فهرست کتاب


با امام در میهمانی خدا

احمد ضرابی

1 - تعظیم

فهم عظمت هر چیز به فهم حقیقت آن است.بدان ای عزیز که عظمت هر کلامی و کتابی یا به عظمت متکلم و کاتب آن است، یا به عظمت مطالب و مقاصد آن است، یا به عظمت نتایج و ثمرات آن است، یا به عظمت رسول و واسطه آن است، یا به عظمت مرسل الیه و حامل آن است، یا به عظمت حافظ و نگاهبان آن است، یا به عظمت شارح و مبین آن است و یا به عظمت وقت ارسال و کیفیت آن است. ...و جمیع این امور که ذکر شد، در این صحیفه نورانیه به وجه اعلی و اوفی موجود بلکه از مختصات آن است، که کتاب دیگری را در آن یا اصلاً شرکت نیست و یا به جمیع مراتب نیست.(19).
مقصود ما آن است که راه استفاده از این کتاب شریف را، که تنها کتاب سلوک الی الله و یکتا کتاب تهذیب نفوس و آداب و سنن الهیه است و بزرگتر وسیله رابطه بین خالق و خلق و عروه الوثقی و حبل المتین تمسک به عز ربوبیت است، باید به روی مردم مفتوح نمود، علماء و مفسرین تفاسیر فارسی و عربی بنویسند و مقصود آنها بیان تعالیم و دستورات عرفانی و اخلاقی و بیان کیفیت ربط مخلوق به خالق و بیان هجرت از دارالغرور به دارالسرور و الخلود باشد، به طوری که در این کتاب شریف به ودیعت گذاشته شده(20).

2 - تعلیم:

اکنون که مقاصد و مطالب این صحیفه الهیه را دانستی، یک مطلب مهمی را باید در نظر بگیری که با توجه به آن راه استفاده از کتاب شریف بر تو باز شود و ابواب معارف و حکم بر قلبت مفتوح گردد. و آن، آن است که به کتاب شریف الهی نظر تعلیم داشته باشی و آن را کتاب تعلیم و افاده بدانی، و خود را موظف به تعلم و استفاده بدانی. و مقصود ما از تعلیم و تعلم و افاده و استفاده آن نیست که جهات ادبیت و نحو و صرف را از آن تعلیم بگیری یا حیث فصاحت و بلاغت و نکات بیانیه و بدیعیه را از آن فراگیری، یا در قصص و حکایات آن به نظر تاریخی و اطلاع بر امم سالفه بنگری؛ هیچ یک از اینها داخل در مقاصد قرآن نیست و از منظور اصلی کتاب الهی به مراحلی دور است(21).

3 - تفکر:

مقصود از تفکر آن است که از آیات شریفه جستجوی مقصد و مقصود کند. عمده در این باب آن است که انسان بفهمد تفکر ممدوح کدام است، و الا در این که تفکر در قرآن و حدیث ممدوح است، شک نیست. بهترین تعبیرها از برای آن، آن است که خواجه عبدالله انصاری، قدس سره، می کند. قال: اعلم ان التفکر تلمس البصیره لاستدراک البغیه(22) یعنی تفکر جستجو نمودن بصیرت است - که چشم قلب است - برای رسیدن به مقصود و نتیجه، که غایت کمال آن است. و معلوم است مقصد و مقصود سعادت مطلقه است که به کمال علمی و عملی حاصل آید(23).
4 - تطبیق:
یکی از آداب مهمه قرائت قرآن که انسان را به نتایج بسیار و استفادات بیشمار نائل کند تطبیق است و آن چنان است که در هر آیه از آیات شریفه که تفکر می کند، مفاد آن را با حال خود منطبق کند، و نقصان خود را به واسطه آن مرتفع کند و امراض خود را بدان شفا دهد.(24)
پس، وظیفه سالک الی الله آن است که خود را به قرآن شریف عرضه دارد، و چنانچه میزان در تشخیص صحت و عدم صحت و اعتبار و لا اعتبار حدیث، آن است که آن را به کتاب خدا عرضه دارند و آن چه مخالف آن باشد باطل و زخرف شمارند، میزان در استقامت و اعوجاج و شقاوت و سعادت آن است که در میزان کتاب الله درست و مستقیم در آید. و چنانچه خلق رسول الله قرآن است، خلق خود را با قرآن باید متوافق کند تا با خلق ولی کامل نیز مطابق گردد و خلقی که مخالف کتاب الله است، زخرف و باطل است.(25).