گنجینه معارف جلد 1

نویسنده : محمد رحمتی شهرضا

حق پدر و مادر

عن معمر بن خلاد قال قلت لأبی الحسن الرضا (علیه السلام) أدعو لوالدی اذا کانا لا یعرفان الحق قال ادع لهما و تصدق عنهما و ان کانا حیین لا یعرفان الحق فدارهمافان رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) قال ان الله بعثنی بالرحمه لا بالعقوق؛(651) راوی می گوید به امام رضا (علیه السلام) عرض کردم: من برای پدر و مادرم که حق را نمی شناسند دعا کنم؟ فرمودند: دعایشان کن و برایشان صدقه بده و اگر زنده بودند و حق را نمی شناختند با آنها مدارا کن که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرموده اند: خداوند مرا برای رحمت و مهربانی بر انگیخته است نه برای بی مهری.

اثر بجا آوردن حق والدین

قال أبو عبدالله (علیه السلام) ما یمنع الرجل منکم أن یبر والدیه حیین و میتین یصلی عنهما و ینصدق عنهما و یحج عنهما و یصوم عنهما فیکون الذی صنع لهما و له مثل ذلک فیزیده الله عزوجل ببره و صلته خیراً کثیراً؛(652) امام صادق (علیه السلام) فرمودند: چه چیزی شما را باز می دارد که به پدر و مادرتان - چه زنده و چه از دنیا رفته - نیکی کنید که برایشان نماز بگذارید و صدقه بدهید و حج کرده، روزه بگیرید تا پاداشش برای آنها و به همان اندازه برای خودتان هم باشد. تا خداوند عزوجل به سبب نیکی و پیوندتان به شما خیر فراوانی عطا فرماید.

حق والدین در قرآن

عن أبی ولاد الحناط قال سألت أبا عبدالله (علیه السلام) عن قول الله عزوجل و بالوالدین احساناً ما هذا الاحسان فقال الاحسان أن تحسن صحبتهما و أن لا تکلفهما أن یسألاک شیئا مما یحتاجان الیه و ان کانا مستغیین ألیس یقول الله عزوجل لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون قال ثم قال أبو عبدالله (علیه السلام) و أما قول الله عزوجل اما یبلغن عندک الکبر أحدهما أو کلاهما فلا تقل لهما أف و لا تنهرهما قال ان أضجراک فلا تقل لهما أف و لا تنهرهما ان ضرباک قال و قل لهما قولا کریماً قال ان ضرباک فقل لهما غفر الله لکما فذلک منک قول کریم قال و اخفض لهما جناح الذل من الرحمه قال لا تملأ عینیک من النظر الیهما الابرحمه و رقه و لا ترفع صوتک فوق أصواتهما و لا یدک فوق أیدیهما و لا تقدم قدامهما؛(653) راوی می گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره این آیه پرسیدم: (به پدر و مادر نیکی کنید(654)) و گفتم این نیکی چیست؟ حضرت فرمودند: نیکی این است که با آنان خوشرفتاری کنی و ایشان را وانداری که آنچه را به آن نیازمندند از تو در خواست کنند، اگر چه بی نیاز هم باشند. مگر خداوند عزوجل نمی فرماید: (هرگز به نیکی نمی رسید مگر از آنچه دوست می دارید ببخشید.(655)) سپس فرمودند: اما این آیه که فرمود: (چنان که یکی یا هر دوی ایشان در نزد تو به پیری رسیدند، کلمه ای رنجش آورد با آنان نگو و تندی نکن!(656)) یعنی اگر تو را آزردند، به آنان کلمه اف هم نگو و اگر زدند تندی نکن (و با بزرگواری با ایشان سخن بگو(657)). یعنی اگر تو را زدند بگو خدا شما را بیامرزد که این سخنی بزرگوارانه از سوی توست. (و به آنها با افتادگی مهربانی کن(658)). یعنی نگاهت را جز به مهر و دلسوزی به آنان ندوز. صدایت را بالا نبر، دستت را بالاتر از دستشان نبر و از آنان پیش نیفت.