فهرست کتاب


آشنایی با علوم اسلامی جلد سوم:اصول فقه

متفکر شهید استاد مرتضی مطهری‏‏‏‏‏‏‏‏

4. کتاب الحجر

حجر یعنی منع. مقصود ممنوع التصرف بودن است. در موارد زیادی مالک شرعی در عین مالکیت تامه، ممنوع التصرف است. مفلس که قبلاً یاد شد یکی از این گونه افراد است. همچنین است طفل نابالغ، دیوانه، سفیه، مریض در مرض موت نسبت به وصیت در مازاد از ثلث ثروت خود. و همچنین است به قولی مریض در مرض موت نسبت به نقل و انتقالهای مالیش در مازاد از ثلث دارائی خود.

5. کتاب الضمان

ضمان همان چیزی است که در عرف امروز فارسی زبانان ضمانت نامیده میشود. یعنی کسی در برابر یک نفر طلبکار یا مدعی طلبکاری عهده دار دین او میشود واز او به اصطلاح ضمانت میکند. درباره حقیقت ضمان میان فقه شیعه با فقه سنی اختلاف است. ازنظر فقه شیعه ضمان نقل دین ازذمه مدیون به ذمه ضامن است یعنی پس از ضمان، شخص طلبکار حق مطالبه از مدیون اولی را ندارد، فقط حق دارد از ضامن مطالبه کند. البته ضامن اگر به تقاضای مدیون ضمانت کرده باشد می تواند پس از پرداخت به طلبکار، از مدیون استیفا کند. ولی از نظر فقه اهل تسنن، ضمان ضم عهده ای برعهده دیگر است، یعنی پس از ضمان، طلبکار حق دارد که از مدیون اولی مطالبه کند و یااز ضامن. محقق در ضمن کتاب ضمان احکام باب حواله و باب کفاله را هم ذکر کرده است.

6.کتاب الصلح

در این کتاب احکام مصالحه بیان میشود. مقصود از صلح در اینجا غیر از صلحی است که در کتاب جهاد بیان میشود. صلح کتاب جهاد درباره قراردادهای سیاسی است و کتاب الصلحی که در باب عقود ذکر میشود مربوط به امور مالی و حقوق عرفی است، مثل اینکه دینی که میزانش مجهول است به مبلغ معینی صلح میشود. صلح معمولا در مورد دعاوی و اختلافات واقع میشود.