فهرست کتاب


حقوق فرزندان در مکتب اهل بیت علیهم السلام

محمد جواد طبسی‏

الف - آموزش نماز

آموزش و آموختن نماز به کودکان، از وظایف اولیه پدران و مادران است.
سبره از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت می کند: علموا الصبی الصلاه ابن سبع سنین واضربوه علیها ابن عشر سنین(389)
به کودکان در سنین هفت سالگی، نماز یاد دهید. و در ده سالگی او را (در صورت سستی) برای نماز تنبیه کنید.

ب - دستور به نماز خواندن

دومین مرحله پس از آموزش نماز مرحله الزام و واداشتن کودکان به خواندن نماز است. در این مرحله نیز سنین متعددی، از شش تا ده سالگی مطرح گردیده است، که به برخی از آنها اشاره می کنیم:
1- پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: اذا عرف الغلام یمینه من شماله فمروه بالصلاه.(390)
اگر پسر دست راست و چپ خود را از هم تشخیص داد، به او دستور دهید (و او را وادارید) تا نماز بخواند.
2- پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: مروا صبیانکم بالصلاه اذا کانوا أبناء ست سنین.(391)
فرزندان خود را در شش سالگی به نماز دستور دهید.
3- امام صادق (علیه السلام) فرمود: مروا صبیانکم بالصلاه اذا بلغوا سبع سنین...(392)
اگر فرزندانتان به سن هفت سال رسیدند به نماز وادارشان کنید.
4- علی - علیه السلام - می فرماید: علموا صبیانکم الصلاه و خذوهم بها اذا بلغوا ثمانی سنین.(393)
فرزندان خود را نماز تعلیم دهید و در سن هشت سالگی آنها را به نماز خواندن وادارید.
5- امام صادق (علیه السلام) می فرماید: مروا صبیانکم بالصلاه اذا کانوا أبناء عشر سنین.(394)
به فرزندانتان در سن ده سالگی دستور دهید تا نماز بخوانند.

ج - تنبیه برای خواندن نماز

آخرین مرحله ای که در روایات در رابطه با نماز به چشم می خورد، مسأله تنبیه و زدن کودک به خاطر سستی در امر نماز است. که پیش از این روایتهایی در این باب ذکر کردیم.
البته چون این روایات در واداشتن کودکان به نماز خواندن به مراحلی اشاره دارد که از تأدیب زبانی آغاز می شود و در نهایت به تنبیه عملی می انجامد، پدران و مادران حتما به این نکته توجه داشته باشند که: در سنین پایین تنها باید با تشویق و نرمی و مهر و محبت، فرزندان خود را به نماز وادارند و بر آنان سخت نگیرند که یکباره از نماز بریده و از آن منزجر شوند، امام هر چه سن آنها بالاتر می رود قدری لحن آمرانه به خود بگیرند، و به طور کلی در زدن فرزندان به دلیل کوتاهی در نماز - بویژه در سنین کمتر از سیزده سالگی - با احتیاط و دور اندیشی بیشتر عمل کنند و تنبیه را نه اولین، که آخرین راه حل تلقی کنند و یقین داشته باشند که راههای تربیتی بهتر و مؤثرتری هم هست که می توانند با کسب آگاهی بیشتر و مطالعه کتابهای تربیتی و گفت وگو با فرزندان و مشاوره با مربیان و آگاهان امر تربیت و همچنین تأمل و تفکر شایسته به آنها پی ببرند. استمداد از خداوند متعال هم در این میان می تواند نقش بسزایی داشته باشد.