فهرست کتاب


او خواهد آمد

علی‏اکبر مهدی پور

مهدی موعود در منابع اهل تسنن

روایاتی که پیرامون بنیانگذار حکومت واحد جهانی بر اساس عدالت و آزادی مهدی موعود، قائم آل محمد (صلی الله علیه وآله) در منابع معتبر اهل تسنن آمده است، دست کم از روایات شیعیان نمی باشد و حتی در صحاح سته که معتبرترین کتاب روایتی اهل تسنن است روایات مهدی (علیه السلام) به شرح زیر آمده است:
1- صحیح بخاری، جلد چهارم کتاب الاحکام و باب نزول عیسی بن مریم.
2- صحیح مسلم، جلد اول، باب الفتن و اشراط الساعه و باب نزول عیسی.
3- سنن ابن ماجه، جلد دوم، باب خروج المهدی.
4- سنن ابی داود، جلد دوم کتاب المهدی.
5- سنن ترمذی، باب ما جاء فی المهدی.
همچنین مسند احمد، پیشوای حنبلی ها و دیگر سنن و جوامع اهل تسنن روایات حضرت مهدی (علیه السلام) را احتواء کرده است.
استاد علی محمد دخیل اسامی 205 کتاب از بزرگان علمای سنی را در کتاب خود الامام المهدی آورده است که تعداد 30 نفر آنها مستقلاً درباره حضرت ولی عصر - عجل الله تعالی فرجه الشریف - کتاب نوشته اند، و 31 نفرشان فصلی را در کتابهای خود به روایات حضرت مهدی اختصاص داده اند و 144 نفرشان به تناسبهای مختلف روایات مهدی را در کتابهای خود آورده اند.
اگر بخواهیم اسامی همه این کتابها را نقل کنیم، سخن به درازا می کشد، از این رهگذر فقط کتابهایی که مستقلاً درباره حضرت ولی عصر (علیه السلام) از بزرگان اهل سنت به رشته تحریر آمده است، به ترتیب حروف تهجی نام می بریم:
1- ابزار الوهم من کلام ابن حزم، تألیف احمد بن صدیق بخاری.
2- ابزار الواهم المکنون من کلام ابن خلدون، تألیف احمد بن محمد بن صدیق حضرمی، متوفای 1380ه
3- اتحاف الجماعه بما جاء فی الفتن و الملاحم و اشراط الساعه -2 جلدی - تألیف شیخ حمود بن عبد الله تویجری - معاصر -
4- احادیث اشراط الساعه الصغری، تألیف صالح بن محمد دخیل الله - معاصر -
5- الاحادیث القاضیه بخروج المهدی، تألیف محمد بن اسماعیل امیر یمانی، متوفای 751 ه
6- الاحادیث الوارده فی المهدی، تألیف ابوبکر بن خثیمه، متوفای 279 ه
7- الأحادیث الوارده بشأن الدجال، تألیف احمد بن عیسی بن الهادی - معاصر -
8- الأحادیث الوارده فی شأن المهدی، تألیف شیخ عبدالعلیم بن عبدالعظیم بستوی - معاصر -
9- احادیث و کلمات حول الامام المنتظر، تألیف سید عبدالله غریفی - معاصر -
10- الاحتجاج بالأثر علی من انکر المهدی المنتظر، تألیف شیخ حمود بن عبدالله تویجری - معاصر -
11- احوال صاحب الزمان، تألیف سعدالدین حموئی، متوفای 650 ه
12- احوال مهدی آخرالزمان، تألیف متقی هندی، متوفای 975 ه
13- اخبار الدوله فی ظهور المهدی، تألیف احمد بن ابراهیم، ابن جزار قیروانی، متوفای 400 ه
14- اخبار المهدی، تألیف ابوالعلاء همدانی، متوفای 5569 ه
15- اخبار المهدی، تألیف بدرالدین حسن بن محمد بن صالح نابلسی، متوفای 772 ه
16- اخبار المهدی، تألیف عبدالعزیز بن یحیی جلودی، متوفای 302 ه یا 332 ه
17- اخبار المهدی، تألیف ابونعیم اصفهانی، متوفای 430 ه
18- اخبار المهدی، تألیف حماد بن یعقوب رواجنی.
