مُحرّمات اسلام «مجموعه ای از معارف اسلامی»، اعتقادی - فقهی - اخلاقی - تاریخی - اقتصادی

نویسنده : سید محمد حسینی بهارانچی

پیش گفتار

تردیدی نیست که پرهیز از خطر و ضرر و آفت - گرچه محتمل و یا مظنون باشد - وجوب عقلانی دارد و اگر یقینی و مسلم باشد - گرچه در آینده ای دور هم رخ دهد - بنابر حکم عقل سلیم باید از آن اجتناب نمود آری حکم عقل در مورد ضررهای دنیایی و موقت و قابل جبران این گونه است و در مورد ضررها و خطرهای اخروی و قطعی که از سوی خداوند و اولیای او بیان شده قطعا شدیدتر خواهد بود.
آگاهی از گناهان و آثار تلخ آنها در دنیا و کیفر و عذاب آنها در آخرت بر هر مسلمانی لازم و واجب است واساسا هر انسانی برای زندگی سالم و حیات طیبه خود در دنیا و آخرت نیاز به آشنایی و شناخت مقرراتی دارد که او را در مسیر تکامل و سعادت قرار دهد و از پیامدهای ناگوار و آن چه موجب رکود شخصیت و مانع حرکت وی به سوی کمال می گردد جلوگیری کند.
به نظر می رسد بیشتر مردم به سبب بی اطلاعی از گناهان و خطرات آنها گرفتار معصیت و نافرمانی خدا می شوند و در دام شیطان قرار می گیرند. از سویی برخی از مردم حرمت و ممنوعیت گناهان را مربوط به زمان و یا مکان خاصی دانند که این نیز یکی از دام های شیطان است و البته شیطان همیشه برای انسان توجیهاتی را آماده می کند تا او را گرفتار آلودگی نماید و از دستیابی به رشد و سعادت خود محروم سازد.
از سوی دیگر، امام صادق علیه السلام فرموده است: لو علم الناس محاسن کلامنا لاتبعونا؛
یعنی اگر مردم [حقیقت و] زیبایی سخنان ما را [نسبت به معارف اسلامی ] می دانستند و [معارف اسلامی را آن گونه که ما گفته ایم می یافتند] حتما از ما پیروی می نمودند [و رعایت محرمات و دستورات الهی را می کردند].
بر این اساس، نگارنده، در حد استطاعت و توان خود، با استمداد از خداوند رحمان، آن چه را محرمات را که یافتم با شیوه ای تازه و همراه با بیان فتاوای مشهور و ذکر آیات و روایات مربوط به آنها به ترتیب اهمیت و یا فهرست الفبایی در این کتاب گرد آوردم و متون و مدارک هر کدام را نیز جهت آگاهی اهل ادب و تأثیر بیشتر و بهره مندی از متن سخنان خدا و اولیای او علیهم السلام در پاورقی قرار دادم.
امید آن که دوستان اهل البیت علیهم السلام از مطالب کتاب استفاده کنند و با دعای خیر خود نگارنده را مشمول رحمت الهی گردانند و اگر به اشتباه و لغزشی برخوردند با تذکر آن، این ناچیز را قرین منت خویش سازند.
یادآور می شوم: کتاب حاضر از آن رو که بیان کننده محرمات و گناهان و کیفر اهل معصیت و گناه است ممکن است برای خوانندگان یأس و هراس ایجاد کند و یا سبب ملالت و خستگی روح آنان شود، ولی باید توجه نمود که به همان اندازه که مؤمن باید دارای نشاط و شادی و امید باشد، باید روح خوف و ترس و هراس از کیفر و عذاب نیز در او وجود داشته باشد. و به عبارتی روشن تر، مؤمن باید بین ترس و امید و خوف و رجا به سر ببرد تا زمینه رشد و تعالی او فراهم گردد.
از سویی، نگارنده پیش از این کتابی به نام بشارت های معصومین علیهم السلام و کتابی به نام مژده های رحمت در قرآن درباره بشارت ها و نویدها به رشته تحریر در آورده است.
بنابراین اگر کتاب حاضر برای دوستان ملالتی ایجاد نماید می توانند به آن دو کتاب مراجعه نمایند و با خواندن آنها نشاط و امید را در دلهای خود زنده نگه دارند و ترس و امیدشان را متعادل گردانند.
خادم اهل البیت علیهم السلام
سید محمد حسینی بهارانچی

