گنجینه معارف جلد 1

نویسنده : محمد رحمتی شهرضا

نکات

توبه یکی از نعمتهای بزرگ الهی است. یعنی خداوند متعال باب توبه را بر روی بندگان باز کرده است تا اینها بتوانند در راه کمال پیش بروند و گناه آن ها را زمین گیر نکند.(1086)
با توبه از گناهان، خود را برای ظهور حضرت حجت - عجل الله تعالی فرجه الشریف - آماده کنیم! اگر ظهور حضرت حجت - عجل الله تعالی فرجه الشریف - نزدیک باشد، باید هر کس خود را برای آن روز مهیا سازد، از جمله این که از گناهان توبه کند. همین توبه باعث می شود که این همه بلاهایی که بر سر شیعه آمده است، که واقعاً بی سابقه است و بلاهای دیگری که تا قبل از ظهور آن حضرت می آید، از سر شیعه رفع و دفع گردد.(1087)
معمولاً قرآن کریم بدنبال آیات عذاب، جمله الاالذین تابوا یا جمله الا من تاب را آورده تا بگوید: راه اصلاح، هرگز بر کسی بسته نیست.
توبه، واجب است. زیرا فرمان خداوند است. توبوا الی الله (تحریم، 8).
قبول توبه واقعی قطعی است، زیرا نمی توان باور کرد که ما به امر او توبه کنیم ولی او نپذیرد. هو الذی یقبل التوبه عن عباده (شوری، 37). هو التواب الرحیم (بقره، 37).
خداوند هم توبه را می پذیرد و هم کسانی را که بسیار توبه می کنند دوست دارد. یحب التوابین (بقره، 222).
توبه، باید با عمل نیک و جبران گناهان همراه باشد تاب و عمل صالحا (فرقان، 71). تاب من بعده و أصلح (انعام، 54). تابوا و أصلحوا و بینوا (بقره، 160).
توبه، رمز رستگاری است. توبوا... لعلکم تفلحون (نور، 31).
توبه، وسیله تبدیل سیئات به حسنات است. الا من تاب و امن و عمل عملا صالحا فأولئک یبدل الله سیئاتهم حسنات (فرقان، 70).
توبه، سبب نزول باران است. توبوا... یرسل السماء (هود، 52).
توبه در هنگام دیدن آثار مرگ و عذاب پذیرفته نمی شود. حتی اذا حضر أحدهم الموت قال انی تبت الان
خداوند علاوه بر قبول توبه، لطف ویژه نیز دارد. هو التواب الرحیم ثم تاب من بعده وأصلح فأنه غفور رحیم، ثم تاب علیهم انه بهم رؤف رحیم الا من تاب و امن و عمل صالحا فأولئک یدخلون الجنه، ثم توبوا الیه ان ربی رحیم ودود.
در این آیات در کنار توبه به مسئله رحمت و رأفت و محبت الهی اشاره شده است.
قرآن ترک توبه را ظلم و هلاکت دانسته است. و من لم یتب فأولئک هم الضالمون، ثم لم یتوبوا فلهم عذاب جهنم توبه، وسیله جبران است.
هم چنان که توفیق توبه از خداست، باید چگونگی و راه توبه را نیز از خداوند دریافت کنیم.
اگر توبه واقعی باشد، خداوند آن را می پذیرد.
اگر توبه را شکستیم، باز هم خداوند توبه را می پذیرد.
اسباب بخشش گناهان در دنیا سه چیز است:
1 - توبه الا الذین تابوا و أصلحوا و بینوا فأولئک أتوب علیهم و أنا التواب الرحیم (بقره، 160).
2 - ترک گناهان کبیره. ان تجتنبوا کبائر ما تنهون عنه نکفر عنکم سیئاتکم (نساء، 31).
3 - حسنات و کارهای نیک. ان الحسنات یذهبن السیئات (هود، 114).
حتی برای شرک و گوساله پرستی نیز راه توبه و بازگشت وجود دارد.
برای گناه کتمان، همچون سایر گناهان، راه توبه و بازگشت باز است. اما توبه واقعی، با پشیمانی قلبی و اصلاح عمل و بیان موارد کتمان صورت می گیرد.
توبه کسی که نماز نخوانده آن است که نمازهای خود را قضا کند. توبه کسی که مال مرد را تلف کرده آن است که باید همان مقدار را به صاحبش برگرداند. در مورد کتمان حقایق، که شخص به دنیای علم، اندیشه و نسل ها، خیانت کرده، فقط با تبیین حقایق و بازگویی آنهاست که می تواند گذشته را جبران نماید.
به توبه کنندگان، نباید بخاطر خلاف کاری های پیشین ظلمی شود.
سرزنش کسانی که قبلا خلاف کار بوده اند ممنوع است.
خداوند نه تنها توبه را می پذیرد و گناهان را می بخشد، بلکه توبه کننده را نیز دوست می دارد و مورد رحمت قرار می دهد.
گرچه راه توبه بر احدی بسته نیست، اما نباید گروهی از این توبه مقدس سوء استفاده کنند. کسانی که از ایمان خود دست برداشته و دائما بر کفر و لجاجت خود می افزایند و جز لحظه مرگ یا غلبه مسلمین، حاضر به توبه نیستند، توبه این گونه افراد قابل قبول نخواهد بود، زیرا توبه آداب و شرایط و شیوه ای دارد که شامل حال اینها نمی شود.
خداوند توبه پذیر است، ولی گروهی زمینه ها را از دست داده اند. جراح هر چقدر هم لایق باشد، تا زمینه پیوند در مریض نباشد کاری پیش نمی برد.
سرعت در توبه، لازم است.
یاد خدا، رمز توبه است.
تا گناه زیاد نشده، توبه آسان است.
توبه در حال اختیار و آزادی ارزش دارد، نه در حال اضطرار یا مواجهه با خطر.
اصرار بر گناه، توفیق توبه را از انسان می گیرد.
توبه را نباید به تأخیر انداخت. چون زمان مرگ معلوم نیست و توبه هنگام معاینه مرگ، پذیرفته نمی شود.
راه توبه به روی همه باز است.
خداوند به بندگان مهلت توبه می دهد. غفور حلیم

ظن و گمان

آیات