عین الحیات

نویسنده : علامه محمد باقر مجلسی رحمة الله علیه

سخن مصحح

پیشگفتار

1. عین الحیات در یک نگاه

عین الحیات کتابی است فارسی در اخلاق و عرفان اسلامی شیعی اثر عالم نامدار اواخر دوران صفوی ملا محمدباقر مجلسی (متولد سال 1037 و در گذشته به سال 1110 ه.ق). این کتاب ترجمه و شرح سفارشها و توصیه های اخلاقی پیامبر اکرم (ص) به ابوذر غِفاری صحابی معروف آن حضرت است. نثر کتاب در بیشتر بخشها از نمونه های نثر ساده و روان دوران صفوی است و شرحها عمدتا شامل نقل ترجمه روایات پیامبر و امامان معصوم درباره هر موضوع می شوند. هدف مؤلف آن بوده است که با این کتاب، مردم عادی و غیر متخصص را با عرفان اسلام اصیل آشنا سازد و آنها را از گرایش به عرفانهای آمیخته با عناصر مسیحی، بودایی، یونانی، هندی، مانوی، زرتشتی و تسنن بازدارد و به عرفان در تشیع ناب سوق دهد؛ عرفانی که در آن، شریعت و طریقت یکی می شوند، دنیا و آخرت به همزیستی می رسند و خلق و مخلوق و زن و فرزند و دوست می توانند به جای آن که حجاب حق باشند، به عنوان جلوه حق و وسیله قرب حق به کار آیند؛ عرفانی که در آن، سالک خوش می زید، خردمندانه می اندیشد، عالمانه می نگرد، زیبایی می آفریند و مسند حکومت و مکنت و پهنه مبارزه و نبرد به همان اندازه مرکب سلوک اوست که زمین فقر و مسکنت و محراب عبادت؛ عرفان بندگی، زندگی و سرزندگی، نه عرفان دریوزگی، درماندگی و واپسماندگی؛ عرفان تعالی و ستیز، نه عرفان خواری و گریز؛ عرفانی که در آن، عشق ورزی با همسر، مهرورزی با فرزند و شادی آفرینی در قلب مؤمن، گاه با ثواب برترین ذکرها و مقبولترین توبه ها و استغفارها برابری می کند.