گنجینه معارف جلد 1

نویسنده : محمد رحمتی شهرضا

دنیا زندان مؤمن

بهشت کافر و زندان مؤمن جهان است ای به دنیا گشته مفتون
ناصر خسرو

نکات

خدا کند که مادیات برای ما وسیله باشند، به گونه ای که وقتی امور دنیویه به مال اقبال کردند، سبب تأکید و اقبال ما به امور معنویه و آخرت گردند، چنانکه برای بعضی چنین شده که با داشتن مقامات معنویه و اقبال در امور مادیه، به مقامات بالاتری از معنویات رسیده اند(1507).
یقیناً بعد از عامل اعتماد و اعتقاد و ایمان به اسلام و خداوند و احکام الهی، یک عامل دیگر، برای پیشرفت اسلام این بود که خود و آنچه که به شخص بر می گردد، آن چه که به بهره مندی های مادی برای خود انسان بر می گردد، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و یاران واقعی ایشان، بی اعتنا بودند. این عامل بسیار مهمی است. این همه که ما در روایات، در نهج البلاغه، در کلمات نبی اکرم و ائمه: و بزرگان درباره بی رغبتی به دنیا و بی اعتنایی به زخارف دنیا برای شخص خود تأکید و توصیه داریم، به خاطر تأثیر عظیم این عامل است. البته دشمنان اسلام و کج فهمان مسلمین گمان کردند یا وا نمود کردند که اگر در اسلام گفته شده است زهد، یعنی دنبال دنیا به معنای مظاهر عالم وجود و مظاهر زندگی نروید. در حالی که مسأله این نبود. دنیا بد، دنیای مذموم این است که من و شما خودمان را و منافع مادی خودمان را هدف قرار بدهیم. دنبال این باشیم. این آن دنیای مذموم است. این آن چیزی است که بیچاره کننده است. ویران کننده است. ویران کننده است. اساس بدبختی ها این جاست.(1508)
اسیر دنیا، هرگز آرامش ندارد. ان تحمل علیه یلهث أو تترکه یلهث انسان حریص هر چه داشته باشد، باز هم زبان طمعش بیرون است، زیرا دنیا پرستی و حرص، نهایت ندارد.
دنیا همچون بازار است و مردمان، معامله گر و مورد معامله، اعمال و انتخاب های ماست.
دنیا برای انسان است، نه انسان برای دنیا.
با توجه به اینکه متاع دنیا قلیل است، رسیدن به تمام منافع دنیا، ارزش یک لحظه انحراف را ندارد.
نگاهی به دنیا از منظر قرآن.
در قرآن مجید، از دنیا و زندگانی دنیا با تعبیرات مختلفی یاد گردیده و انسان ها را از اقبال به آن و اغفال در برابر آن بر حذر داشته است، از جمله: دنیا، عارضی است. عرض الحیاة الدنیا (نساء، 94).
دنیا، بازیچه است. و ما الحیاة الدنیا الا لعب و لهو (انعام، 32). دنیا، اندک و ناچیز است. فما متاع الحیاة الدنیا فی الآخرة الا قلیل (توبه، 38).
زندگی دنیا، مایه غرور و اغفال است. و ما الحیاة الدنیا الا متاع الغرور (آل عمران، 175).
زندگی دنیا، برای کفار جلوه دارد. زین للذین کفروا الحیاة الدنیا (بقره، 212). مال و فرزند، جلوه های دنیا هستند. المال و البنون زینة الحیاة الدنیا (کهف، 46). دنیا، غنچه ای است که برای هیچ کس گل نمی شود. زهرة الحیاة الدنیا (طه، 131). چرا آخرت را به دنیا می فروشید؟ اشتروا الحیاة الدنیا بالآخرة (بقره، 86). چرا به دنیای فانی و محدود، راضی می شوید؟ أ رضیتم بالحیاة الدنیا (توبه، 38). چرا به دنیای کوچک و زودگذر شاد می گردید؟ فرحوا بالحیاة الدنیا (رعد، 26). چرا دنیا را به آخرت ترجیح می دهید؟ یستحبون الحیاة الدنیا علی الآخرة (ابراهیم، 3). چرا به دنیاداران خیره می شوید؟ لا تمدن عینیک الی ما متعنا به (حجر، 88). چرا فقط به دنیا فکر می کنید؟ لم یرد الا الحیاة الدنیا (نجم، 29). آیا دنیا گرایان نمی دانند که جایگاهشان دوزخ است؟ و اثر الحیاة الدنیا، فان الجحیم هی المأوی (نازعات، 38).
البته این همه هشدار به خاطر کنتزل مردم دنیاگرا است و آنچه در آیات و روایات انتقاد شده، از دنیا پرستی، آخرت فروشی، غافل شدن، سرمست شدن و حق فقرا را ندادن است، ولی اگر افرادی در چهارچوب عدل و انصاف سراغ دنیا بروند و از کمالات دیگر و آخرت غافل نشوند و حق محرومان را ادا کنند و در تحصیل دنیا یا مصرف آن ظلم نکنند، این گونه مال و دنیا فضل و رحمت الهی است.
ثروت و دارایی خود را محصول تلاش و زرنگی خویش نپنداریم که هر چه هست از خداوند است.
نعمت های دنیوی، محدود است من شی ء ولی پاداش الهی، نامحدود و غیر قابل تصور است. ما عند الله خیر و أبقی
اگر بخاطر پذیرش ایمان، دنیا را از دست بدهید، به نعمت های بی منتها و بی زوال دست خواهید یافت. ما عند الله خیر و أبقی.
بهره مندی در دنیا، نشانه لطف خداوند به انسان نیست.
هر چه پرواز معنوی او بیشتر باشد و بالاتر رود، دنیا و مشکلات آن و حتی خوشی های آن کوچکتر می شود.
در قرآن مجید 115 مرتبه کلمه دنیا بکار رفته و 115 مرتبه کلمه آخرت استعمال شده است و این یک تصادف نیست. البته این به معنای آن نیست که اهمیت دنیا و آخرت هر دو یکسان است.
مال و دارایی دنیا، در دست افراد با ایمان، مایه خیر است.
جلوه دنیا برای مردم عادی است، نه افراد فرزانه مراقب باشیم که زینت ها و جلوه های دنیا، مقدمه غفلت از آخرت است.
وام و ثبات بهشت، و رضایت خداوند کجا و لذائذ موقت و ناپایدار دنیا کجا؟
از دنیا انتقاد نشده، بلکه از مغرور شدن به آن انتقاد شده است.

ذکر