فهرست کتاب


عشق و رستگاری (شرح دعای ابوحمزه ثمالی)

احمد زمردیان شیرازی‏

او لعلک فقدتنی من مجالس العلماء فخذلتنی

آن چه را که در زندگانی اجتماعی در روحیه افراد تأثیر بسزایی دارد و عقاید آنها را ثابت و یا منحرف می نماید، همانا محالست و مصاحبت با طبقات مختلف مردم است که خواه و ناخواه هر کس با هر دسته از مردم محشور باشد به خوی و طبیعت آنها آشنا شده و در زمره ایشان قرار می گیرد؛ کسانی که در صدد پیدایش معلومات هستند، کسانی که تحصیل ایمان را ضروری می دانند و برای ایصال به مرحله یقین هرگونه تلاشی را در تثبیت اصول عقاید به کار می برند؛ آنها جماعتی هستند که همیشه ملازم و مصاحب اهل علم و معرفت بوده و از مجالس و محافل آنها دوری نمی گزینند و بالاخره هدف خود را درخواهند یافت، و همچنین است آنان که راه هوس و هوس را می پیمایند و لاابالی گری را ترجیح می دهند، این گروه با دسته و جمعی در تماسند که به آن چه در میان ایشان است فرحناک و شادان بوده و از عواقب کار خود بی خبرند و همانطور که خدای تعالی فرموده: کل حزب بما لدیهم فرحون این دسته از لذائذ عوالم روحانی محروم و خود را به لذائذ آنی و فانی قانع ساخته اند.
و این موضوع جداگانه ایست که از بحث این کتاب خارج است و لکن چون عین این فقرات از دعا اشاره به بعضی از آیات و منطبق با اخباریست که از رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم رسیده و این بیان را در کتاب سلام در قلب اجتماع در باب مجالست و همنشینی مطالبی شایسته آورده است و اخباری را که متناسب از جلد 15 بحارالانوار نقل نموده لذا با اقتباس از آن کتاب شریف ترجمه پاره ای از اخبار را متذکر شده و قبل از ذکر اخبار آیه ای را که خدای تعالی در این باره به پیغمبرش دستور داده است یادآور می شویم.

خدای تعالی به رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم دستور می دهد

سوره الکهف آیه 28 و اصبر نفسک مع الذین یدعون ربهم بالغدوة و العشی یریدون وجهه و لا تعد عیناک عنهم....الخ، ای محمد صلی الله علیه و آله و سلم؛ با کسانی همراه باش که صبح و شام به ذکر پروردگار خویش مترنمند؛ و جز قرب او چیزی نمی جویند، و برای خاطر زرق و برق دنیا از آنها روی مگردان، با کسانی مباش که یاد مرا فراموش کرده و دنبال هوی و هوس خویش را گرفته و کار آنها از دست رفته است.

ذکر پاره ای از اخبار و روایات در خصوص مجالست و همنشینی

رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود هرگاه باغی از باغهای بهشت را در برابر خود باز دیدید از آن استفاده کنید؛ عرض کردند یا رسول الله! باغ بهشت کدامست؟ فرمود: منظورم مجالس و محافل مردم با ایمان و کسانی است که به خدای خویش عقیده دارند.
رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: رفیق نیکو بهتر از تنهایی است، ولی تنهایی از همنشینی با بدان بهتر است، و همچنین فرموده: سعادتمندترین مردم کسی است که با مردم شریف همنشین باشد و نیز فرمود: انسان همواره با رفیق و همنشین خود همفکر و هم عقیده است، و همچنین پیغمبر اسلام همنشین بد را مرده نامیده و می فرماید: همنشینی با مردگان دل انسان را می میراند و مردگان کسانی هستند که ایمان را گم کرده و از احکام به دور افتاده باشند، و نیز فرمود: داناترین مردم کسی است که از مردم نادان بگریزد.
امیرمؤمنان علیه السلام می فرماید: همنشینی با بدان باعث بدبینی به نیکان می شود و رفیق بد کسی است که معصیت خدا را در نظر انسان جلوه دهد.
امام صادق علیه السلام می فرماید: محبوب ترین دوست من کسی است که عیوب مرا به من تذکر دهد، و کسی که رفیق خود را در اشتباه و خطا ببیند و بتواند او را از آن باز دارد و نکند به او خیانت نموده است.
امام باقر علیه السلام می فرماید: رفاقت خویش را با احمق و بخیل و ترسو و دروغگو قرار مده؛ زیرا رفیق احمق به خیال این که کاری به نفع تو انجام می دهد به تو ضرر می رساند، و دوست بخیل از تو می گیرد و به تو نمی دهد و همنشین ترسو از تو و پدر و مادرش فرار می کند و دروغگو از بس خلاف گفته چه بسا راست می گوید و از وی نمی توان قبول کرد.