گنجینه معارف جلد 1

نویسنده : محمد رحمتی شهرضا

اثر رعایت حقوق

چنان با تو رفتار دارد خدا که در حق مردم بیاری بجا

نیکی و بدی

ای نیک نکرده و بدی ها کرده وانگه به خلاص خود تمنا کرده!
بر عفو مکن تکیه، که هرگز نبود ناکرده چو کرده، کرده چون ناکرده!

نکات

گاهی توبه هم فایده ندارد برای بعضی ها توبه باید با موازین باشد. مگر خدای تبارک و تعالی همین طوری توبه مقبول می کند؟ حق الناس را خدا قبول نمی کند تا ادا نشود... حق الناس را خدا به مردم نمی بخشد.(1174)
مبلغ قرارداد مهم نیست، حفظ اطمینان و حق الناس مهم است. تنها موردی که متن سوگندنامه از طریق وحی، دیکته شده است، حق الناس است. کم فروشی، حرام و مراعات حق الناس واجب است. توبه در حق الله اثر دارد، نه حق الناس، چون حق مردم مربوط به رضایت صاحبان حق است. مراسم و تشریفاتی که عامل حفظ و تثبیت حق مردم شود، ارزشمند است. کم گذاشتن حق مردم تنها در محدوده چیزهای وزنی و کشیدنی و یا پیمانه ای نیست بلکه شامل همه چیزهایی که مردم داد و ستد می کنند و امانات نیز می شود. ضایع کردن حق مردم در مسائل اقتصادی، یکی از بارزترین نمونه های فساد است. زیرا اقتصاد ناسالم، جامعه را به فساد می کشاند.
دیون و بدهی های متوفی، هم شامل دیون الهی است، مثل حج، خمس، زکات و کفاره، و هم شامل دیون مردمی است.
در قرآن سفارش شده که به بدهکار مهلت داده شود، ولی نباید بدهکار از این موضوع سوء استفاده کند. لذا اگر بدون غذر در پرداخت بدهی خود تأخیر کند، گناهکار است. در حدیث آمده است: برای کسانی که بدون عذر، بدهی خود را نمی پردازند، گناه دزد نوشته می شود. هم چنان که برای مهلت دهندگان، پاداشی چون پاداش شهیدان ثبت می شود. به هر روزی که به بدهکار مهلت داده شود، پاداش صدقه همان مبلغ، برای طلبکار ثبت می شود. (تفسیر برهان).
بدهکاران باید برای پرداخت بدهی، به سراغ طلبکاران بروند.
گرچه در بسیاری کارها از عجله انتقاد شده است لکن در مواردی نظیر اقامه نماز، دفن میت، ازدواج در جوانی، پرداخت بدهی، توبه و پذیرایی از مهمان، عجله مورد سفارش است.