شهابُ الحکمة در آداب و اخلاق و حکمت عملی

نویسنده : شیخ شرف الدین یحیی المفتی البحرانی

ص: باب ص : باب الصاد

522 - صلوا کما رأیتمونی اصلی.
- نماز بخوانید همانگونه که نماز خواندن مرا می بینید.
523 - صدقة السر تطفی غضب الرب.(513)
- صدقه دادن در پنهانی، خشم پروردگار را فرو نشاند.
524 - صلوا أرحامکم، ولو بالسلام علیهم.
- خویشان و ارحام خودتان را صله کنید، اگر چه با سلام دادن به آنها باشد.
525 - صوم العید حرام.
- روزه گرفتن در روز عید (فطر و اضحی) حرام است.
526 - صوم الوصام حرام.
- روزه وصال (دو روز پشت سر هم روزه بودن و چیزی نخوردن) حرام است.
527 - صغروا، رغفانکم، فان فی کل رغیف برکة.
- لقمه های خود را کوچک بگیرید، که در هر لقمه ای برکتی است.
528 - صلوتنا هذه لا یصلح فیها شیی ء من کلام الادمیین.
- سخن گفتن با اشخاص در حین نماز صحت آن را از بین می برد و باطل می شود.
529 - صلة الأرحام و حسن الخلق زیادة فی الایمان.
- صله رحم و خوشخوئی ایمان را زیاد می کند.
530 - صلة الأرحام و حسن الجوار زیادة فی الأموال.
- صله رحم و خوش رفتاری با همسایگان ثروت را زیاد می کند.
531 - صاحب الرحل یشرب اول القوم و یتوضا آخرهم.(514)
- صاحب منزل قبل از دیگران شروع به خوردن و آشامیدن می کند و بعد از همه دست از غذا می کشد.
532 - صلوة فریضة خیر من عشرین حجة.
- یک نماز واجب بهتر است از بیست بار حج رفتن.
تعلیق :
بأسانیدهم عن الصادق (علیه السلام) قال: صلوة فریضة خیر من عشرین حجة، و حجة خیر من بیت مملوء ذهبا یتصدق منه حتی یفنی.(515)
از امام صادق (علیه السلام) نقل شده که فرمود: نماز فریضه واجب بهتر است از بیست بار حج رفتن، و یک بار حج رفتن بهتر است از یک خانه پر از طلا، که از آن تصدق داده شود، تا تمام شود.
533 - صلوا علی من قال لا اله الا الله.
- هر کس کلمه شهادت گفت بر (جنازه) او نماز بخواند.
534 - صلوة النهار عجماء.
- نماز روز (ظهر و عصر) باید آهسته خوانده شود.
535 - صلوا علی کلی بر و فاجر.
- بر (جنازه) هر نیکوکار و بدکاری نماز بگذارید.
تعلیق :
قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): صلوا علی المرجوم من أمتی و علی القاتل نفسه من أمتی و لا تدعوا أخدا من أمتی بلا صلاة.(516)
بر (جنازه) کسی از امت من که سنگسار شده نماز (میت) بخوانید. و بر کسی از امت من که خودکشی کرده نماز بخوانید و (جنازه) احدی از امت مرا بدون نماز نگذارید.
بچشم عجب و تکبر نگه به خلق مکن - که دوستان خدا ممکنند در او باش
در کشکول شیخ بهائی نقل شده: که در یکی از نواحی اطراف بصره مرد فاسدی مرد، بسکه همه مردم از او در اثر اعمالش نفرت داشتند، کسی حاضر نشد در حمل جنازه او شرکت کند، همسرش کسانی را برای حمل جنازه به اجرت گرفت و آن را به نمازگاه بردند ولی کسی حاضر نشد بر او نماز بخواند، آنگاه او را بردند در صحرا دفن کنند. در حوالی صحرا کوهی بود که زاهدی مشهور در بالای آن بعبادت مشغول بود، دیدند که آن زاهد از کوه پائین آمده، و منتظر جنازه است، و قصد دارد که برای او نماز بخواند، خبر آن بین مردم آبادی منتشر شد، اهالی همگی بیرون آمده و به آن نماز خواندند، و مردم از این کار زاهد تعجب کردند و علت آن را از زاهد پرسیدند، او گفت: در عالم خواب به من گفتند: از کوه پائین برو به فلان محل آنجا جنازه ای می آورند که به جز همسرش کسی با او نیست و برای او نماز بخوان، زیرا خداوند او را بخشیده است. مردم از این کار تعجب کردند، زاهد از آن زن از حالات شوهرش پرسید؟ گفت: او در روز مشغول شرابخواری می شد. سوال کرد: آیا هیچ عمل خیری از او مشاهده کرده ای؟ گفت: سه کار نیک در او بود. یکی اینکه، او هنگام صبح که حالت مستی از او رفته بود، لباس خود را عوض می کرد و وضو می گرفت و مشغول نماز می شد، دیگر اینکه هرگز خانه او از یکی دو یتیم خالی نبود، و احسان و نیکی او نسبت به آنها بیشتر از احسان کسی بر اولادش بود. و سوم اینکه در اثنای شب از خواب بلند می شد و سپس گریه می کرد و می گفت: پروردگارا؛ کدام گوشه ای از گوشه های جهنم را می خواهی با این خبیث پر کنی؟(517)
536 - صلوة النافل مثنی، مثنی.
- نماز نافله باید دو رکعت دو رکعت خوانده شود.
537 - صلوة الجماعة تعدل صلوة الفذ بسبع و عشرین درجة.
- فضیلت نماز جماعت با فضیلت بیست و هفت نماز فرادی برابر است.
538 - صوموا، تصحوا.
- روزه بگیرید تا تندرست باشید.
539 - صل قائما، فان لم تستطع، فصل جالسا.
- نماز را ایستاده بخوان، اگر قدرت و توانائی نداری، نشسته بخوان.
تعلیق :
عن رسول الله (صلی الله علیه و آله)، انه قال لعمران بن حصین: صل قائما، فان لم تستطع فقاعدا، فان لم تستطع فعلی جنب تومی ایماء.(518)
فرمود: نماز را ایستاده بخوان، اگر نتوانستی نشسته بخوان، اگر (نشسته هم) نتوانستی به پهلوی خود، با اشاره بخوان.
540 - صلت الملائکة علی، و علی علی، سبع سنین، و ذلک لم یرفع شهادة أن لا اله الا الله،(519) الا منی و من علی.
- ملائکه هفت سال بر من و بر علی صلوات فرستادند، و آن وقتی بود که شهادت ان لا اله الا الله به جز از من و علی بالا نرفته بود.
541 - صنفان من أمتی اذا، صلحا، صلحت أمتی، و ان فسدا، فسدت أمتی: ألقراء، و الأمراء.(520)
- دو صنف از امت من است که هرگاه آنها صالح بودند، امت من صالح می شوند، و اگر فاسد گشتند، امت من فاسد می شوند: قاریان قرآن (علماء دین) و امیران (زمامداران.)
542 - صلة الرحم یزید فی العمر.
- صله رحم کردن عمر را افزایش می دهد.
543 - صنفان من أمتی، لا نصیب لهم فی الاسلام، الناصب لأهل بیتی حربا، و غال فی الدین مارق منه.
- دو گروه از امت من هستند که بهره ای از اسلام ندارند، (ناصبی ها) که با اهل بیت من جنگ بپا می کنند و (غالین) که در دین از حدود اوامر حق تجاوز کرده و از آن خارج شوند.