19- اخبار المهدیه، تألیف ابوبکر صنهاجی.
20- اربعین حدیث فی المهدی، تألیف ابونعیم اصفهانی، متوفای 430 ه(330)
21- اربعین حدیث فی المهدی، تألیف ابوالعلاء همدانی، متوفای 569 ه
22- ارشاد المستهدی فی نقل بعض الاحادیث و الاثار الوارده فی شأن الامام المهدی، تألیف محمد علی حسین بکری مدنی.
23- الاشاعه لاشراط الساعه، تألیف محمد بن رسول برزنجی شافعی، متوفای 1103 ه
24- اشراط الساعه، تألیف ابو محمد عبدالغنی مقدسی جماعلی حنفی، متوفای 600 ه
25- اشراط الساعه، تألیف احمد بن فقیه شافعی.
26- اشراط الساعه، تألیف یوسف بن عبدالله بن یوسف وابل.
27- اشراط الساعه الصغیری و الکبری، تألیف شیخ امین حاج محمد احمد - معاصر -
28- اشراط الساعه و خروج المهدی، تألیف علی بن محمد میلی جمالی مغربی مالکی، متوفای 1248 ه
29- اصح ما وردفی المهدی و عیسی، تألیف شیخ محمد حبیب الله شنقیطی جکنی، متوفای 1363 ه
30- اعتقاد اهل القرآن فی نزول المسیح ابن مریم آخرالزمان، تألیف شیخ محمد عربی مغربی.
31- اقامه البرهان علی نزول عیسی فی آخرالزمان، تألیف ابوالفضل عبد الله بن محمد بن صدیق ادریسی غماری - معاصر -
32- اقامه البرهان فی الرد علی من انکر خروج المهدی و الدجال و نزول المسیح فی آخر الزمان، تألیف حمود بن عبدالله تویجری - معاصر -
33- امارات الساعه، تألیف شاه رفیع الدین دهلوی.
34- البرهان فی علامات مهدی آخرالزمان، تألیف ملا علی متقی هندی، متوفای 975 ه(331)
35- البرهان، فی علامات مهدی آخرالزمان، تألیف جلال الدین سیوطی، متوفای 911 ه
36- البیان فی اخبار صاحب الزمان، تألیف محمد بن یوسف گنجی شافعی، متوفای 658 ه(332)
37- بین یدی الساعه، تألیف دکتر عبد الباقی احمد محمد سلامه - معاصر -
38- تحدیق النظر فی اخبار المهدی المنتظر، تألیف محمد بن عبدالعزیز بن مانع، متوفای 1385 ه(333)
39- تلخیص البیان فی علامات مهدی آخرالزمان، تألیف ابن کمال پاشاحنفی، متوفای 940 ه(334)
40- تلخیص البیان فی اخبار مهدی آخرالزمان، تألیف ملا علی متقی، متوفای 975 ه(335)
41- تنبیه الوسنان الی اخبار مهدی آخرالزمان، تألیف احمد نوبی، متوفای 1037 ه
42- التوضیح فی تواتر ما جاء فی المنتظر و الدجال و المسیح، تألیف شوکانی .
43- ثلاثه ینتظر هم العالم: عیسی، الدجال و المهدی المنتظر، تألیف شیخ عبداللطیف عاشور - معاصر -
44- جامع لاخبار و الاقول فی المسیح الدجال، تألیف عبدالرزاق عید الرعود.
45- جزء فی المهدی، تألیف ابوحسین ابن المنادی، متوفای 336 ه.
46- جزء فی المهدی، تألیف عمادالدین ابن کثیر، متوفای 774 ه.
47- الجواب المقنع المحرر، فی الراد علی من طغی و تبحر، بدعوی انه عیسی او المهدی المنتظر، تألیف محمد حبیب الله بن مایانی جکنی شنقیطی، متوفای 1363 ه.
48- دجال از دیدگاه اسلام و سایر ادیان، - ترکی استانبولی - تألیف دکتر زکی ساری توپراق - معاصر -
49- دراسات المرویات بشأن الدجال فی الکتب السته، تألیف احمد ابن عیسی احمد هادی عمر - معاصر -
50- ذکرالمهدی و نعوته، تألیف ابو نعیم اصفهانی، متوفای 430 ه.