شیوه بیان محرمات

خوانندگان محترم برای آگاهی اجمالی از وضعیت کتاب به نکات ذیل توجه فرمایند:
1 - در این کتاب ترتیب گناهان کبیره از جهت اهمیت، طبق تصریح معصومین علیهم السلام بیان گردیده است.
2 - نظر مشهور فقها و یا بعضی از معروفین آنان در ابتدا و یا در پایان هر کدام از گناهان بیان شده است.
3 - برای اثبات هر کدام از محرمات نمونه هایی از آیات قرآن و روایات معصومین علیهم السلام و کیفیت استدلال فقها به آنها بیان گردیده است.
4 - علت و فلسفه بعضی از محرمات که در روایات به آنها تصریح شده بیان شده است.
5 - بعضی از قصص و حکایات و یا حوادثی که در طول تاریخ برای مرتکبین به بعضی از گناهان رخ داده بیان شده است.
6 - از آن جا که مقابل هر کدام از گناهان در اسلام عمل ارزشمندی وجود دارد مثلا مقابل ریا، قرض نیکو و مقابل تکبر، تواضع قرار دارد، در این کتاب نیز در حد ضرورت به آن اشاره شده است.
7 - تفسیر آیاتی که برای اثبات هر کدام از محرمات در این کتاب ذکر شده از بیانات و سخنان معصومین علیهم السلام استفاده شده است.
8 - محرماتی که در این کتاب بیان شده از آیات قرآنی و روایات معصومین علیهم السلام و فتاوای فقهای شیعه استفاده شده و موارد شبهه و احتیاط نیز روشن گردیده و کوچک ترین توجهی به وضع زمان این نوشتار و پیش از آن نشده است. از این رو، ممکن است برخی از محرمات این کتاب برای خواننده ای با مشاهده وضع موجود در این زمان و یا زمان های آینده که عده ای از محرمات حلال شمرده می شود و یا چیزهایی که در شرع مقدس اسلام حرام نیست، ممنوع و حرام نامیده می شوند، شگفت آور باشد. چنین خواننده ای باید بداند که یکی از نشانه های آخرالزمان طبق سخن رسول گرامی اسلام صلی اللّه علیه و آله و سلم: حلال شدن حرام ها و حرام شدن حلال ها می باشد.
9 - برای استفاده اهل ادب و کسانی که دوست دارند متن کلام خدا و سخنان معصومین علیهم السلام را ببینند و از نورانیت آنها استفاده کنند، متون عربی، با ذکر منابع، در پاورقی قرار گرفته است.
10 - متن عبارات و نظرات فقها از کتاب های منسوب به آنان و یا در هر کتاب دیگری اگر بوده با آدرس دقیق بیان شده است.
11 - برای سهولت و دسترسی خوانندگان به مطالب؛ فهرستی به ترتیب موضوعات کتاب و اهمیت گناهان در اول کتاب و فهرست دیگری به ترتیب حروف الفبا در آخر کتاب قرار گرفته است.
12 - جهت اطلاع خوانندگان محترم، حرمت برخی از محرمات از ضروریات اسلام محسوب می شود و برخی مطابق با نظر مشهور فقها و یا بعضی از معروفین آنان می باشد و برخی مورد اختلاف بوده و یا تنها شبهه حرمت داشته که در جای خود مشخص گردیده است. بلکه برخی را یک و یا چند نفر قایل به حرمت آن بوده اند ولی نویسنده برای توجه دادن برادران دینی به مواضع شبهه و احتیاط ادله حرمت آنها را همراه با نظر فقها - رضوان اللّه علیهم اجمعین - بیان نموده است تا این که خواننده محترم از آیات قرآن و سخنان معصومین علیهم السلام بهره مند گردند و در مواضع شبهه طبق فرموده معصومین علیهم السلام که فرموده اند:
من ترک الشبهان نجی من المحرمات [کافی، ج 1 / 67] و اورع الناس من وقف عند الشبهة [وسائل الشیعة، ج 27/162] و اخوک دینک فاحتط لدینک [کافی، ج 1/67] و الامور ثلاثة: حلال بیّن و حرام بیّن و شبهات بین ذلک فمن ترک الشبهات نجا من المحرمات و من أخذ بالشبهات دخل فی المحرمات و هلک من حیث لا یعلم [کافی، ج 1/67] و یا دخل فی الربا و هو لا یعلم برای نجات از حرام و ربا و افتادن در مهالک دنیا و آخرت احتیاط را رعایت نماید.
از خداوند توفیق پرهیز از محرمات و تقوای قلبی و بهره مند شدن از آیات قرآن و سخنان معصومین علیهم السلام را خواستاریم.
و الحمدلله رب العالمین

مقدمات