جامع آیات و احادیث موضوعی نماز، جلد دوم

نویسنده : عباس عزیزی

1997 - راز تشهد در بیان امام عسکری (ع)

قال العسکری - علیه السلام - فی تفسیره:
ثم لا یزال یقول الله لملائکة - هکذا فی کل رکعة - حتی اذا قعد للتشهد الاول و التشهد الثانی، قال الله تعالی یا ملائکتی قد قضی خدمتی و عبادتی و قعد یثنی علی و یصلی علی محمد نبی لاثنین علیه فی ملکوت السموات و الارض و لا صلین علی روحه فی الارواح فاذا صلی علی امیرالمؤمنین - علیه السلام - فی صلاته: قال الله له: یا عبدی! لاصلین علیک کما صلیت علیه و لاجعلنه شفیعک کما استشفعت به؛
سپس مدام خداوند تعالی - در هر رکعت از نمازی که بنده می خواند - خطاب به ملائکه چنین خواهد گفت: تا زمانی که برای تشهد اول و تشهد دوم نشست در این هنگام خدای تعالی می گوید: ای ملائکه من! به تحقیق به جا آورد بنده من خدمت و عبادت مرا و اکنون نشسته و ثنای مرا می کند و درود بر محمد پیغمبر من می فرستد هر آینه بر او ثنا می فرستم در ملکوت آسمانها و زمین و هر آینه درود بر روح او می فرستم، و زمانی که درود بر امیرالمؤمنین (ع) در نمازش فرستاد، خدا به او می گوید: ای بنده من! هر آینه من بر تو درود می فرستم، کما اینکه تو بر علی درود می فرستی، هر آینه او را شفیع تو قرار می دهم، چنانچه تو به وسیله او طلب شفاعت کردی.
(بحارالانوار، ج 82، ص 221)

1998 - اسرار تشهد

قال الصادق - علیه السلام -:
التشهد ثناء علی الله تعالی. فکن عبداً له فی السر خاضعاً له فی الفعل کما انک عبد له بالقول و الدعوی. وصل صدق لسانک بصفاء صدق سرک فانه خلقک عبداً و امرک ان تعبده بقلبک و لسانک و جوارحک، و ان تحقق عبودیتک له بربوبیته لک، و تعلم ان نواصی الخلق بیده فلیس لهم نفس و لا لحظ الا باذنه و ارادته قال الله - عزوجل -: و ربک یخلق ما یشاء و یختار ما کان لهم الخیرة: امرهم سبحان الله و تعالی عما یشرکون فکن عبداً شاکراً بالفعل کما انک عبد ذاکر بالقول و الدعوی. و صل صدق لسانک بصفاء سرک فانه خلقک؛ فعزوجل ان یکون ارادة و مشیة لاحد الا بسابق ارادته و مشیته. فاستعمل العبودیة فی الرضا بحکمه و بالعبادة فی اداء اوامره. و قد امرک بالصلوة علی نبیه محمد - صلی الله علیه و آله - فاوصل صلوته بصلوته و طاعته بطاعته و شهادته بشهادته. و انظر لا یفوتک برکات معرفة حرمته، فتحرم عن فائدة صلوته و امره بالاستغفار لک و الشفاعة فیک ان اتیت بالجواجب فی الامر و النهی و السنن و الاداب؛ و تعلم جلیل مرتبته عند الله - عزوجل -؛
تشهد ستایش خداوند تعالی است؛ پس در باطن و ضمیر بنده او و در عمل و کردار خاضع برای او باش، همچنان که در سخن و ادعا بنده او هستی و راستی زبانت را به صفای صدق ضمیرت بپیوند، که او تو را بنده آفریده و دستورت داده تا با قلب و زبان و (همه) اعضا و جوارحت عبادتش کنی و بدان جهت که او پروردگار تو است، بندگی او نمایی، و بدانی که اختیار و سرنوشت خلق به دست اوست و کس را یارای هیچ نفسی و نیم نگاهی جز به توان و خواست او نیست و جز با اجازه و اراده او قادر به انجام کوچکترین کاری در مملکت او نمی باشد خداوند عزوجل فرموده: پروردگار تو آنچه بخواهد می آفریند و انتخاب و اختیار می کند و آنان را در کارهایشان گزینش و انتخاب نیست، منزه و برتر است خدا از آنچه شرک می ورزند پس بنده سپاسگزار خدا باش در عمل، آن سان که به زبان و و ادعا ذکر او گویی، و راستی زبانت را به صفای ضمیرت بپیوند که او تو را آفریده (و از درونت آگاه است) پس برتر و والاتر از آن است که کسی را بدون آنکه نخست او اراده کند، اراده ای باشد؛ پس با تسلیم و رضا به فرمان او باش و با عبادت کردن به وسیله انجام اوامرش بندگی به جای آر و تو را به صلوات بر پیامبرش محمد (ص) امر کرده، پس نماز خدا را با صلوات بر پیامبر (ص) و طاعت او را با طاعت آن حضرت و شهادت (به وحدانیت) او را به شهادت (به رسالت) آنجناب وصل کن، و بکوش تا برکات معرفت حرمت آن جناب از دستت نرود و از بهره درود فرستادن او (اشاره به آیه 103 سوره توبه) غافل نشوی که اگر به آنچه فعل یا ترکش واجب است و به سنن و آداب عمل کنی، و مرتبت بلند او را نزد خداوند بدانی او به فرمان خدا برایت استغفار کند و درباره ات شفاعت نماید (اشاره به آیه 159 سوره آل عمران و آیات دیگر).
(مصباح الشریعة، باب 17، بحارالانوار، ج 82، ص 284)

فصل سی و پنجم: ارکان نماز، سلام