51- الرعد علی من حکم و قضی، ان المهدی جاء و مضی، تألیف ملا علی قاری، متوفای 1014 ه(336).
52- الرد علی من حکم و قضی بان المهدی جاء و مضی، تألیف متقی هندی، متوفای 1014 ه.
53- الرد علی من کذب بالأ حادیث الصحیحه الوارده فی المهدی، تألیف شیخ عبدالمحسن عباد - معاصر -.
54- رساله فی رد من انکران عیسی (علیه السلام) اذا نزل یصلی خلف المهدی، تألیف جلال الدین سیوطی، متوفای 911 ه.
55- رساله فی علامات المهدی، تألیف جلاالدین سیوطی، متوفای 911 ه.
56- رساله فی الفتن و الملاحم و اشراط الساعه، تألیف ابوعبیده ماهر بن صالح آل مبارک.
57- رساله فی المهدی، تألیف جعفر بن حسن بن عبدالکریم برزنجی، متوفای 1179 ه.
58- رساله فی المهدی، تألیف متقی هندی، متوفای 975 ه.
59- رساله فی المهدی تألیف ابن کثیر دمشقی، متوفای 774 ه.
60- رساله فی المهدی، تألیف ادریس بن محمد بن حمدون عراقی فارسی، متوفای 1183 ه.
61- رساله فی المهدی، تألیف احمد بربیر، متوفای 1226 ه.
62- روض وردی فی اخبار المهدی، تألیف جعفر بن حسن برزنجی شافعی، متوفای 1179 ه
63- السر فی عور الدجال، تألیف عبدالرحمن بن عبدالله اندلسی سهیلی، متوفای 581 ه
64- سید البشر یتحدث عن المهدی المنتظر، تألیف شیخ حامد محمود محمد لیمود - معاصر -
65- صاحب الزمان، تألیف ابوالعنبس محمد بن اسحاق، متوفای 275 ه
66- الصحیح المسند من احادیث الفتن و الملاحم و الشراط الساعه، تألیف مصطفی عدودی - معاصر -
67- طریق احادیث المهدی، تألیف حافظ ولی الدین ابوزرعه عراقی، متوفای 826 ه.
68- العرب الوارد فی اخبار المهدی، تألیف جلال سیوطی متوفای 910 ه(337).
69- العرف الوردی فی اخبار المهدی، تألیف یوسف بن یحیی دمشقی شافعی، متوفای 685 ه(338).
70- العرب الوردی فی دلایل المهدی، تألیف عبدالرحمان بن مصطفی، عیدروس یمنی، متوفای 1192 ه(339)
71- العطر الوردی، فی شرح القطر الشهدی، فی اوصاف المهدی، تألیف محمد بن محمد بن احمد بلبیسی، متوفای 1308 ه.
72- عقد الدرر فی اخبار المهدی المنتظر، تألیف یوسف بن یحیی دمشقی شافعی، متوفای 685 ه(340).
73- عقد الدرر فی تحقیق القول بالمهدی المنتظر، تألیف احمد بن زینی دحلان.
74- عقیده الاسلام فی رفع سیدنا عیسی و نزوله فی آخرالزمان، تألیف محمد ضیاءالدین کردی.
75- عقیده اهل الاسلام فی نزول عیسی، تألیف البوالفضل عبدالله بن صدیق غماری - معاصر -
76- عقیده اهل السنه و الاثر فی المهدی المنتظر، تألیف شیخ عبدالمحسن عباد - معاصر -
77- علائم الظهور، تألیف علی بن حسام الدین متقی هندی، متوفای 975 ه 78- علامات الساعه الصغری و الکبری، تألیف لیلی مبروک - معاصر -
79- علامات الساعه فی القرآن و السنه، تألیف شیخ جزاع شمری - معاصر -
80- علامات قیام الساعه الصغری و الکبری، تألیف یوسف بن اسماعیل نبهانی، متوفای 1350 ه
81- علامات القیامه الکبری، من بعثه النبی حتی نزول عیسی، تألیف شیخ عبدالله حجاج - معاصر -
82- علامت المهدی، تألیف صدرالدین قونوی، متوفای 672 ه
83- علامات یوم القیامه، تألیف ابوعبدالله محمد بن احمد انصاری قرطبی، متوفای 671 ه
84- العواصم عن الفتن القواصم، تألیف ابن بریده.
