چهل حدیث، قرآن

محمود شریفی

فصل اول: اهمیت و جایگاه قرآن

حدیث اول : هدایت و قرآن
قال رسول الله علیه السلام:
انی ترکت فیکم امرین لن تضلوا ما ان تمسکتم بهما: کتاب الله و اهل بیتی. (1)
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود:
من دو چیز در میان شما باقی گذاشتم، تا وقتی که به آن دو چنگ زنید هرگز گمراه نخواهید شد: یکی قرآن، دیگری خاندانم.
حدیث دوم: برتری قرآن
قال رسول الله صلی الله علیه و آله:
فضل القرآن علی سائر الکلام کفضل الله علی خلقه.(2)
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود:
برتری قرآن بر سایر سخنها همانند برتری خدا بر مخلوقات اوست.
حدیث سوم: احترام قرآن
قال رسول الله صلی الله علیه و آله:
القرآن افضل شی ء دون الله، فمن وقر القرآن فقد وقر الله و من لم یوقر القرآن فقد استخف بحرمة الله، حرمة القرآن علی الله کحرمة الوالد علی ولده.(3)
رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود:
قرآن جز خدا بهترین و برترین چیزهاست، کسی که احترام قرآن را نگهدارد به خدا احترام کرده است، و کسی که حرمت قرآن را نگه ندارد نسبت به خدا بی احترامی کرده است، احترام به قرآن در پیشگاه الهی همانند احترام پدر بر فرزند است.
حدیث چهارم: رمز جاودانگی قرآن
ن الرضا عن ابیه علیهما السلام ان رجلاً سأل ابا عبدالله علیه السلام ما بال القرآن لایزداد عند النشر و الدراسة الا غضاضة؟
فقال: لأن الله تبارک و تعالی لم یجعله لزمان دون زمان ولا لناس دون ناس، فهو فی کل زمان جدید، و عند کل قوم غض الی یوم القیامة.(4)
امام هشتم علیه السلام از امام کاظم علیه السلام نقل می کند که فرمود: مردی از امام صادق علیه السلام پرسید چگونه است که قرآن هر چه خوانده و منتشر می شود جز بر تازگی و طراوتش افزوده نمی شود؟
امام صادق علیه السلام فرمود: زیرا خداوند آنرا برای زمان و مردم خاصی قرار نداده است، بنابراین در هر عصری نو، پیش هر ملتی تا روز قیامت تازه و شاداب است.
حدیث پنجم: رهبری قرآن
قال رسول الله صلی الله علیه و آله:
علیکم بالقرآن فاتخذوه اماماً و قاتداً، فانه کلام رب العالمین الذی هو منه و الیه یعود، فآمنوا بمتشابهه و اعتبروا بامثاله.(5)
پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله فرمود:
بر شما باد قرآن، پس آنرا رهبر و پیشوای خود قرار دهید، زیرا آن، سخن پروردگار جهانیان است. از طرف اوست و به سوی او بر می گردد، بنابراین به متشابهات آنها هم ایمان آورید و از ضرب المثلهای آن پند گیرید.
حدیث ششم: محتوای قرآن
قال علی علیه السلام:
فی القرآن نبأ ما قبلکم، و خبر ما بعد کم، و حکم ما بینکم. (6)
امام علی علیه السلام فرمود:
تاریخ گذشتگان و آیندگان و برنامه زندگی شما در قرآن است.
حدیث هفتم: شفای قرآن
قال رسول الله صلی الله علیه و آله:
علیکم بالقرآن فانه الشفاء النافع، و الدواء المبارک و عصمة لمن تمسک به، و نجاة لمن تبعه..(7)
پیامبر بزرگوار صلی الله علیه و آله فرمود:
بر شما باد به قرآن، چون قرآن، شفای سودمند، و داروی پربرکت است و نگهبان کسی است که به آن چنگ می زند، و نجاتبخش کسی است که از آن پیروی کند.
حدیث هشتم: نور قرآن
قال الحسن بن علی علیه السلام:
ان هذا القرآن فیه مصابیح النور و شفاء للصدور.(8)
امام حسن مجتبی علیه السلام فرمود:
در این قرآن چراغهای روشن (هدایت) و داروی شفابخش دلهاست.
حدیث نهم : میزان بودن قرآن
قال رسول الله صلی الله علیه و آله:
ایها الناس ما جاءکم عنی یوافق کتاب الله فانا قلته و ما جاءکم بخلاف القرآن فلم اقله.(9)
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود:
ای مردم آنچه از من برای شما نقل می شود چنانچه هماهنگ با قرآن بود بدانید گفتار من است و اگر مخالف با محتوای قرآن گفته من نیست.

