اگر دعای شما نباشد پروردگارم به شما اعتنایی ندارد (سوره فرقان، آیه 75) و نیز رسول گرامیت فرمود: جز دعا هیچ چیزی قضا و حکم حتمی الهی را تغییر نمی دهد.
دعا کلید ارتباط با خداوند است. دعا راه ورود به جهانی مافوق جهان مادی و پله ای برای گام نهادن، به حریم کبریائی خداوند و ورود به عالم غیب است دعا رابطه قلبی بنده با معبود و اتصال به ملکوت اعلی است. دعا امیدواری است به قدرتی برتر و والاتر از هر نیرویی که تصور شود. دعا ستایش و یا در خواستی است همراه با خضوع و فروتنی که می توان آن را در آشکار و یا پنهان و با کلام و یا به صورت خاموش انجام داد.

دو کتاب حاضر از آثار و تألیفات عالم جلیل و محدث خییر و گرانقدر مرحوم حاج شیخ عباس قمی رضوان الله تعالی علیه می باشد که کتاب اول (دستور العمل) پیرامون اعمال روزهای سال و ادعیه مناسب با آن و همچنین تاریخ ولایت و وفات ائمه اطهار علیه السلام نگاشته شده است و کتاب دوماللئالی المنثوره فی العوذات و الاذکار المأثورهدر موضوع ادعیه و اذکار و احراز و تعویذها و برخی اعمال و پیرامون موضوعاتی، چون آداب قرائت قرآن، آداب و سنن مربوط به ازدواج، خوردن و آشامیدن، موجبات رزق و فقر، پندهای اخلاقی و... نگارش یافته است.

زندگی نامه مؤلف رحمة الله علیه

حاج شیخ عباس قمی، (عباس بن محمد رضا بن ابی القاسم، 1294 - 1359 قمری) محدث، رجالی، سیره نویس، دعا شناس و قرآن پژوه بزرگ معاصر است.
ایشان در سال 1294 قمری در شهر مقدس قم به دنیا آمد مقدمات علوم اسلامی را در همان شهر فرا گرفت در سال 1316 به نجف اشرف کوچ کرد و در عین شاگردی و خوشه چینی از خرمن فضل و فرهنگ حاج میرزا حسین نوری، صاحب مستدرک الوسائل و مصاحبت و ملازمت با او در مقابله بعضی از آثار استادش با او همکاری داشته و از او که از بزرگترین محدثان عصر بوده، اجازه روایت دریافت کرده است.
پس از فوت استادش در سال 1320 ق، به قم بازگشت و تا سال 1329 ق در آنجا به سر برد. پس از دو سال به مشهد مقدس رفت و تا سال 1346 ق در مشهد زیست و سپس به نجف اشرف بازگشت و در سال 1359 ق در این شهر در گذشت و در آستانه امیرالمؤمنین علیه السلام در جوار مرقد استادش، محدث نوری، مدفون شد محدث قمی در عمر شصت و پنج ساله اش که در زهد و پارسائی و فقر ظاهری و غنا و استغنای باطنی گذارند 65 اثر ارزشمند علمی تقدیم دوستداران معارف و فرهنگ شیعی کرد که معروف ترین آنها مفاتیح الجنان است و در هر خانه ای در کنار قرآن یک مفاتیح الجنان وجود دارد. کتاب مهم و ارزشمند دیگر او سفینه البحار است که گرچه فهرست بحارالانوار قلمداد می شود اما خود بنفسه کتاب مستقل و پر محتوایی است و مباحث قرآنی در آن بسیار به چشم می خورد و کتاب قرآنی دیگر او الدر النظیم فی لغایت القرآن الکریم است که در قم به چاپ رسیده است (به نقل از کتاب دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی)
هدف از دست یازیدن به تجدید چاپ این کتاب، در وحله نخست احیاء سنن اسلامی و احیاء آثار بزرگان دینی می باشد به ویژه که کتاب، نوشته عالم بزرگ و دعا شناس خبره ای چون محدث قمی (ره) می باشد که غیر از این کتاب 14 تالیف دیگر در زمینه ادعیه و زیارات نگاشته اند که معروف ترین آنها مفاتیح الجنان می باشد. در وحله دوم نیازی است که امروز جامعه ما و به ویژه نسل جوان به ادعیه وارده از اهل بیت عصمت و طهارت علیه السلام دارد.
چطور است که دیگران، ظروف پوسیده و زنگ زده هزاران سال قبل را با صرف بودجه های کلان، از اعماق زمین بیرون می آورند و پیرامون آن به تحقیق می پردازند و آن را در معرض تماشا قرار می دهند ولی ما گوهرهای درخشان ادعیه و کلمات گهر بار ائمه معصومین علیه السلام این گنجینه های معنویت را احیاء ننماییم و با احیا و نشر نوین آن ذائقه تشنه جویندگان آن را سیراب نسازیم؟
به راستی اگر تلاش و مجاهدت عالمانی مخلص، چون حاج شیخ عباس - همو که احترام خاص او در کتاب هایش به ائمه معصومین علیه السلام انسان را به شگفتی وا می دارد و البته حاکی از معرفت ایشان به مقام والای آن بزرگواران است - نبود، آیا این همه اثر دینی در اختیار داشتیم؟