85- فتح المنان شرح الفوز والامان فی مدح صاحب الزمان، تألیف احمد بن علی بن عمر بن صالح عدوی منینی، متوفای 1173 ه
86- الفتن، تألیف ابو عبدالله نعیم بن حماد مروزی، متوفای 288 ه
87- الفتن، تألیف ابوصالح احمد بن عیسی سلیلی - قرن چهارم -
88- الفتن، تألیف ابو عمرو، عثمان بن سعید دانی، متوفای 444 ه
89- الفتن و الملاحم الواقعه فی آخرالزمان، تألیف ابن کثیر، متوفای 774 ه
الفتوی فی مسأله المهدی المنتظر، شیخ منتصرکتابی(341)
91- فرائد الفوائد، تألیف مرعی بن یوسف کرمی مقدسی، متوفای 1031 ه(342)
92- فصل المقال فی رفع عیسی (علیه السلام) حیاً، و فی نزوله و قتله الدجال، تألیف دکتر محمد خلیل هراس
93- القطر الشهدی فی اوصاف المهدی، تألیف احمد بن احمد حلوانی شافعی، متوفای 1308 ه(343)
94- القول المختصر فی علامات المهدی المنتظر، تألیف شهاب الدین احمد بن محمد ابن حجر مکی، متوفای 973 ه(344)
95- کتاب المهدی، برهان الدین، ابراهیم بن محمد حنبلی، مشهور به ابن قیم جوزیه، متوفای 767 ه
96- کتاب المهدی ابوموسی عیسی بن مهران مستعطف.
97- مختصر الاخبار المشاعه فی الفتن و اشراط الساعه و اخبار المهدی، تألیف شیخ عبدالله بن سلیمان مشعل - معاصر -
98- مختصر القول المختصر فی علامات المهدی المنتظر، تألیف ابن حجر هیثمی، متوفای 973 ه
99- مرآه الفکر فی المهدی المنتظر، تألیف مرعی بن یوسف مقدسی، متوفای 1031 ه
100- مسأله فی الغیبه، تألیف قاضی عبدالجبار معتزلی، متوفای 415 ه
101- المسیح عیسی، نزوله فی آخرالزمان و قتاله الدجال، تألف مصطفی عبد القادر عطا - معاصر -
102- مشاهده الایات فی اشراط الساعه و ظهور العلامات، تألیف محمد بن مؤید حموینی، متوفای 650 ه
103- المشرب الوردی فی مذهب المدی، تألیف ملا علی قاری متوفای 1014 ه(345)
104- مشرق الأکوان، تألیف سلیمان بن ابراهیم قندوزی حنفی، متوفای 1249 ه
105- الملاحم، تألیف ابوالحسن، احمد بن جعفر بن محمد، ابن المنادی، متوفای 336 ه
106- مناقب المهدی، تألیف ابو نعیم اصفهانی، متوفای 430 ه
107- من روی من طرق اصحاب الحدیث، ان المهدی من ولد الحسین (علیه السلام)، تألیف ابو علی احمد بن محمد بن احمد جرجانی، (مقیم مصر)
108- من علامات القیامه الکبری: المسیح الدجال و اسرار الساعه، تألیف محمد احمد سفارینی، متوفای 1188 ه
109- مهدویت (ترکی استانبولی)، تألیف ایلهان عونی - معاصر -
110- مهدویت و اشغال کعبه (ترکی)، تألیف احمد فاروق (معاصر)
111- المهدی، تألیف عمادالدین ابوالفداء اسماعیل بن عمر، ابن کثیر، متوفای 774 ه
112- المهدی، تألیف ابن قیم جوزیه، متوفای 751 ه
113- المهدی، تألیف ابو داود (صاحب سنن) متوفای 275 ه
114- المهدی، تألیف ادریس العراقی المغربی.
