چهل حدیث، سیره انبیاء علیه السلام

نویسنده : تهیه و تنظیم:محمود احمدیان

مقدمه

قال الله تبارک و تعالی:
لقد کان فی قصصهم عبرة لاولی الألباب...
سوره یوسف: 111
خداوند تبارک و تعالی می فرماید:
در مطالعه داستان ها و سرگذشت پیامبران (صلوات علیهم) نکته های آموزنده برای هوشمندان وجود دارد.
امام سجاد علیه السلام فرمود:
الا و ان ابغض الناس الی الله من یقتدی بسنة امام و لا یقتدی بأعماله.(1)
هشدار که منفورترین مردم نزد پروردگار، کسی است که شیوه امامی را پیروی کند ولی از سیره عملی او پیروی ننماید.
برای چگونه بودن نیاز به الگو داریم و نقش الگو در تربیت چنان چنان روشن است که نیازی به بیان و توضیح نیست.
آنچه در این الگوگیری و اسوه یابی و تأسی به اخلاق اولیاء کارساز است، آشنایی با جزئیات صفات و رفتار آن حضرات است، نه کلیات. خوشبختانه در کتب حدیث و سیره، نمونه های رفتاری پیامبر و امامان بصورت ریز و جزئی آمده است که آشنایی با آنها بسیار سودمند است و گامی جهت خودسازی و تعالی بخشیدن به جامعه است
انسان در دید ژرف نگر، اسلام، بیابانگردی سرگردان و گمگشته ای در تاریکزار زندگی نیست. او کشتی شکسته ای شور بخت و ناامید و و اسیر موجهای بیم زا و هراس آفرین نمی باشد.
بلکه موجودی مسؤول است که با مقصد و مقصودی مشخص، با زاد و توشه ای کامل و راهنمایانی درونی و برونی به سفری پرداخته که از صحرای عدم آغاز می شود و تا بار یافتن به لقاء الهی ادامه دارد.
تمامی نیروهای خلقت، انسان را در این سفر صادقانه یاری می کنند و خدا با لطف بیکران خویش به هدایت او از راههای گوناگون پرداخته است و بهترین جایگاه جاودانه را در سرای آخرت برای او مهیا کرده است.
انسان برای به دست آوردن نیک بختی خویش و سعادتمندی جامعه و رضایت خداوند باید در طول این سفر چگونه زیستن را بیاموزد و این آموزه ها را در زندگی خویش بکار گمارد.
اسلام عزیز برای پاسخ گویی بدین سؤال بسیار اساسی دو شیوه را دنبال نموده است:
الف: بیان احکام و دستورهای زندگی از آغاز تا فرجام
ب: ارائه الگوهای تربیتی و نمونه های عینی کمال بر اساس همین شیوه دوم در قرآن مجید بارها از پیامبران و دیگر انسانهای والا سخن به میان آمده است، و از جنبه های الگویی آنان ستایش شده تا دیگران نیز به آنان تأسی بجویند.
در مکتب حیاتبخش تشیع (اسلام راستین) معرفی این الگوهای الهی گسترده تر است و پیشوایان معصوم که بهترین اسوه ها و الگوهای زندگی هستند فرا روی چشمان باز و دلهای آگاه قرار دارند تا آنانکه مسئولیت الهی و رسالت انسانی خویش را درک کرده اند و تصمیم برای رسیدن به چکادهای فرازمند فضیلت و کمال دارند با درس گرفتن از آنان زیستنی شرافتمندانه که سعادت دنیا و آخرت را تأمین می کند در پیش گیرند.
پیامبران و امامان معصوم علیه السلام، اسوه بشریت اند و تبعیت عملی از آنان رهنمون کمال جویان است.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود:
ادبنی ربی فاحسن تأدیبی(2)،
خداوند مرا تأدیب کرده و ادبم را نیکو ساخته است.
ویژگی سیره معصومین در این است که مورد پسند و قبول پروردگار است و با اطمینان می توان از آن پیروی کرد.
در راستای این هدف و برای معرفی سیره عملی انبیاء و معصومین علیه السلام گروهی از شیفتگان اهلبیت علیه السلام در حوزه علمیه قم طی سالیانی در گستره کتابهای بسیاری دست به تحقیق وسیعی زده اند که بخواست خداوند مجموعه ارزشمندی را به زودی تقدیم امت اسلامی خواهند نمود.
اکنون به عنوان نمونه ای از دریای مواج و گرانقدر روایات، چهل حدیث از سیره هر یک از معصومین علیه السلام و مجموع پیامبران در یکجا به پیشگاه امت اسلامی عرضه می شود. امید که همه ما را چراغ راه و ره توشه سفری باشد برای رسیدن به سعادت دنیا و نیک بختی آخرت.
در این چهل حدیث، با شمه ای از روشها و اخلاقیات و ویژگیها و سیره سازنده و حیاتبخش انبیاء علیه السلام آشنا می شویم امید است خداوند متعال توفیق بیشتر برای پیمودن راه آن بزرگواران را بهمه ما عنایت فرماید و کمک نماید تا بتوانیم از فرهنگ غنی پیامبران علیه السلام بیشتر بهره برداری نماییم.

فصل اول : رسالت پیامبران علیه السلام

1: انبیاء علیه السلام و شناخت خدا

عن هشام بن الحکم قال: قال لی أبوالحسن موسی بن جعفر علیهما السلام
... یا هشام ما بعث الله أنبیائه و رسله الی عباده الا لیعقوا عن الله، فأحسنهم استجابة أحسنهم معرفة، و أعلمهم بأمرالله أحسنهم عقلاً، و أکملهم عقلاً أرفعهم درجة فی الدنیا و الآخرة...
هشام بن حکم گوید حضرت ابوالحسن موسی بن جعفر علیه السلام به من فرمود:
ای هشام! خداوند پیامبران و رسولان را برای تعقل درباره خود مبعوث گردانید. آن که از خدا شناخت بیشتری دارد خوش پذیراتر است، داناتر به امر خدا از عقل بهتری برخوردار است و عاقلترین مردم، در دنیا و آخرت مقام و رتبه بالاتری دارد.
اصول کافی 1: 25