گنجینه معارف جلد 1

نویسنده : محمد رحمتی شهرضا

ایمان و خوش عاقبتی

زکریا، پسر ابراهیم، با آنکه پدر و مادر و همه فامیلش نصرانی بودند و خود او نیز بر آن دین بود، مدتی بود که در قلب خود تمایلی نسبت به اسلام احساس می کرد. وجدان و ضمیرش او را به اسلام می خواند. آخر بر خلاف میل پدر و مادر و فامیل، دین اسلام اختیار کرد و به مقررات اسلام گردن نهاد. موسم حج پیش آمد. زکریای جوان به قصد سفر حج از کوفه بیرون آمد و در مدینه به حضور امام صادق (علیه السلام) تشرف یافت. ماجرای اسلام خود را برای امام تعریف کرد. امام فرمود: چه چیز اسلام نظر تو را جلب کرد؟
گفت: همین قدر می توانم بگویم که سخن خدا در قرآن که به پیغمبر خود می گوید: ای پیغمبر تو قبلاً نمی دانستی کتاب چیست و نمی دانستی که ایمان چیست اما ما این قرآن را که به تو وحی کردیم، نوری قرار دادیم و به وسیله این نور هر که را بخواهیم رهنمایی می کنیم،(568) درباره من صدق می کند. امام (علیه السلام) فرمود: تصدیق می کنم که خدا تو را هدایت کرده است. آنگاه امام (علیه السلام) سه بار فرمود: خدایا خودت او را راهنما باش! سپس فرمود: پسرکم! اکنون هر پرسشی داری بگو! جوان گفت: پدر و مادر و فامیلم همه نصرانی هستند، مادرم کور است، من با آنها محشورم و قهراً با آنها هم غذا می شوم تکلیف من در این صورت چیست؟ امام (علیه السلام) فرمود: آیا آنها گوشت خوک مصرف می کنند؟ جوان گفت: نه یا ابن رسول الله! دست هم به گوشت خوک نمی زنند. امام (علیه السلام) فرمود: معاشرت تو با آنها مانعی ندارد. آنگاه فرمود: مراقب حال مادرت باش، تا زنده است به او نیکی کن، وقتی که از دنیا رفت، جنازه او را به کسی دیگر وامگذار، خودت شخصاً متصدی تجهیز جنازه او باش! در اینجا به کسی نگو که با من ملاقات کرده ای. من هم به مکه خواهم آمد، ان شاء الله در منا همدیگر را خواهیم دید.
جوان در منا به سراغ امام رفت. در اطراف امام ازدحام عجیبی بود. مردم مانند کودکانی که دور معلم خود را می گیرند و پی در پی بدون مهلت سؤال می کنند، پشت سر هم از امام سؤال می کردند و جواب می شنیدند. ایام حج به آخر رسید و جوان به کوفه مراجعت کرد.
سفارش امام (علیه السلام) را به خاطر سپرده بود. کمر به خدمت مادر بست و لحظه ای از مهربانی و محبت به مادر کور خود فرو گذار نکرد. با دست خود او را غذا می داد و حتی شخصاً، جامه ها و بستر مادر را جستجو می کرد که شپش نگذارد. این تغییر روش پسر، خصوصاً پس از مراجعت از سفر مکه، اثر زیادی بر مادر گذاشت. پس یک روز به پسر خود گفت: پسر جان! تو سابقاً که در دین ما بودی و من و تو اهل یک دین و مذهب به شمار می رفتیم، این قدر به من مهربانی نمی کردی؟ اکنون چه شده است که با اینکه من و تو از لحاظ دین و مذهب با هم بیگانه ایم، بیش از سابق با من مهربانی می کنی؟
- مادر جان! مردی از فرزندان پیغمبر ما به این طور دستور داده است.
- خود آن مرد هم پیغمبر است؟
- او پیغمبر نیست، او پسر پیغمبر است.
- پسرکم! خیال می کنم خود او هم پیغمبر باشد، زیرا این گونه توصیه ها و سفارشها جز از ناحیه پیغمبران از ناحیه کس دیگری نمی شود.
- نه مادر! مطمئن باش او پیغمبر نیست، او پسر پیغمبر است. اساساً بعد از پیغمبر ما پیغمبری به جهان نخواهد آمد.
- پسرکم! دین تو بسیار دین خوبی است، از همه دین های دیگر بهتر است، دین خود را بر من عرضه بدار. جوان شهادتین را بر مادر عرضه کرد. مادر مسلمان شد. سپس جوان آداب نماز را به مادر کور خود تعلیم کرد.
مادر فرا گفت، نماز ظهر و نماز عصر را به جا آورد. شب شد توفیق نماز مغرب و نماز عشاء را نیز پیدا کرد. آخر شب ناگهان حال مادر تغییر کرد، مریض شد و به بستر افتاد. پسر را طلبید و گفت: پسرکم، یک بار دیگر آن چیزهایی که به من تعلیم کردی تعلیم کن. پسر بار دیگر شهادتین و سایر اصول اسلام یعنی ایمان به پیغمبر و فرشتگان و کتب آسمانی و روز واپسین را به مادر تعلیم کرد. مادر همه آنها را به عنوان اقرار و اعتراف بر زبان جاری ساخت و جان به جان آفرین تسلیم کرد. صبح که شد، مسلمانان برای غسل و تشییع جنازه آن زن حاضر شدند. کسی که بر جنازه نماز خواند و با دست او را به خاک سپرد پسر جوانش زکریا بود.(569)

امتحان هوش

هیچ یک از شاگردان نتوانست به سؤالی که معلم عالیقدر طرح کرده بود جواب درستی بدهد. هر کس جوابی داد و هیچ کدام مورد پسند واقع نشد. سؤالی که رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در میان اصحاب خود طرح کرد این بود: در میان دستگیره های ایمان کدامیک از همه محکمتر است؟
یکی گفت: نماز، دیگر گفت زکات، سومی گفت: روزه چهارمی: حج و عمره. پنجمی: جهاد. عاقبت جوابی که مورد قبول واقع شود از میان جمع حاضر داده نشده، خود حضرت فرمود: تمام اینهایی که نام بردید کارهای بزرگ و با فضیلتی است، ولی هیچ کدام از اینها آنکه من پرسیدم نیست.
محکم ترین دستگیره های ایمان، دوست داشتن به خاطر خدا و دشمن داشتن به خاطر خداست.(570)

اشعار