فهرست کتاب


حقوق فرزندان در مکتب اهل بیت علیهم السلام

محمد جواد طبسی‏

الف- دروغگو

امام سجاد (علیه السلام) یکی از پسران خود درباره نداشتن رابطه با چند دسته چنین فرمود: یا بنی انظر الی خمسه فلاتصاحبهم و لاتحادثهم و لاترافقهم فی طریق فقال: یا أبه من هم؟ قال علیه السلام: ایاک و مصاحبه الکذاب فانه بمنزله السراب یقرب لک البعید و یبعد لک القریب.(304)
فرزندم! پنچ دسته را در نظر داشته باش و با آنان همنشین و هم گفتار و رفیق راه مشو، گفت: پدر جان آنها چه کسانند؟
فرمود: مبادا با دروغگو همنشین شوی که چون سراب است، دور را نزدیک کند و نزدیک را به تو دور نماید.

ب- فاسق

امام سجاد (علیه السلام) (در ادامه روایت پیشین) فرمود: و ایاک و مصاحبه الفاسق فانه بایعک بأکله او أقل من ذلک.(305)
مبادا با فاسق همنشین شوی که تو را به لقمه ای نان و یا به کمتر از آن بفروشد. لقمان به فرزندش گفت: یا بنی ایاک و مصاحبه الفساق، هم کالکلاب ان وجدوا عندک شیئا أکلوه والا ذموک و فضحوک و انما حبهم بینهم ساعه.(306)
فرزندم! مبادا با فاسقان و بدکاران همنشین شوی زیرا آنان همانند سگانند، اگر چیزی نزد تو پیدا کردند می خورند و اگر چیزی نیافتند تو را نکوهش و بدگویی می کنند و پی در پی رسوایت می سازند.
نیز فرمود: یا بنی معاداه المؤمن خیر من مصادقه الفاسق، یا بنی المؤمن تظلمه ولا یظلمک و تطلب علیه فیرضی عنک، والفاسق لایراقب الله فکیف یراقبک.(307)
فرزندم! دشمنی با مؤمن بهتر است از دوستی با فاسق، فرزندم: اگر به مؤمن ستم کنی به تو ستم نخواهد کرد. و گاهی علیه او کاری انجام می دهی او از تو می گذرد و راضی می شود، و اما فاسق حقوق خدا را رعایت نمی کند چگونه حقوق تو را رعایت کند.
فاسق کسی است که از راه راست منحرف شده وبه قوانین و احکام شرع بکلی بی اعتنا است. او کسی است که دستورات و حقوق الهی را زیر پا می گذارد، طبعا حقوق مردم را هم به آسانی نادیده خواهد گرفت.
فاسق شخصی پست و فرو مایه است. او در وجود دیگران تنها به دنبال منافع خویش است اگر منفعت در دوستی باشد با کسی دوستی می کند و چون منفعت دیگری در میان آید دوستی قبلی را فدای آن می کند. به همین جهت دوستی فاسقان پا در هوا و همیشه متزلزل است و بر آن اعتمادی نیست. فاسق از پرواپیشگی و شرم و حیای انسانی تهی گشته است و با بی شرمی به هر کار رذل و پستی تن می دهد. تا هوسهای خود را اشباع نماید او از هوا پرستی و بی باکی سعی دارد شخصیت پاکان را بیالاید و صفات خود را به آنها منسوب دارد. از این رو می اندیشد که همگان هواپرست و سودجویند و خدا و پیامبر نمی شناسند، زیرا خود را چنین می یابد.
فاسق هرزه گو و بی نزاکت است، و در حال خشم و غضب زبان به هر گونه فحش و بدگویی باز می کند.
این ویژگیها به گونه ای است که هم به خود او آسیب می زند و هم دوستان و همنشینانش را آلوده می سازد. بر همین اساس باید از دوستی چنین انسانهای بی مبالات و عصیانگر دوری کند.

ج- بخیل

امام سجاد (علیه السلام) به یکی از فرزندانش فرمود: وایاک و مصاحبه البخیل فانه یخذلک فی ماله أحوج ما تکون الیه(308)
مبادا با بخیل دوست شوی زیرا وقتی بشدت. به کمک مالی او نیازمند افتی، تو را واگذارد.