ض: باب ض : باب الضّاد

544 - ضموا مواشیکم، حتی تذهب فحمة العشاء.
- چهارپایان خود را تا زایل شدن سیاهی شب مجتمع نگهدارید.
545 - ضعفت عن الصلوة والجماع، فنزل علی قدر من السماء، فأکلت منها، فزاد فی قوتی، قوة أربعین رجلا فی البطش والجماع.
- از نماز خواندن و آمیزش ضعیف و ناتوان شدم، آنگاه دیگی از (غذای پخته) از آسمان برای من نازل شد که از آن خوردم، توانائی و قدرت من در دلیری و زورمندی و آمیزش به اندازه چهل مرد افزایش یافت.

ط: باب ط : باب الطّاء

546 - طاعة المرأة ندامة.
- فرمان بردن از زن پشیمانی در پی دارد.
547 - طلاق المرأة تطلیقتان، و عدتها حیضتان.
- طلاق زن دو طلاق است و عده اش دو حیض است.
548 - طلب العلم فریضة علی کل مسلم.
- تحصیل علم بر هر مسلمانی مقرر شده است.
تعلیق :
قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): طلب العلم فریضة علی کل مسلم و مسلمة، و هو علم الأنفس... قال الله عزوجل: انما یخشی الله من عباده العلماء.(521)
یعنی: تحصیل علم بر هر زن و مرد مسلمان مقرر شده است و آن علم خودشناسی است، خدای عزوجل فرمود: (از بندگان خدا آنها از خدا می ترسند که عالم و دانا باشند.)
549 - طوبی لمن أنفق فضلات ماله، و أمسک فضلات لسانه.
- خوشا به حال کسی که زایدات دارائی خود را که نیازی به آن ندارد انفاق و احسان کند و از حرفهای زاید، زبان خود را ببندد.
550 - طوبی لمن شغله عیبه عن عیوب الناس.
- خوشا به حال کسی که (رسیدگی و اصلاح) عیوبش، او را از (جستجوی) عیوب دیگران باز دارد.
551 - طوبی لمن أسلم و کان عیشه کفافا، و قواه شدادا.
- خوشا به حال کسی که به اسلام گرویده و معاش زندگی او تامین و کافی و نیروی تن و حواس او محکم و استوار باشد.
552 - طوبی لمن طال عمره و حسن عمله.
- خوشا به حال کسی که عمر او طولانی و عملش نیکو باشد.
تعلیق :
قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): طوبی لمن طال عمره، و حسن عمله، فحسن منقلبه اذ رضی عنه ربه. و ویل لمن طال عمره، و ساء عمله، و ساء منقلبه، اذ سخط علیه ربه.(522)
خوشا به حال کسی که عمرش دراز، و عملش نیکو باشد که به جایگاه شایسته ای برگردد در حالی که پروردگارش از او راضی است. و وای بر حال کسی که عمر او دراز و عملش بد باشد که به جایگاه پستی برگردد، در حالی که پروردگارش از او ناخشنود است.
553 - طالب العلم حبیب الله.
- جوینده دانش دوست و حبیب خدا است.
554 - طوبی، ثم طوبی، عشرا، لمن آمن بی ولم یرنی.
- خوشا، باز هم ده بار خوشا، به حال کسی که به من ایمان آورد (در حالی که) مرا ندیده است.
تعلیق :
قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): طوب لمن رآنی و آمن بی، ثم طوبی (یقول سبع مرات) لمن لم یرنی و آمن بی.(523)
فرمود: خوشا به حال کسی که مرا دیده و ایمان آورده و خوشا باز هم خوشا (هفت بار تکرار کرد) بحال کسی که مرا ندیده و به من ایمان آورده.
لیس فی حرف الظاء شیی
در حرف ظاء چیزی نیست