115- مهدی آل الرسول، تألیف علی بن ساطان محمد هروی حنفی.
116- المهدی الی ما ورد فی المهدی، تألیف محمد بن طولون، متوفای 9355 ه
117- المهدی حقیقه لاخراقه، تألیف محمد بن احمد بن اسماعیل - معاصر -
118- المهدی قیاده و فکره، تألیف ابراهیم عبدالرحمن عیسی
119- المهدی المنتظر، تألیف ابراهیم مشوخی - معاصر -
120- المهدی المنتظر، تألیف جهیمان بن محمد بن سیف عتیبی، متوفای 1400 ه
121- المهدی المنتظر، تألیف ابوالفضل عبدالله بن محمد بن صدیق غماری - معاصر -
122- المهدی المنتظر، تألیف عبدالله حجاج - معاصر -
123- المهدی المنتظر بین الحقیقه و الخرافه، تألیف عبدالقادر احمد عطا.
124- المهدی المنتظر بین العقیده الدینیه و المضمون السیاسی، تألیف محمد فریده حجاب - معاصر -
125- المهدی المنتظر و فی المیزان، تألیف عبدالمعطی عبد المقصود.
126- المهدی المنتظر و من ینتظرونه، تألیف عبدالکریم خطیب
127- المهدی و اشراط الساعه، تألیف محمد علی صابونی - معاصر-
128- المهدیه فی الاسلام منذاقدم العصور حتی الیوم، تألیف سعد محمد حسن - معاصر-
129- المهدیه فی الاسلام، تألیف یوسف کرم.
130- نبأالدجال، تألیف شمس الدین محمد بن احمد بن عثمان ذهبی، متوفای 748 ه
131- النجم الثاقب، تألیف زبیدی و عقیلی.
132- النجم الثاقب فی بیان ان المهدی من اولاد ابی طالب تألیف شمس الدین محمد بن محمد بن عبدالرحمن بن علی بهسینی عقیلی خلوتی شافعی، متوفای 1001 ه(346).
133- نصیحه النبوه فی النجاه من الفتن، تألیف محمد عبدالرحمن عوض -معاصر-
134- نظره عابره مزاعم من ینکر نزول عیسی قبل الاخره، تألیف محمد زاهد کوثری
135- نظره فی احادیث المهدی، تألیف محمد خضر حسین مهدی، متوفای 1377 ه
136 - نظریه مهدی (اردو)، تالیف محمد حسن لطفی -معاصر -
137 - النظم الواضح المبین، تألیف عبدالقادر بن محمد سالم.
138- نعت المهدی، تألیف ابونعیم اصفهانی، متوفای 430 ه
139- الهدایه المهدویه، تألیف ابوالرجا محمد هندی، متوفای 1290 ه
140- الهدیه الندیه، للامه المحمدیه فیما جاء فی فضل الذات المهدیه، تألیف قطب الدین مصطفی بن کمال الدین حنفی، متوفای 1162 ه.(347)
در پایان گفتار، تذکر این نکته لازم است که در کتابهای اهل تسنن که روایات حضرت مهدی (علیه السلام) را آورده اند، به نقل روایات کلی اکتفا نشده، بلکه از اوصاف و خصوصیات آن حضرت نیز بحث شده است. مثلاً در دهها کتاب از دانشمندان سنی، تصریح شده که مهدی موعود فرزند بلافصل حضرت امام حسن عسکری (علیه السلام) می باشد.(348)

سیری در مسئله غیبت

جالب توجه این است که تمام مسائل مربوط به حضرت مهدی (علیه السلام)، در میان توده مردم در هر عصری مشهور و زبانزد خاص و عام بود و حتی در هر جنبه آن کتابهای مستقلی نوشته شده است. اگر روزی بتوانیم کتابهایی را که در هر عصری پیرامون حضرت مهدی نوشته شده احصاء کنیم خود یکی از مستدل ترین راههای اثبات اصالت مهدویت خواهد بود، نگارنده تصمیم داشت این روش بحث را در مورد یکی از مسائل مربوط به حضرت مهدی (علیه السلام) در این گفتار دنبال کند و قرعه فال به نام مسئله غیبت زده شد، هنگامی که به بحث و تحقیق در این زمینه شروع کرد، فقط به بحث از کتابهایی پرداخت که پیش از ولادت حضرت مهدی (علیه السلام) کتاب مستقلی پیرامون غیبت آن حضرت نوشته اند:
