گنجینه معارف جلد 1

نویسنده : محمد رحمتی شهرضا

از مرحوم مقدس اردبیلی...

مرجع بزرگ محقق اردبیلی، ملا احمد، معروف به مقدس اردبیلی قدس سره از علمای بسیار برجسته و از پارسایان بسیر پاک و با فضیلت بود که به سال 993 ه ق در نجف اشرف از دنیا رفت. دارای کمالات اخلاقی و فضائل معنوی بسیار بود. به عنوان نمونه: زمانی که برای زیارت به کربلا مشرف شده بود، یکی از زائران که او را نمی شناخت، از دیدن لباس و قیافه ساده او خیال کرد که یک خدمتگزار عادی است. لباس های چرک شده خود را به او داد و گفت: اینها را برای من بشوی!.
مرحوم مقدس اردبیلی قدس سره لباسهای او را گرفت و شست و سپس به او تحویل داد. در آن هنگام، آن مرد زائر، او را شناخت و چند نفر نیز که در آن جا بودند، از ماجرا آگاه شدند و آن مرد زائر را سرزنش نمودند که چرا به عالم بزرگ، مقدس اردبیلی قدس سره اهانت کرده ای!... مقدس اردبیلی آنها را از سرزنش کردن بازداشت و گفت: حقوق برادران دینی نسبت به یکدیگر، خیلی زیادتر از این هاست، کاری نکرده ام که شما چنین جوش و خروش می کنید(193).

حسن خلق پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)

روزی یکی از یهودیان خدمت آن حضرت آمد و طلب خود را مطالبه نمود. آن حضرت فرمودند: الان ندارم، بعداً می پردازم اما یهودی اصرار داشت که طلب خود را در همان وقت دریافت کند. تا این که وقت نماز شد و حضرت نتوانستند و به مسجد بروند. اصحاب برای کسب اطلاع از علت این امر، به خانه پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) آمدند و به محض این که ماجرا را مشاهده کردند، خواستند آن مرد یهودی را به کناری انداخته و مجازات کنند. اما آن حضرت اجازه ندادند.
چندی گذشت و یهودی مسلمان شد. وقتی خدمت حضرت رسید، عرضه داشت: یا رسول الله! شما با آن که قدرت داشتید و می توانستید مرا به زور بیرون کنید، حتی اجازه بر خورد خشونت آمیز را به اصحابتان ندادید و با من به عطوفت و مهربانی و حسن خلق رفتار کردید.(194)

اخلاق حتی از غیر مسلمان!

اخلاق کریمه از تمایلات عالی انسانی است و در نهاد بشر ریشه فطری دارد. افراد بزرگوار و فضیلت دوست اگر بخواهند از سجایای انسانی و کمال اخلاقی بر خوردار گردند، می توانند به انگیزه تمایل فطری و کشش طبیعی، بدون اعتقاد به عالم آخرت و بی آن که متوقع پاداش الهی باشند، مکارم و فضایل اخلاقی را در وجود خود بیدار کنند. این قبیل افراد هر چند مشرک یا نامسلمان باشند، در آیین اسلام احترام بسیاری دارند و اولیای دین به پاس مکارم اخلاق و سجایای انسانی آنان را مورد کمال تکریم و توجه قرار می دهند. از این رو موقعی که اسرای قبیله طی را به مدینه آوردند، دختر حاتم طایی خود را به پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) معرفی نمود و در خواست عفو و آزادی کرد.
فقال (صلی الله علیه و آله و سلم): خلوا عنها فان اباها کان یحب مکارم الأخلاق(195) رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: او را رها کنید و آزادش سازید. زیرا پدر او (یعنی حاتم طایی) دوستدار مکارم اخلاق بود.(196)