فهرست کتاب


آشنایی با علوم اسلامی جلد سوم:اصول فقه

متفکر شهید استاد مرتضی مطهری‏‏‏‏‏‏‏‏

7. کتاب التدبیر و المکاتبه والاستیلاد

تدبیر و مکاتبه و استیلاد سه موجب از موجبات آزادی است. تدبیر این است که مالک وصیت می کند که برده بعد از مردنش آزاد باشد. مکاتبه این است که برده با مالک خود قرارداد منعقد می کند که با پرداخت وجهی آزاد شود. درقرآن تصریح شده که اگر چنین تقاضایی از طرف برده شد و در آنها خیری تشخیص دادید، یعنی ایمانی در آنها تشخیص دادید (یا اگر تشخیص دادید که می تواند خود را اداره کند و بیچاره نمی شود) تقاضای او را بپذیرید و سرمایه ای هم از ثروت خود در اختیار او بگذارید. استیلاد این است که کنیزی از مالک خود حامله شود. اینچنین زن بعد از فوت مالک قهرا در سهم فرزند خود قرار می گیرد و چون هیچکس مالک عمودین خود نمی شود خودبه خود آزاد می گردد.

8. کتاب الاقرار

اقرار به حقوق قضایی مربوط است. یکی از موجباتی که حقی را بر انسان ثابت می کند اقرار خود او است. اگر کسی بر دیگری ادعا کند که فلان مبلغ از او طلبکار است باید دلیل و شاهد اقامه کند، اگر شاهد و دلیلی نداشته باشد ادعایش مردود است. اما اگر خود آن دیگری یک نوبت اقرار کند به اینکه مدیون است، این اقرار جای هر شاهد و دلیلی را پر می کند. اقرارالعقلاء علی انفسهم جائز.

9. کتاب الجعاله

جعاله از نظر ماهیت شبیه اجاره انسانها است. اجیر گرفتن انسانها به این نحو است که انسان کارگر یا صنعتگر مشخصی را اجیر می کند که در مقابل فلان مبلغ مزدی که می گیرد فلان عمل معین را انجام دهد. ولی در جعاله شخص معینی اجیر نمی شود بلکه صاحب کار اعلان عمومی می کند که هرکس فلان کار را برای من انجام دهد فلان مبلغ به او می پردازم.