فهرست کتاب


با امام در میهمانی خدا

احمد ضرابی

جدول مراقبه: رسیدگی به ایتام

چنانچه مایل هستید حداقل یکی از توصیه های فوق را در ایام معنوی این ماه مبارک به منظور خودسازی عملی سازید. شماره توصیه انتخابی خود را در جدول زیر بنویسید و در هر روزی که توفیق اجرای آن را یافتید برای خود علامت مثبتی () مقابل همان روز ثبت نمایید.
صفحه 42

11 - توبه از گناهان

متن: و توبوا الی الله من ذنوبکم.
ترجمه: از گناهانتان بسوی خداوند توبه کنید.
حقیقت توبه - به معنای باز گشت به سوی خدا - از قلب شروع شروع شده، با اندوه و تأسف، ندامت و پشیمانی از گذشته شکل می گیرد، و با غیرت و عزم، جدیت و تلاش نسبت به حفظ فرصت باقیمانده در آینده و عدم باز گشت به گناهان قوت گرفته، کمر راست می کند. توشه مهم این سفر الهی در ایام جوانی صفای فطرت و در پیری پر فروغ نگه داشتن نور امید به رحمت خداوند است.
بر جوانها حتم و لازم است که تا فرصت جوانی و صفای باطنی و فطرت اصلی باقی و دست نخورده است، در صدد تصفیه و تزکیه بر آیند و ریشه های اخلاق فاسده و اوصاف ظلمانیه را از قلوب خود بر کنند که با بودن یکی از اخلاق زشت ناهنجار، سعادت انسان در خطر عظیم است.
و نیز در ایام جوانی اراده و تصمیم انسان، جوان است و محکم. از این جهت نیز، اصلاح برای انسان آسانتر است. ولی در پیری اراده سست و تصمیم، پیر است، چیره شدن بر قوا مشکلتر است. ولی پیران نیز نباید از اصلاح نفس و تزکیه آن غفلت کنند و مأیوس شوند زیرا که باز هر چه است تا انسان در این عالم است - که دار تبدل و تغیر و منزل هیولی و استعداد است - انسان با هر زحمت هم هست خود را می تواند اصلاح کند، و امراض مزمنه نفسانیه به هر درجه هم برسد از استحکام، باز می توان قلع ماده نمود. و هیچ مرضی از امراض نفسانیه نیست الا آنکه آن را تا در این عالم است انسان می تواند اصلاح کند، گرچه در نفس ریشه کرده باشد و ملکه شده باشد و مستحکم گردیده باشد.(46)
بدان که از برای توبه کامله ارکان و شرایطی است که تا آنها محقق نشود، توبه صحیحه حاصل نشود و ما به ذکر عمده آنها که لازم است می پردازیم.
یکی از آنها که رکن رکین اوست، ندامت و پشیمانی است از گناهان و تقصیرات گذشته؛ و دیگر، عزم بر برگشت ننمودن بر آن است همیشه. و این دو در حقیقت محقق اصل حقیقت توبه و به منزله مقومات ذاتیه آن است. و عمده در این باب تحصیل این مقام و تحقق به این حقیقت است. و آن چنان صورت پذیرد که انسان متذکر تأثیر معاصی در روح و تبعات آن در عالم برزخ و قیامت بشود از وجه معقول و منقول، چنانچه پیش اصحاب معرفت مبرهن و در اخبار اهل بیت عصمت، علیهم السلام، وارد است که از برای معاصی در عالم برزخ و قیامت صورتهایی است به مناسبت آنها، که در آن عالم دارای حیات و اراده هستند و انسان را از روی شعور و اراده عذاب و آزار می نمایند، چنانچه آتش جهنم نیز از روی شعور و اراده انسان را می سوزاند، زیرا که آن نشئه، نشئه حیات است(47).
مانع اصلی سیر انسان بسوی کمالات و شکوفایی استعداد های انسان گناهان اوست که عین مخالفت با مبدأ مهربان و رب رحیم است و ماه مبارک رمضان در واقع فرصتی است برای تطهیر خود. اما به یک نظر این گذشته ها نیست که مانع سعادت است؛ بلکه مانع اصلی آینده و بنای او بر تکرار اعمال بد خود در آینده است؛ زیرا اگر تصمیم خود را نسبت به آینده قطعی کند و صادق باشد گذشته مورد مغفرت الهی خواهد بود؛ زیرا حقیقت توبه همین تصمیم جدی بر عدم بازکشت به گناهان است.

توصیه های عملی:

1 - تقویت حسرت و پشیمانی از گناهان بوسیله مطالعه و تحقیق در آثار دنیوی و اخروی گناهان و یاد و تذکر مداوم به آنچه دانسته و توجه به مانعیت عظیم گناهان در سیر بسوی حق تعالی.
2 - جدیت در از دست ندادن فرصتها برای جبران گذشته.
3 - توجه تفصیلی به گذشته خود در بخاطر آوردن گناهانی که بدون توبه و پشیمانی از آنها گذشته و توبه حقیقی از آنها ننموده است.