گنجینه معارف جلد 1

نویسنده : محمد رحمتی شهرضا

نتیجه اسراف در بیت المال

عمر بن عبدالعزیز در زمان خلافت خویش، روزی بالای منبر مشغول سخنرانی بود. در خلال سخن گفتن وی، مردمی که پای منبر بودند، می دیدند خلیفه گاه به گاه دست می برد و پیراهن خویش را حرکت می دهد. این حرکت موجب تعجب حضار و شنوندگان می شد و همه از خود می پرسیدند: چرا در خلال سخن گفتن دست خلیفه متوجه پیراهنش می شود و آن را حرکت می دهد؟ مجلس تمام شد و به آخر رسید. پس از تحقیق معلم شد که خلیفه، برای رعایت بیت المال مسلمین و جبران افراط کارهایی که اسلاف و پیشینیان او در تبذیر و اسراف بیت المال کرده اند، یک پیراهن بیشتر ندارد و چون آن را شسته، پیراهن دیگری نداشته است که بپوشد، ناچار بلافاصله پیراهن را پوشیده است و اکنون آن را حرکت می دهد تا زودتر خشک شود.(267)

تذکر به اسراف نکردن

عبدالله بن جعفر پسر عمو و داماد امام حسین (علیه السلام) بود، در یکی از مراسم خانوادگی، زیان از حد معمول، اموال خود را به بذل و بخشش گذاشت. امام فوراً به او اعتراض کرد و تذکر داد: انک قد اسرفت فی بذل المال؛ ای عبدالله! تو در بخشش اموال خود اسراف کردی(268).

انواع اسراف

مردی از حضرت امام صادق (علیه السلام) درباره آیه و آتوا حقه یوم حصاده و لا تسرفوا انه لا یحب المسرفین؛(269) حق آن را در روز درو آن بدهید و اسراف نکنید، همانا خداوند اسراف کنندگان را دوست ندارد. سؤال کرد، حضرت فرمودند: فلان پسر فلان انصاری - حضرت نام او را برد - مزرعه ای داشت. آن گاه که زمان در و آن فرا می رسید، همه آن را می بخشید و خود و خانواده اش بی چیز می ماندند. پس خداوند آن را اسراف قرار داد(270).