گنجینه معارف جلد 1

نویسنده : محمد رحمتی شهرضا

ایثار وقت حاجت

از گلوی خود ربودن وقت حاجت همت است ورنه هر کس وقت سیری پیش سگ نان افکند
صائب

نکات

یکی از مورخین محقق درباره عللی که باعث پیشرفت مسلمین گردیده بحث نموده و می گوید: یکی از آن علل صفت ایثار بر نفس و دیگران را بر خود مقدم داشتن بود.(540)
خشوع در برابر خداوند متعال (نماز) و داشتن روحیه ایثار و انفاق و تعاون و حفظ حقوق دیگران و امید به آینده ای روشن و پاداش های بزرگ الهی، از آثار تقوی است.
ناگواری ها، سبب مقاومت و رشد است. بسیاری از صفات انسان از قبیل صبر، رضا، تسلیم، قناعت، رهد، تقوا، حلم و ایثار، در سایه برخورد با تنگدستی ها است. ایمان، عامل عمل به وظیفه و ایثار است.
تا استعداد، لیاقت، ایثار و سابقه درخشانی نباشد، کسی مورد لطف خاص الهی قرار نمی گیرد.
تفاوت مردم در رزق، یکی از حکمت های الهی است، تا مردم به یکدیگر نیازمند بوده و تشکیل زندگی اجتماعی دهند و صفات سخاوت و ایثار و صبر و قناعت در آنان شکوفا شود. زیرا در صورت یکسان بودن، این صفات شکوفا نمی شود.
خودسازی، مقدم بر جامعه سازی است، آنکه اهل نماز و زکات نباشد، اهل اخلاص و ایثار هم نخواهد بود.
برای هدایت جامعه، موعظه کافی نیست، باید در مواردی ایثار کرد.
انسان در برخورد با نعمت، چهار حالت دارد: حسادت بخل، ایثار، غبطه. اگر پیش خود گفت: حال که ما فلان نعمت را نداریم، دیگران هم نداشته باشند، حسادت است. اگر گفت: فقط ما بر خوردار از این نعمت باشیم ولی دیگران نه، این بخل است. اگر گفت: دیگران از نعمت برخوردار باشند، اگر چه به قیمتی که ما محروم باشیم، این ایثار است. اگر گفت: حالا که دیگران از نعمت برخوردارند، ای کاش ما هم بهره مند می شدیم، این غبطه است.
ایثار به معنای برتری دادن دیگران بر خود است. انفاق دارای درجاتی است گام اول: بخشش از فضل و داده های الهی. أنفقوا مما رزقناکم (بقره، 254). گام دوم: بخشش از دسترنج و کسب حلال. أنفقوا من طیبات ما کسبتم (بقره، 267). گام سوم: بخشش از آنچه دوست دارند. لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون گام چهارم: ایثار. و یوثرون علی أنفسهم و لو کان بهم خصاصه.
اگر بدانیم که ما به سوی او باز می گردیم و هر چه داده ایم پس می گیریم، در برتری دادن دیگران بر خود مشکلی نخواهیم داشت.

ایمان