حسد

نویسنده : آیة الله سید رضا صدر

پیشگفتار

حضرت آیةالله حاج سید رضا صدر (قدس سره) (1300 - 1373) فقیهی عالی مقام، حکیمی توانا، بقیةالسلف دودمانی عریق و مشهور به علم و تقوا و فقاهت، در مشهد مقدس متولد شد. پس از فراگرفتن دروس مقدماتی در حوزه علمیه مشهد، همراه پدر بزرگوارش حضرت آیةالله العظمی سید صدرالدین صدر (قدس سره) - که از مراجع آن زمان بود - به قم مهاجرت کرد. دروس سطح و همچنین دروس خارج فقه و اصول و فلسفه و عرفان را از محضر اساتید بزرگ حوزه علمیه قم از جمله مرحوم والدشان و مرحوم آیةالله العظمی حجت و مرحوم آیةالله امام خمینی (قدس سره) بهره برده و در مدتی کوتاه در سایه تلاش و نبوغ خویش، در ردیف برجستگان حوزه در آمد و به خاطر جامعیت منحصر به فرد خویش بین اقران مشار بالبنان گردید.
آن بزرگوار، در عین دارا بودن مراتب عالی اجتهاد در حد مرجعیت و تدریس علوم حوزوی، بیانی شیوا و قلمی محکم و نثری روان داشت و به علت این آمادگی علمی و قلمی، توانست آثاری بس گرانبها در علوم مختلف از خود به جا گذارد؛ آثاری که می تواند الگوی بسیار مناسبی در ارائه علوم اسلامی در سطوح مختلف باشد.
توأم بودن اتقان مطلب با تقوای صاحب قلم، اگر همراه با ژرف اندیشی و امانت داری در ارائه مطلب باشد، می تواند اثرهای بس گرانقدری بیافریند و تشنگان حقیقت را از چشمه سار زلال معرفت سیراب گرداند، و ما در آثار باقی مانده علمی مرحوم آیةالله صدر، این چنین مشخصاتی را به وضوح مشاهده می کنیم.
از خداوند متعال مسألت داریم که توفیق عنایت فرماید تا بتوانیم تمام آثار آن مرحوم را به نحو شایسته در اختیار حوزه های علمیه و امت اسلامی قرار دهیم.
زندگی نامه مشروح آیةالله صدر در اولین شماره از سلسله آثار ایشان یعنی تفسیر سوره حجرات آمده است.
در پایان از مسئولان محترم مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم که امکان انتشار این آثار را فراهم می کنند، تشکر می کنم.
سید باقر خسروشاهی

مقدمه

در آغاز جلد یکم نوشته شد که چند سالی است در شب های پنج شنبه گروهی از آقایان فضلای حوزه علمیه قم به خانه ای می آیند و کسی در مباحث اخلاقی و اجتماعی سخن می گوید و قطعاتی از این دو مکتب بزرگ اسلامی را بیان می دارد؛ سپس آن چه از آن ها به خاطرش مانده است و یا مطالب دیگری که پس از آن به نظرش می رسد، می نویسد.
موضوع سخن در جلد نخست، یکی از برجسته ترین صفات پسندیده بود که هم خودش از صفات نیک به شمار می رفت، و هم راه داراشدن بیش تر به صفات نیک و کمالات روحی و افتخارات فردی و اجتماعی در دو جهان بود.
پس از آن که سخن در استقامت، پایان یافت، به خاطر رسید که موضوع بحث دوم، یکی از نکوهیده ترین صفت ها قرار داده شود که هم خود بسیار بسیار نکوهیده است، و هم ریشه بسیاری از صفات پلید می باشد.
بنابراین، موضوع سخن در جلد دوم، درست نقطه مقابل موضوع سخن در جلد یکم می باشد.
این از پسندیده ترین صفت هاست و آن از ناپسندترین آن ها.
در جلد یکم از ستایش آن صفت و ترغیب به آراسته شدن به آن سخن رفت، و در جلد دوم از نکوهش این صفت و پیراسته شدن از آن، سخن می رود.
استقامت برای اصلاح دنیا و آخرت فرد و جامعه سودمند، و نزد خرد و همه ادیان پسندیده و محبوب است، ولی حسد جز فساد دنیا و آخرت ثمری ندارد و نزد خرد و همه ادیان، ناپسند و منفور است.
بدبختانه باید اقرار کنیم، هم چنان که استقامت در میان ما مسلمانان بسیار کم یافت می شود، حسد در میان ما فراوان است.
اکنون که به خواست خدای بزرگ این نوشته ها به چاپ می رسد، به خاطر رسید که مقدمه ای بر آن نگاشته شود؛ شاید سودی بیش تر داشته باشد.

روش بحث

کتاب هایی که در اخلاق بحث می کنند، باید جوری باشند که خواننده را به صفات خوب بخوانند و صفات بد را از وی برانند و او را برانگیزند که خود را به آن صفتِ نیک بیاراید و این صفت زشت را از خویش بزداید.
در این کتاب کوشش شده است که این راه نو در بحث اخلاقی گشوده شود. امید است که نگارنده توانسته باشد این وظیفه را انجام دهد و اگر هم نتوانسته باشد، آرزومند است که دانشمندان، نیروی خود را به کار اندازند، بلکه چنین کتاب هایی تحویل جامعه دهند، تا قدمی برای اصلاح برداشته شود.