فهرست کتاب


آشنایی با علوم اسلامی جلد سوم:اصول فقه

متفکر شهید استاد مرتضی مطهری‏‏‏‏‏‏‏‏

9. کتاب الجهاد

در این کتاب مسئله جنگهای اسلامی مطرح است. اسلام دین اجتماعی و مسئولیتهای اجتماعی است. از این رو جهاد در متن دستورات اسلام قرار گرفته است. جهاد بر دو قسم است: ابتدایی و دفاعی. از نظر فقه شیعه جهاد ابتدائی منحصراً زیر نظر پیغمبر اکرم یا امام معصوم میتواند صورت گیرد و لاغیر. این چنین جهادی تنها بر مردان واجب است ولی جهاد دفاعی در همه زمانها بر همه مردم اعم از مرد و زن واجب است.
ایضاً جهاد یا داخلی است یا خارجی. اگر گروهی از مردم بر امام مفترض الطاعه مسلمین خروج کنند آنچنانکه خوارج یا اصحاب جمل و اصحاب صفین کردند جهاد با آنها نیز واجب است. در فقه، احکام جهاد و احکام ذمه یعنی شرایط پذیرفتن غیرمسلمان تحت عنوان تابعیت دولت اسلامی، و همچنین درباره صلح میان دولت اسلامی و دولت غیراسلامی به تفصیل بحث می شود.

10. امر به معروف و نهی از منکر

اسلام به حکم اینکه دین اجتماعی و مسئولیتهای اجتماعی است و محیط مناسب را شرط اصلی اجراء برنامه آسمانی و سعادت بخش خود می داند یک مسئولیت مشترک برای عموم به وجود آورده است. همه مردم موظفند که پاسدار فضیلتها و نیکیها و نابود کننده بدیها و نادرستیها باشند.
پاسداری نیکیها به نام امر به معروف و ستیزه گری با بدیها نهی از منکر نامیده میشود امر به معروف و نهی از منکر در فقه اسلامی، شرایط و مقررات و نظاماتی دارد که در فقه مسطور است.
تا اینجا ده باب عبادات پایان میپذیرد و نوبت عقود می رسد.

درس هفتم: ابواب و رؤوس مسائل فقه (2)

محقق میگوید: قسم دوم عقود است و مشتمل بر پانزده کتاب است:
1. کتاب التجارة. در این کتاب درباره خرید و فروش، شرایط طرفین معامله (یعنی خریدار و فروشنده) و شرایط عوضین، شرایط عقد یعنی صیغه معامله، و همچنین درباره انواخ خرید و فروشها: معامله نقد، معامله نسیه که جنس نقد است و پول مدت دارد، معامله سلف که عکس آن است یعنی پیش فروش است: پول نقد دریافت میشود و جنس مدت دار است، بحث میشود. البته معامله ای که همجنس و هم پول هر دو مدت دار باشد باطل است. و همچنین در باب بیع درباره مرابحه، مواضعه، تولیة بحث میشود. مقصود از مرابحه در اینجا این است که شخصی معامله می کند و بعد با گرفتن یک مقدار سود معامله را به دیگری واگذار میکند. و مواضعه بر عکس است، یعنی معامله را با مقداری کسر و تحمل ضرر به دیگری واگذار میکند. و تولیه این است که معامله را بدون سود و زیان به دیگری واگذار می نماید.