فصل دوم: حاملان قرآن و مسئولیت آنان

حدیث دهم : شرافت قرآنیان
قال رسول الله صلی الله علیه و آله:
اشراف امتی حملة القرآن و اصحاب اللیل.(10)
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله:
قرآنیان و شب زنده داران، بزرگواران امت من هستند.
حدیث یازدهم : حامل قرآن
قال رسول الله علیه و آله:
حامل القرآن حامل رایة الاسلام و من أکرامه فقد اکرم الله و من اهانه علیه لعنة الله(11)
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود:
حامل و حافظ قرآن پرچمدار اسلام است، کسی که او را احترام کند خدا را گرامی داشته است، کسی که به او اهانت کند مورد لعن و نفرین خدا خواهد بود.
حدیث دوازدهم: مقام قرآن دانان
قال النبی صلی الله علیه و آله
ان اهل القرآن فی اعلا درجة من الادمیین ما خلا النبیین و المرسلین فلا تستضعفوا اهل القران حقوقهم، فان لهم من الله لمکاناً(12)
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود:
قرآنیان بالاترین مقام انسانی بعد از پیامبران و فرستادگان الهی را دارند، پس حقوق آنان را کم ندانید، زیرا در پیشگاه الهی دارای منزلتی هستند.
حدیث سیزدهم: حاملان و آموزگاران قرآن
عن رسول الله صلی الله علیه و آله:
حملة القرآن هم المعلمون کلام الله و المتلبسون بنور الله. من والاهم فقد والی الله، من عاداهم فقد عاد الله.(13)
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود:
حاملان قرآن همان آموزگاران سخن خدا و در بر کنندگان نور خدایند، کسی که آنان را دوست بدارد، خدا را دوست داشته و کسی که نسبت به آنان دشمنی کند با خدا دشمنی کرده است.
حدیث چهاردهم: مسئولیت قرآن خوان
قال رسول الله صلی الله علیه و آله:
یا معاشر قراء القرآن، اتقوا الله عز و جل فیما حملکم من کتابه، فانی مسئول و انکم مسئولون، انی مسئوول عن تبلیغ الرسالة، و اما انتم فتسألون عما حملتم من کتاب الله و سنتی.(14)
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود:
ای جامعه قرآن خوانان! در مورد آنچه از قرآن خداوند بر دوش شما نهاده تقوای الهی را پیشه کنید، زیرا من و شما مسئولیم، من مسئول ابلاغ رسالتم و از شما درباره آنچه از کتاب خدا و سنت من دارید سؤال خواهد شد.
حدیث پانزدهم: قرآن و وظائف ما
قال النبی صلی الله علیه و آله:
تعلموا القرآن، و تعلموا غرائبه و غرائبه فرائضه و حدوده، فان القرآن نزل علی خمسة وجوه: حلال و حرام و محکم و متشابه و امثال، فاعملوا بالحلال، و دعوا الحرام، و اعملوا بالمحکم، و دعوا المتشابه، و اعتبروا بالامثال..(15)
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود:
قرآن و شگفتیهای قرآن و مفاهیم آن را بیاموزید. مفاهیم قرآن همان واجبات و حدود آن است، زیرا قرآن بر پنج وجه نازل شده است: حلال و حرام و محکم و متشابه و ضرب المثلها، به حلال قرآن عمل کنید، و حرام را رها کنید، به محکمات عمل کنید و متشابه آن را واگذارید و از ضرب المثلها پند گیرید.
حدیث شانزدهم: قرآن برای عمل
قال رسول الله صلی الله علیه و آله:
من تعلم القرآن فلم یعمل به و آثر علیه حب الدنیا و زینتها، استوجب سخط الله تعالی و کان فی الدرجة مع الیهود و النصاری الذین ینبذون کتاب الله وراء ظهورهم.(16)
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود:
کسی که قرآن را بیاموزد و به آن عمل نکند و دنیا دوستی و زینت آن را بر قرآن ترجیح دهد سزاوار خشم خداوند است، و در ردیف یهود و نصاری قرار خواهد داشت که کتاب خدا را پشت سر انداختند.
حدیث هفدهم: قاریان و امیران
عن الصادق عن ابائه علیه السلام قال:
صنفان اذا صلحا صلحت امتی، و اذا فسدا فسدت امتی: الامراء والقراء. (17)
امام صادق علیه السلام به نقل از پدرانش فرمود:
دو گروهند که اگر اصلاح بشوند امت من اصلاح خواهند شد و چنانچه فاسد شوند امت را فاسد خواهند کرد: حاکمان و قاریان قرآن.
حدیث هیجدهم : قرائت بدون عمل
قال رسول الله صلی الله علیه و آله:
و من قرء القرآن و لم یعمل به حشرة الله یوم القیمة اعمی..(18)
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود:
کسی که قرآن بخواند و به آن عمل نکند خداوند او را روز قیامت کور محشور خواهد کرد.
حدیث نوزدهم: قرائت قرآن و گناه
قال النبی صلی الله علیه و آله:
من قرأ القرآن ثم شرب علیه حراماً و آثر علیه حباً للدنیا و زینتها استوجب علیه سخط الله الا ان یتوب الا و انه ان مات علی غیر توبة حاجه القرآن یوم القیمة، فلا یزایله الا مدحوضاً.(19)
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود:
کسی که قرآن بخواند و بعد حرام بخورد و بنوشد یا محبت و زینت دنیا را بر آن برتری دهد مستوجب خشم الهی می شود مگر اینکه توبه کند، و اگر بدون توبه بمیرد، روز قیامت قرآن با او به محاجه برمی خیزد و تا او را محکوم نکند دست برنمی دارد.

