جامع آیات و احادیث موضوعی نماز، جلد دوم

نویسنده : عباس عزیزی

1889 - سجده ناقص

عن علی بن جعفر عن موسی ابن جعفر - علیهماالسلام - قال:
سألته عن الرجل یسجد ثم لا یرفع یدیه من الارض حتی یسجد الثانیة هل یصلح له ذلک؟ قال: ذلک نقص فی الصلاة؛
علی بن جعفر گوید: از موسی بن جعفر (ع) پرسیدم: اگر کسی سجده کند و سر از سجده بردارد، ولی دستها را همچنان تا سجده دوم بر زمین نگاه دارد؟ آیا نمازش درست است، فرمود: این کار نقصی در نماز است.
(بحارالانوار، ج 85، ص 134)

1890 - مواضع سجده

قال الباقر - علیه السلام -:
السجود علی سبعة اعظم: الجبهة والکفین و الرکبتین و الابهامین و ترغم بأنفک، اما المفترض فهذه السبعة و اما الارغام فسنة؛
سجده بر هفت موضع است: پیشانی کف دستها، زانوها و دو انگشت ابهام (پا) و بینی را بر زمین می گذاری، لیکن واجب همان هفت موضع است و گذاشتن بینی مستحب است.
(بحارالانوار، ج 85، ص 134)

1891 - حقیقت سجده

قال الصادق - علیه السلام -:
ما خسر و الله من اتی بحقیقة السجود، و لو کان فی العمر مرة واحدة، و ما افلح من خلا بربه فی مثل ذلک الحال شبیهاً بمخادع لنفسه غافل لاه عما اعد الله للساجدین من انس العاجل، و راحة الاجل، و لا بعد ابداً عن الله من احسن تقربه فی السجود، و لا قرب الیه ابداً من اساء ادبه و ضیع حرمته بتعلیق قلبه بسواه فی حال سجوده، فاسجد سجود متواضع ذلیل علم انه خلق من تراب یطأه الخلق و انه رکب من نطفة یستقذرها کل احد و کون و لم یکن. و قد جعل الله معنی السجود سبب التقرب الیه بالقلب و السر و الروح، فمن قرب منه بعد من غیره، الا یری فی الظاهر انه لا یستوی حال السجود الا بالتواری عن جمیع الاشیاء و الاحتجاب عن کل ما تراه العیون، کذلک اراد الله تعالی امر الباطن فمن کان قلبه متعلقاً فی صلاته بشی ء دون الله، فهو قریب من ذلک الشی ء بعید من حقیقة ما اراد الله منه فی صلاته، قال الله - عزوجل -: ما جعل الله لرجل من قلبین فی جوفه و قال رسول الله - صلی الله علیه و آله -: قال الله - عزوجل - لا اطلع علی قلب عبد فاعلم منه حب الاخلاص لطاعتی لوجهی، و ابتغاء مرضاتی الا تولیت تقویمه و سیاسته و من اشتغل فی صلاته بغیری فهو من المستهزئین بنفسه و مکتوب اسمه فی دیوان الخاسرین؛
به خدا قسم! کسی که حقیقت سجود را به جای آورد، زیان نکند، اگر چه در تمام عمرش تنها یک بار چنی کند و رستگار نشود کسی که در چنین حالتی مانند کسی که خود را فریب می دهد با خدایش خلوت کند و از آنچه که برای ساجدان آماده کرده غافل باشد (یعنی) انسی دنیوی و آسایشی اخروی و آنکس که به واسطه تعلق قلب خویش به جز خدا در حال سجود ادبش را نگاه ندارد و حرمتش را ضایع کند او را قربی نباشد پس چون شخص متواضع و ذلیلی سجده کن که می داند او را از خاکی که مردمان بر آن پای می نهند بیافریده اند و او در نطفه ای بوده که همه از بویش متنفرند و قبلا نبوده و بعدا موجود شده است و خداوند حقیقت سجود را وسیله ای قرار داد تا انسان به قلب و باطن و روحش بدو تقرب جوید. پس هر کسی که بدو نزدیک شود، از غیر او دور گردد آیا نمی بینی که ظاهر سجده درست نیاید جز با مخفی شدن از جمیع اشیاء و مستور گشتن از هرآنچه چشمها می بینند؛ همین طور، خداوند نیز امر باطن را خواهان است پس کسی که قلبش در نماز به چیزی جز خداوند تعلق یابد، از آنچه که خدا در نماز از او خواسته دور و به آن چیز که بدان تعلق یافته نزدیک است. خداوند - عزوجل - می فرماید: خداوند در سینه کسی دو قلب ننهاده است و پیامبر خدا (ص) فرمود: خداوند می فرماید: قلب هیچ بنده ای را نبینم که در آن حب اخلاص برای عبادتم و طلب رضایم باشد، مگر آن که قوام و اداره امورش را عهده دار شوم و آنکس که در نمازش به کسی جز من مشغول شود از کسانی باشد که خود را به استهزاء گرفته اند، و نامش در دیوان زیانکاران نوشته شود.
(بحارالانوار، ج 85، ص 136)