گنجینه معارف جلد 1

نویسنده : محمد رحمتی شهرضا

نمونه های عبادت

آقای میزا حسین میرزا خلیل (رحمه الله)(2134) در سن نود سالگی می فرموده است: غذا خوردن برای من مانند این است که انبان و کیسه ای را پر کنم. من از خوردن غذا هیچ لذت نمی برم، آن چه از آن لذت می برم نماز خواندن است. شخصی می گفت: ایشان بعد از نماز صبح در بالا سر حضرت امیر (علیه السلام) در مصلی می ایستاد و تا طلوع آفتاب به نماز مشغول می شد.
یا در احوالات امام سجاد (علیه السلام) آمده است: هنگامی که وقت نماز فرا می رسید: امام سجاد (علیه السلام) لرزه بر اندام مبارکش می افتاد، رنگش متغیر می شد و هنگامی که وارد نماز می شد، رنگش دگرگون می گردید و همچون بنده ذلیل در حضور زمامدار بود و مانند شخصی که با دنیا وداع کند نماز می خواند و هرگاه به جمله ملک یوم الدین می رسید آن قدر آن را تکرار می کرد که نزدیک بود از دنیا برود. هنگامی که سجده می کرد سر از سجده بر نمی داشت تا اینکه قطرات اشک از صورتش روان می شد، به طوری که وقتی سر از سجده بر می داشت، بر اثر گریه زیاد گویی در میان آب فرو رفته و بیرون آمده بود. و هنگامی که ماه رمضان می رسید غیر از دعا و تسبیح و استغفار و ذکر سخن دیگری نمی گفت. آن حضرت یک کیسه چرمی داشت که مقداری از تربت پاک و مقدس سیدالشهدا را در آن قرار داده بود و جز بر خاک بر چیز دیگری سجده نمی کرد.(2135)
آن حضرت آن چنان به عبادت اشتیاق داشت که روایت شده است که فاطمه دخت امیرمؤمنان (علیه السلام) روزی نزد جابربن عبدالله انصاری آمد و گفت: ما بر گردن شما حقوقی داریم، یکی از حقوق ما این است که هرگاه دیدید یکی از ما به خاطر عبادت بسیار در معرض خطر است به او یادآوری کنید و او را به حفظ جان سفارش نمایید، این علی بن الحسین (علیه السلام) است که بر اثر کوشش فراوان در عبادت، خود را در خطر از دنیا رفتن قرار داده است.
جابر بن عبدالله انصاری محضر مبارک حضرت شرفیاب شد و به ایشان عرض کرد: برای حفظ جان خودتان کمتر عبادت کنید، حضرت فرمود: یا جابر! لاازل علی منهاج ابوی ای جابر! هرگز از راه و روش پدرانم بر نمی گردم؛ متأسیاً بهما حتی القاهما؛(2136) به آنها اقتدا می کنم تا به دیدارشان نائل شوم(2137).

شیرینی عبادت

در روایات می خوانیم موقعی که حضرت موسی (علیه السلام) به مناجات می رفت کسی پیغام داد که به این خدا بگو: چقدر من گناه کنم و تو مرا عذاب نکنی؟ من که خیلی گناه می کنم، چرا عذابم نمی کنی؟ حضرت (علیه السلام) به مناجات رفت، مناجات که تمام شد می خواست برگردد. خطاب شد که: یا موسی! چرا پیغام بنده ام را نمی دهی؟ موسی (علیه السلام) فرمود: خدایا خجالت می کشم، خودت می دانی که چه گفت. خطاب شد: موسی! برو به او بگو من بالاترین عذاب را به تو دادم، توجه نداری. بگو تو از مناجات من، تو از دعای من، راز و نیاز با من لذت نمی بری. همین مقدار که شیرینی مناجاتم را از تو گرفتم، شیرینی دعا را از تو گرفتم، برای تو بالاترین مصیبت است، اما متوجه نیستی!(2138).

نمونه ای از عبادت

امام صادق (علیه السلام) می فرماید: در تمام اهل بیت پیغمبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و اولاد پیغمبر (صلی الله علیه و آله و سلم)، هیچ کس مثل امام سجاد (علیه السلام) از لحاظ زهد و عبادت به امیرالمؤمنین (علیه السلام) شبیه تر نبود. او از همه شبیه تر بود و بعد هم در مورد عبادت امام سجاد (علیه السلام) می فرمایند: پدرم حضرت امام باقر (علیه السلام) یک روزی پیش پدرش رفت و وارد اتاق امام سجاد (علیه السلام) شد فاذا هو قد بلغ من العبادة مالم یبلغه احد نگاه کرد دید، پدرش از عبادت حالی پیدا کرده که هیچ کس به این حال نرسیده است. شرح می دهند که رنگش از بی خوابی زرد شده است، چشمهایش از گریه در هم شده، پاهایش ورم کرده و... اینها را در پدر بزرگوارش، مشاهده کرد و دلش سوخت.
امام باقر (علیه السلام) می فرمایند وقتی این حال را دیدم نتوانستم تحمل کنم. دلم سوخت و بنا کردم از این حالت پدرم زار زار گریه کردن!
امام سجاد (علیه السلام) در حال فکر بود، تفکر هم یک عبادت است. مشغول فکر کردن بود. به فراست دانست که پسرش امام باقر (علیه السلام) چرا گریه می کند. خواست یک درس عملی به او بدهد، سرش را بلند کرد.
قال یا بنی در آن کاغذهای ما بگرد، آن دفتری که در او عبادت علی بن ابی طالب (علیه السلام) شرح داده شده، او را بیاور! ظاهراً کتابی که حاوی نوشته ها و مطالبی در باب زندگی، احادیث و قضاوتهای ایشان بوده، از هم از آن دوران در اختیار ائمه (علیهم السلام) بوده است. از مجموع روایات دیگر انسان این طور می فهمد که ائمه (علیهم السلام) در موارد گوناگون از آن استفاده می کردند. اینجا هم حضرت به پسرش فرمود که آن نوشته را که مربوط به عبادت علی (علیه السلام) است بیاور! امام باقر (علیه السلام) می فرمایند: رفتم آوردم و آن را به پدرم دادم. یک مقداری به این نوشته نگاه کرد.
این ها درس است،ها. امام سجاد (علیه السلام) دارد هم به امام باقر (علیه السلام) درس می دهد، هم به امام صادق (علیه السلام) درس می دهد. هم به من و شما درس می دهد.
یک مقداری به آن نوشته ای که شرح عبادت های علی بن ابی طالب (علیه السلام) بود، نگاه کرد، بعد با حال ملالت آن را زمین گذاشت و بعد فرمود: چه کسی می تواند مانند علی بن ابی طالب (علیه السلام) عبادت کند؟!(2139)