گنجینه معارف جلد 1

نویسنده : محمد رحمتی شهرضا

رابطه بصیرت و عبادت

سلیمان دیلمی می گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم فلانی در عبادت و دیانت و فضیلت چنین و چنان است. فرمود: عقلش چگونه است؟ گفتم: نمی دانم. فرمود: پاداش به اندازه عقل است. همانا مردی از بنی اسرائیل در یکی از جزایر دریا که سبز و خرم و پر آب و درخت بود، عبادت خدا می کرد. یکی از فرشتگان از آنجا گذشت و عرض کرد: پروردگارا! مقدار پاداش این بنده ات را به من بنما! خداوند به او نشان داد و او آن مقدار را کوچک شمرد. خدا به او وحی کرد همراه او باش! پس آن فرشته به صورت انسانی نزد او آمد. عابد گفت: تو کیستی؟ گفت: مردی عابدم، چون از مقام و عبادت تو در این مکان آگاه شدم، نزد تو آمدم تا با تو عبادت خدا کنم. پس آن روز را با او بود. چون صبح شد فرشته به او گفت: مکان و فضای خوب و پاکیزه ای داری، فقط برای عبادت خوب است! عابد گفت: اینجا یک عیب دارد. فرشته گفت: چه عیبی؟ عابد گفت: خدای ما چهار پا ندارد. اگر او خری می داشت، در اینجا می چراندمش. به راستی این علف از بین می رود! فرشته گفت: پروردگار که خر ندارد. عابد گفت: اگر خری می داشت چنین علفی تباه نمی شد. پس خدا به فرشته وحی کرد: همانا او را به اندازه عقلش پاداش می دهم.(2131)

عبادت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)

انس بن مالک گوید: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آنقدر عبادت و شب زنده داری کرد که بر اثر آن، بدنش همچون مشک خشکیده شد. جمعی از مسلمین دلشان به حال آن حضرت سوخت، عرض کردند: چه چیز شما را این گونه به کوشش در عبادت واداشته است؟ با این که خداوند گناه [ترک اولی ] قبل و بعد تو را بخشیده، باز این همه سعی و تحمل و رنج در عبادت برای چه؟
آن حضرت در پاسخ آنها فرمود: افلا اکون عبداً شکوراً؛ آیا من بنده سپاسگزار خدا نباشم(2132).

لذت عبادت

یکی از خادمان حرم امام هشتم (علیه السلام) می گوید: مرحوم شیخ حسنعلی اصفهانی، شبی بالای بام حرم، در کنار گنبد طلایی امام (علیه السلام) به نماز ایستاد. در آن دوران رسم بود که حرم حضرت را شبها می بستند و هنگام اذان صبح باز می کردند. وی می گوید: هوا بسیار سرد بود به بام رفتم تا شیخ حسنعلی را خبر کنم که می خواهیم در حرم را ببندیم؟ وقتی به بام رفتم دیدم که ایشان در حال رکوع است. هوا کم کم متغیر شد و آرام آرام برف شروع به باریدن کرد. من که وضع را چنین دیدم چندین مرتبه دیگر در فواصل متعددی به ایشان مراجعه کردم، اما هر بار او را در حال رکوع دیدم. بنابراین منصرف شدم و پس از بستن درهای حرم مطهر به منزل رفتم. نزدیک اذان صبح با عجله خود را به حرم رساندم و یک راست به طرف پشت بام حرکت کردم. با کمال تعجب دیدم ایشان هنوز در حال رکوع است و برف زیادی بر روی کمر ایشان نشسته است.
آری! نماز و راز و نیاز با پروردگار لذتی دارد که زیر دندان روح هر کس مزه کرد، نه تنها از تکرارش دچار رنجش خاطر و دلزدگی نمی شود، بلکه شوق و اشتیاقش بیشتر شده و از آن لذت ماندگاری می برد. از آثار معجزه آسای گرایش به امور معنوی، در روح و روان انسان نباید به سادگی گذشت. از اقامه نماز و درک عبادات چنان شوق و لذتی به انسان دست می دهد که تحت هیچ شرایطی حاضر به ترک آن عبادت نمی شود.(2133)