فهرست کتاب


حقوق فرزندان در مکتب اهل بیت علیهم السلام

محمد جواد طبسی‏

فصل اول: جایگاه فرزند و مسؤولیت والدین

شاید هنوز هم بسیاری از پدران و مادران آن چنان که باید فرزندان خود را نشناخته باشند و به امر پرورش و تربیت آنان توجه کافی نکنند. زیرا این روشن است که تا انسان به کنه و حقیقت چیزی پی نبرد و آن را چنان که هست و باید نشناسند به ارزش و اهمیت آن واقف نمی شود؛ همچنان که امام علی (علیه السلام) فرمود:
الناس اعداء ما جهلوا(1) مردم دشمن ندانسته های خود هستند. از این رو ممکن است پدران و مادرانی نیز به دلیل نشناختن روحیه و شخصیت فرزندان خویش و سهل انگاری در تربیتشان، آنان را دشمن خود تصورکنند.
از این رو ضروری می نماید که در پرتو قرآن و روایات، جایگاه و منزلت فرزندانمان را بشناسیم تا نسبت به وظایف خودمان درباره آنان بی اعتنا نباشیم بلکه گوهر شناس باشیم و به کودکان، این گوهرهای نفیس زندگی، عشق بورزیم. قرآن مجید در برخی آیات از فرزندان با عنوانهایی؛ همچون نور چشم(2)، زینت بخش زندگی(3) و فتنه و وسیله آزمایش بشر(4) یاد کرده است.
فرزندان، مونس و امید والدین هستند، شاید به این دلیل که حضرت زکریا از خداوند درخواست فرزندی می کند تا او را از تنهایی بیرون آورد. قرآن مجید می فرماید: و زکریا اذ نادی ربه رب لاتذرنی فردا و انت خیر الوارثین.(5)
و یاد آور زکریا را که پروردگار خود را چنین صدا زد: پروردگارا مرا تنها مگذار و تویی بهترین وارثان.

فرزند از نظر روایات

از زبان امامان معصوم (علیه السلام) روایات فراوانی در این زمینه نقل شده که هر یک نشان دهنده جایگاه و منزلت کودک در زندگی است و بسیار به جاست پدران و مادران این روایات را از نظر بگذرانند و با آگاهی بیشتر در تربیت کودکان، این میوه های زندگی، اهتمام بیشتری ورزند:

1- بهترین نعمت:

از حسن بصری نقل شده است که می گفت: بئس الشی ء الولد، ان عاش کدنی و ان مات هدنی. فبلغ ذلک زین العابدین فقال: کذب والله. نعم الولد، ان عاش فدعاء حاضر و ان مات فشفیغ سابق.(6)
فرزند بد چیزی است اگر زنده بماند رنجورم می کند و چون بمیرد مرگش بی تاب و ناتوانم می سازد، این سخن که به گوش امام سجاد رسید، فرمود: به خدا قسم دروغ گفت! فرزند، بهترین نعمت است؛ اگر بماند دعایی است حاضر(7) و چون بمیرد شفاعت کننده ای است که انسان او را پیشاپیش می فرستد.