فصل سوم: آموزش قرآن

حدیث بیستم: آموزش قرآن
قال النبی صلی الله علیه و آله:
خیارکم من تعلم القرآن و علمه(20)
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود:
بهترین شما کسی است که قرآن آموزد و آموزش دهد.
حدیث بیست و یکم: ارزش آموزش قرآن
عن ابی عبدالله علیه السلام قال:
من تعلم منه حرفاً ظاهراً، کتب الله له عشر حسنات، و محا عنه عشر سیئات، و رفع له عشر درجات، قال لا اقول بکل آیة، و لکن بکل حرف باء، اوتاء او شبههما(21)
امام صادق علیه السلام فرمود:
اگر کسی از قرآن یک حرف بیاموزد، خداوند برای او ده حسنه می نویسد، و ده گناه از او می بخشد، و ده درجه او را بالا می برد، فرمود: نمی گویم، در مقابل هر آیه، بلکه در مقابل هر حرفی مانند باء یا تاء یا همانند آنها.
حدیث بیست و دوم: ثمرات یادگیری قرآن
قال رسول الله صلی الله علیه و آله:
ان اردتم عیش السعداء، و موت الشهداء، و النجاة یوم الحشر، و الظل یوم الحرور، و الهدی یوم الضلالة، فادرسوا القرآن، فانه کلام الرحمن، و حرز من الشیطان و رجحان فی المیزان.(22)
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود:
اگر خواستار زندگی سعادتمندان، و مرگ شهیدان و نجات روز محشر، و سایه در روز قیامت و هدایت در روز گمراهی هستید پس قرآن بیاموزید، زیرا آن گفته خدای مهربان و ایمنی از شیطان و موجب برتری و وزنه خوبیهای شما است.
حدیث بیست و سوم: فهم قرآن، همراه آموزش
قال علی علیه السلام:
تعلموا القرآن فانه احسن الحدیث، و تفقهوا فیه فانه ربیع القلوب، و استشفوا بنوره، فانه شفاء الصدور، و احسنوا تلاوته فانه انفع القصص.(23)
حضرت علی علیه السلام فرمود:
قرآن را بیاموزید که نیکوترین گفتار است، و در آن دانا و آگاه شوید که بهار دلهاست و از نور آن شفا بخواهید، که شفا بخش دلهاست، آن را خوب بخوانید چون مفیدترین قصه هاست.
حدیث بیست و چهارم: مؤمن و آموزش قرآن
عن ابی عبدالله علیه السلام قال:
ینبغی للمؤمن ان لا یموت حتی یتعلم القرآن، او یکون فی تعلمه.(24)
امام صادق علیه السلام فرمود:
شایسته است که انسان مؤمن نمیرد تا قرآن را بیاموزد یا در حال آموزش آن باشد.