گنجینه معارف جلد 1

نویسنده : محمد رحمتی شهرضا

نکات

صبر بر سه قسم است: یکی صبر در معصیت که چون نفس، انسان را به معصیتی دعوت کند، به صبر و شکیبایی از لذت آن معصیت بگذرد و دامن صبر و حلم را در مقابل آن لذت فانی موقت از دست ندهد.
دوم صبر بر عبادت که انسان در نماز و طاعت عجول نباشد. به واسطه شتاب در نماز، ارکان عبادت و حضور قلب را خراب نکند، بلکه با صبر و طمأنینه خاطر و حضور قلب و توجه کامل به شرایط و مستحبات، هر چه تواند به جای آورد.
سوم صبر بر بلا، که هرگاه مصیبتی از قبیل درد و رنج و فقر و مرگ و اهانت و حبس و آزار دشمن و سایر بلیات و حوادث ناگوار بر انسان پیش آید، با صبر جمیل یعنی صبر به شکایت به خلق و بدون اعتراض قلبی بر خدا و عدم جزع و فزع از درد و غم و اندوه در آن بلا صبر کند و اگر ایمان را به درختی تشبیه کنیم، ثمره و میوه آن درخت، این انواع صبر است و مؤمن همیشه دارای صبر و شکیبایی در تمام مراحل خواهد بود، چون می داند که هر حادثه به فرمان خداست.(2073)
صبر را چنان که محقق طایفه حقه و مدقق فرقه محقه، کامل در علم و عمل، نصرالدین طوسی، قدس الله نفسه القدوسی، تعریف نمودند، عبارت از نگاهاداری نفس از بی تابی نزد مکروه است و عارف محقق مشهور در منازل السائرین می فرماید: صبر، نگاهداری نفس از شکایت است(2074).
عزیزان من! سید و مولای همه، حضرت موسی بن جعفر (علیه السلام) بیش از همه ماها و شماها در رنج و گوشه زندان به سر بردند. برای اسلام عزیز شما صبر کنید.(2075)
خداوند چندین عنایت به صابران نموده است از جمله:
1 - محبت. و الله یحب الصابرین
2 - نصرت. ان الله مع الصابرین
3 - بهشت. یجزون الغرفة بما صبروا
4 - پاداش بی حساب. انما یوفی الصابرون أجرهم بغیر حساب
5 - بشارت. بشر الصابرین
نکاتی از قرآن کریم پیرامون صبر
1 - منشأ و سرچشمه صبر را از خداوند بدانید. و ما صبرک الا بالله (نحل، 127).
2 - مقصد و هدف از صبر را نیز رضایت الهی قرار دهیم، نه خوشنامی و نه هیچ چیز دیر. و لربک فاصبر (مدثر، 7).
3 - صبر از صفات انبیا است. کل من الصابرین (انبیاء، 85).
4 - صبر کلید بهشت است. أم حسبتم أن تدخلوا الجنة و لما یأتکم... (بقره، 214).
5 - صبر در بلاها و آزمایشات الهی، محک و ملاک شناخت و روشن شدن چهره مجاهدان و صابران است. و لنبلونکم حتی نعلم المجاهدین منکم و الصابرین (محمد، 31).
6 - صبر سبب دریافت صلوات خداوند است. أولئک علیهم صلوات من ربهم (بقره، 157).
(شاید یکی از علل صلوات بر پیامبر و اهل بیت او این است که آنها صابرترین مردم بودند).
7 - صبر نسبت به ایمان، به منزله سر برای بدن است. پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: الصبر من الایمان کالرأس من البدن (بحارالانوار، ج 9، ص 203.)
8 - صبر، میزان درجات بهشتیان است. سلام علیکم بماصبرتم، أولئک یجزون الغرفة بما صبروا و جزاهم بما صبروا جنة و حریراً
9 - صبر، دارای درجاتی است. در حدیثی می خوانیم که صبر بر مصیبت 300 و صبر بر طاعت 600 و صبر از معصیت 900 درجه دارد.
10 - در سراسر قرآن فقط در مورد صابران اجر بی حساب مطرح شده است. انما یوفی الصابرون أجرهم بغیر حساب
11 - قرآن مجید در کنار صبر، شکر را نیز مطرح فرموده است، اشاره به اینکه مشکلات هم نعمت هستند. لکل صبار شکور
12 - صبر، وصیت امام حسین (علیه السلام) به فرزندش امام سجاد (علیه السلام) است. یا بنی اصبر علی الحق و ان کان مرا
13 - گاهی در یک اقدام چند نوع صبر دیده می شود. نظیر اقدام حضرت ابراهیم در قربانی کردن اسماعیل که هم صبر بر اطاعت و تسلیم و هم صبر بر مصیبت را لازم دارد.
سرچشمه همه کمالات صبر است. بما صبرتم صبر در پایان هشت نشانه و کمال برای اولوا الالباب بیان شده و فرشتگان نیز اساس درود خود را صبر مؤمنین می دانند.
صبر، مادر همه کمالات است. صبر در جنگ، مایه شجاعت است. صبر در برابر گناه وسیله تقواست. صبر از دنیا، نشانه زهد است. صبر در شهوت، سبب عفت است. صبر در عبادت، موجب طاعت، و صبر در شبهات، مایه ورع است.
صبر و پیروزی، ملازم یکدیگرند. در اثر صبر، ظفر آید.
صبر و گذشت، بستر صفات برجسته انسان است.
صبر در برابر ناملایمات، حدی ندارد و تا پایان عمر باید صبر کرد.
عزیزان من، سید و مولای همه حضرت موسی بن جعفر بیش از همه ماها و شماها در رنج و گوشه زندان به سربردند. برای اسلام عزیز، شما صبر کنید.(2076)

عهد و پیمان

آیات