چند نکته پیرامون کتاب

1- در نسخه ای که ما از این کتاب در دست داریم، دو کتاب به همراه هم، در ابتدای دهه اول 1300 ش چاپ شده است و لذا در چاپ جدید نیز به همان کیفیت خواهد بود.
2- سعی شده به نگارش اصلی کتاب که دارای زیبائی مخصوص به خود، می باشد خدشه ای وارد نیاید و حتی المقدور تغییر زیادی داده نشود و لذا برخی از لغات مشکل با مترادف آن جایگزین شده و یا برخی از جمله ها با حفظ مفهوم اصلی، به صورت روان تر در آمده است. همچنین در مواردی، برای استفاده بهتر کسانی که به ادبیات گذشته آشنایی ندارند. با افزودن حروف ربط یا کلمات لازم، جمله بازنویسی شده است.
3- کتاب دستورالعمل قبل از مفاتیح الجنان نوشته شده است و ادعیه ای که در آن ناتمام است، در مفاتیح الجنان بطور کامل آمده است.
4- منابع روایی کتاب چنانچه مؤلف، خود تذکر داده اند کتب معتبری چون اقبال و مصباح و زاد المعاد می باشد.
یاد آوری
دعا می باید در زمان اقبال قلب و همراه با اشتیاق درونی باشد و نباید آن را به خود و دیگران تحمیل کرد و این نکته ای است که در عبادات باید رعایت شود، چنانچه روایاتی در این زمینه وارده شده است.
سحر با باد می گفتم حدیث آرزومندی - خطاب آمد که واثق شو به الطاف خداوندی
دعای صبح و آه شب کلید گنج مقصود است - بدین راه و روش می رو که با دلدار پیوندی
با پیشرفت علومی مانند روان شناسی نقش دعا در زندگی انسان بیشتر آشکار شده و حتی در غرب هم بر دعا و ارتباط معنوی با خداوند البته با تأکید بر جنبه فردی بودن آن، تأکید شده است.
در پایان از مساعدت تمامی کسانی که به گونه ای در نشر این اثر شریف همراهی نموده اند تشکر نموده و برای آنان آرزوی موفقیت روزافزون دارم.
اینجانب از صاحب نظران و خوانندگان عزیز، انتظار دارد لغزش های موجود و اشکالات را به دیده اغماض نگریسته و تذکرات ضروری خود را به صورت کتبی، به آدرس ناشر محترم ارسال نمایند.
حافظا در کنج فقر و خلوت شبهای تار - تا بود وردت دعا و درس قرآن غم مخور
ربنا آتنا فی الدنیا حسنه و فی الاخره حسنه و قنا عذاب النار
محمد حسین ربانی.