1- ابواسحاق، ابراهیم بن صالح انماطی کوفی اسدی، از اصحاب حضرت موسی بن جعفر (علیه السلام) بوده و کتابی در غیبت نوشته و ابن قولویه با یک واسط این کتاب را از او روایت کرده است.(349)
2- ابوالحسن، علی بن حسن بن محمد طائی جرمی شاطری، معاصر حضرت موسی بن جعفر (علیه السلام) و کتابی به نام الغیبه نوشته است.(350)
3- ابوالحسن علی بن عمر اعرج کوفی، از یاران حضرت موسی بن جعفر (علیه السلام) و مؤلف کتابی به نام الغیبه.(351)
4- حسن بن علی بن ابی حمزه بطاینی، که در عصر امام رضا (علیه السلام) می زیسته و کتابی پیرامون غیبت نوشته است.(352)
5- ابوالفضل عباس بن هشام ناشری، از اصحاب امام رضا (علیه السلام) و متوفای 220 ه و صاحب کتاب الغیبه.(353)
6- ابو محمد فضل بن شاذان ازدی، از اصحاب امام رضا (علیه السلام) و متوفای 260 ه و صاحب 180 جلد کتاب در حمایت از حریم مقدس ولایت، که یکی از آنها کتاب الغیبه است.(354)
7- همچنین کتابهای فراوانی از معاصرین امام حسن عسکری (علیه السلام) مانند ابراهیم بن اسحاق(355) و معاصرین نواب اربعه، مانند محمد بن قاسم بغدادی متوفای 332(356) به نام الغیبه به یادگار مانده است.
فهرست بالا مربوط به کسانی است که پیش از ولادت حضرت مهدی (علیه السلام) کتاب مستقلی در موضوع غیبت نوشته اند، وگرنه در صدها کتاب پیش از ولادت آن حضرت موضوع غیبت مطرح شده است، مثلاً حسن بن محبوب یکی از محدثین مورد اعتماد، صد سال پیش از ولادت حضرت مهدی، احادیث مربوط به غیبت را در مشیخه خود آورده است.(357)

مدعیان مهدویت

یکی دیگر از دلایل روشن اصالت مهدویت، مدعیان مهدویت است، از پیش از ولادت حضرت مهدی (علیه السلام) تا به امروز در هر عصری فرد یا افرادی پیدا شده که به دروغ ادعای مهدویت کرده اند، خود این مسئله از دلایل اصالت موضوع مهدویت است، زیرا اگر چیزی اصالت نداشته باشد هرگز تقلبی آن یافت نمی شود، چون همواره اشیاء تقلبی را می سازند تا به جای اصلی آن را قالب کنند، شما حتماً در زندگی با 5 ریالی تقلبی و 10 ریالی تقلبی روبرو شده اید ولی هرگز با 7 ریالی تقلبی مواجه نشده اید، چرا؟
پر واضح است که هیچ دیوانه ای به فکر ساختن 7 ریالی تقلبی نخواهد افتاد، زیرا 7 ریالی اصالت ندارد و هر چیزی که اصالت و واقعیت ندارد، تقلبی آن مفهومی ندارد.
در تاریخ فرعون ها ادعای خدایی کرده اند، چون خدا اصالت دارد و اصالتش برای همگان روشن و ثابت است، از این رهگذر عده ای خواسته اند که خود را به جای آن حقیقت و واقعیت جا بزنند. مسلیمه ها ادعای نبوت کرده اند، چون نبوت اصالت دارد و عده ای خواسته اند که خود را به جای آن قالب کنند، مهدویت نیز اصالت دارد و لذا عده ای چون علیمحمد باب خواسته اند خود را بجای مهدی واقعی جا بزنند، از این رهگذر وجود متمهدیها (مدعیان دروغگوی مهدویت) خود یکی از دلایل اصالت و واقعیت مهدویت است.