گنجینه معارف جلد 1

نویسنده : محمد رحمتی شهرضا

وصیت و عبرت

من اکنون که گویم وصیت ترا گذشته است عمری مرا پر بها

نکات

در علوم اسلامی کتاب الوصیه، مربوط به سفارش هایی است که انسان در مورد اموال و یا فرزندان کوچکش که ولی آنها است، برای بعد از مردن خود می نماید. انسان حق دارد که شخصی را وصی خودش قرار دهد که بعد از او عهده دار تربیت و حفظ و نگهداری فرزندان صغیرش بوده باشد و همچنین حق دارد که تا حدود یک سوم ثروت خود را طبق وصیت به هر مصرفی که خودش مایل باشد برساند.
فقها می گویند: وصیت بر سه قسم است: تملیکیه، عهدیه، فکیه. تملیکیه: فلان مبلغ از مال من متعلق به فلان شخص باشد. عهدیه: بعد از مردن من فلان عمل انجام شود. (مثل انجام حج، زیارت و...) فکیه: فلان برده بعد از مردن من آزاد باشد.(2517)
آثار و برکات وصیت:
1 - وصیت، نشانه دقت و اهل حساب بودن است.
2 - وصیت، نشانه احترام به حقوق دیگران است.
3 - وصیت، انجام امور خیری است که از آن غفلت شده و تداوم عمل صالح، پس از مرگ است.
4 - وصیت، راهی برای پرکردن خلأهای اقتصادی و تعدیل ثروت است. رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرموده اند: هر کس با وصیت از دنیا برود، گویا شهید مرده است.
وصیت برای والدین و بستگان، عامل تجدید محبت و یک نوع قدرشناسی است. لذا در آغاز آیه وصیت، والدین مطرح شده اند تا علاوه بر سهم ارث، وصیت به نوعی تنظیم شود که نفعش به آنان نیز برسد که این خود از مصادیق احسان است.
اقسام وصیت
1 - واجب: مثل وصیت به حق الله، حق الناس، قضای نماز و عبادات دیگر، پرداخت حقوق واجبه مانند خمس، زکات، دیون، بدهکاری های مردم.
2 - مستحب: مثل وصیت به امور خیریه.
3 - مباح: مثل وصیت فرزندان به نوع شغل، حرفه، لباس، طعام.
4 - مکروه: مثل وصیت به مقبره سازی.
5 - حرام: مثل وصیت به ایجاد مراکز فساد، انتشار کتب ضاله.
گرچه با مرگ، انسان از دنیا می رود، اما پرونده عمل او با کارهایی نظیر وصیت باز می ماند.
در وصیت باید علاوه بر ارث، برای والدین و نزدیکان سهمی قرار داد.
وصیت باید براساس عرف پسندیده جامعه باشد.
ترک وصیت، نوعی بی تقوایی نسبت به حقوق دیگران است.
تغییر وصیت از سوی دیگران، حرام است.
در وصیت کردن، باید شاهد گرفت.
حق مالکیت، بعد از مرگ نیز محترم است و کسی حق تغییر وصیت را ندارد.
وصیت کنندگان، به پاداش می رسند هر چند کسی وصیت آنان را تغییر دهد.
اصل اهم و مهم را باید مراعات کرد. احترام به وصیت مهم است، ولی رفع فتنه و اصلاح امور مسلمین مهم تر است.
تغییر وصیت باید بر اساس فتنه زدایی و اصلاح باشد.
در امر وصیت، سوگند و شهادت، تقوا داشته باشیم.
آستانه مرگ، آخرین فرصت برای وصیت کردن است.
هنگام وصیت، مؤمن باید دقت های لازم را به کار بندد.
در وصیت برای خود، باید حال وارثان را مراعات کرد، تا به آنان زیان نرسد.

وحدت